Thêm SOHA trên Google
Ít ai để ý, nhưng ngay dưới yết hầu của bạn có một "chú bướm" bé xíu đang âm thầm điều khiển cả cơ thể - đó chính là tuyến giáp. Nó quyết định bạn có tràn đầy năng lượng hay lúc nào cũng uể oải, tăng cân vù vù hay khó tăng cân, tâm trạng vui vẻ hay dễ cáu gắt vô cớ.
Vấn đề là "chú bướm" này lại khá nhạy cảm. Chỉ cần bạn sống thiếu lành mạnh một thời gian, nó sẽ "biểu tình" ngay. Cùng điểm mặt 5 thói quen khiến tuyến giáp "tổn thương" mà rất nhiều người đang mắc phải mỗi ngày.
1. Cú đêm chính hiệu
Bạn có phải team "ngủ muộn dậy trễ" không? Coi chừng, mỗi đêm thức khuya là một lần bạn "rút ngắn tuổi thọ" của tuyến giáp đấy.
Hormone tuyến giáp vốn hoạt động theo nhịp sinh học ngày - đêm rất chuẩn chỉnh. Thức khuya triền miên sẽ làm xáo trộn cái nhịp đó, kéo theo hệ miễn dịch cũng "loạn nhịp" theo. Về lâu dài, đây chính là mầm mống của hàng loạt vấn đề nội tiết.
2. Stress ngập đầu, ấm ức không nói ra
Deadline dí, sếp thúc, chuyện nhà chuyện cửa... càng căng thẳng kéo dài, tuyến giáp càng dễ "loạn": người thì cường giáp, người thì suy giáp, có người còn nổi hẳn nhân giáp. Chưa kể tim, não, cơ bắp cũng bị vạ lây, làm việc gì cũng đuối.
Đáng nói hơn, không chỉ stress mà cả những cơn tức giận, lo âu "nuốt vào trong" cũng khiến hormone tuyến giáp tiết loạn xạ.
Theo y học cổ truyền, chuyện gì cũng nhịn, cũng để bụng lâu ngày sẽ hại gan, mà vùng cổ lại là nơi giao nhau của rất nhiều kinh mạch. Thế nên khí uất, đờm ứ không có đường thoát cứ dồn hết về đây, biến tuyến giáp thành "thùng rác cảm xúc" của cả cơ thể lúc nào không hay.
3. Cân nặng cứ tăng mà không kiểm soát
Béo phì không chỉ ảnh hưởng vóc dáng mà còn là bạn "đồng hành" nguy hiểm của bệnh tuyến giáp - cả hai đều thuộc nhóm rối loạn chuyển hóa - nội tiết. Thống kê từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế cho thấy người thừa cân, béo phì có nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn hẳn người có cân nặng bình thường.
4. Ăn i-ốt kiểu "được chăng hay chớ"
Nhiều người nghĩ đơn giản: cứ ăn nhiều đồ biển, hải sản cho "bổ" là được, hoặc ngược lại, sợ muối i-ốt "có hại" nên né hẳn. Cả hai kiểu đều sai.
I-ốt dư thừa khiến hormone tiết ra quá đà, tuyến giáp phát triển lệch lạc, dễ sinh nhân. I-ốt thiếu hụt lâu ngày khiến tuyến giáp phải "tự phình to" để cố gắng hấp thu đủ i-ốt, cũng hình thành nhân không kém.
Bí quyết chỉ đơn giản là ăn vừa đủ, đừng thái quá theo bất kỳ hướng nào.
5. Thuốc lá, rượu bia và đồ muối chua "vô tội vạ"
Thuốc lá, rượu bia, dưa muối, cà muối... ăn nhậu thường xuyên chính là combo âm thầm bào mòn tuyến giáp mỗi ngày. Ngoài ra, ai từng tiếp xúc nhiều với tia xạ vùng cổ, đặc biệt là khi còn nhỏ, khi trưởng thành cũng dễ đối mặt với nguy cơ ung thư tuyến giáp cao hơn người khác.
Tuyến giáp khỏe thì cơ thể "báo hiệu" thế nào?
Không cần đi khám, bạn vẫn có thể nhận biết tuyến giáp có đang ổn hay không qua 3 tín hiệu quen thuộc trong đời sống hằng ngày.
Năng lượng dồi dào, ít mệt mỏi
Tuyến giáp khỏe sẽ giúp bạn chuyển hóa tốt, người lúc nào cũng "sung", làm việc bền bỉ mà không nhanh đuối. Ngược lại, nếu dạo này bạn thấy mình hay buồn ngủ, ì ạch, phản xạ chậm chạp bất thường - có thể tuyến giáp đang "tụt phong độ".
Tâm trạng ổn định, ít cáu gắt vô cớ
Người có tuyến giáp khỏe thường tâm trạng khá ổn định. Còn nếu bạn tự dưng thấy mình dễ hồi hộp, nóng nảy, cáu bẳn không rõ lý do - đó có thể là dấu hiệu cường giáp. Ngược lại, nếu cứ thấy chán nản, buồn bã kéo dài mà không rõ nguyên nhân, cũng nên nghĩ đến khả năng suy giáp.
Nuốt "ngon ơ", không vướng víu
Cổ mềm mại, nuốt thức ăn hay nước bọt đều trơn tru là dấu hiệu tuyến giáp đang ổn. Nếu gần đây bạn thấy nuốt hơi khó, giọng nói khàn đi bất thường - đừng chủ quan, rất có thể tuyến giáp đang phì đại hoặc có nhân.
Tự "khám" tuyến giáp tại nhà trong 3 bước
Chẳng cần thiết bị gì cầu kỳ, chỉ cần một chiếc gương và vài phút mỗi tuần, bạn đã có thể tự theo dõi sức khỏe tuyến giáp của mình.
Soi gương: Đứng thẳng và nghiêng người, quan sát hai bên cổ có đối xứng không, phần trước cổ có hơi phồng lên bất thường không.
Dùng tay sờ: Nuốt một ngụm nước bọt, cảm nhận phần di chuyển lên xuống theo động tác nuốt - đó chính là tuyến giáp. Nhẹ nhàng sờ vùng giữa và hai bên trước cổ xem có cục u mềm hay nhân cứng nào bất thường không.
Để ý triệu chứng: Hồi hộp, mất ngủ, sụt cân không rõ lý do, ra nhiều mồ hôi, dễ nóng nảy - cẩn thận với cường giáp. Buồn ngủ nhiều, người phù nề, tăng cân, da khô ráp - để ý đến suy giáp.
Và đừng bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay:
Khối u ở cổ to dần theo thời gian
Giọng khàn, uống nước hay bị sặc Khó thở, khó nuốt
Nổi hạch ở cổ hoặc trên xương đòn
Cổ mất cân đối, to bất thường
3 việc nên làm ngay để "chiều" tuyến giáp
Ngủ sớm, sống nhẹ nhàng hơn
Cố gắng lên giường trước 23h, đừng để cơ thể quá tải. Khi căng thẳng, thử hít thở sâu, thiền vài phút, nghe một bản nhạc yêu thích, đi bộ hoặc đơn giản là gọi cho ai đó tâm sự - đừng để cảm xúc tiêu cực dồn ứ trong người.
Vận động đều, ăn uống cân bằng
Tập thể dục thường xuyên giúp chuyển hóa tốt hơn, tăng đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật. Về chuyện i-ốt, không cần kiêng khem cực đoan - muối i-ốt vẫn có thể dùng bình thường trong bữa ăn hằng ngày nếu bác sĩ không có chỉ định đặc biệt nào khác. Riêng với các loại thuốc hay thực phẩm chức năng có chứa i-ốt, nếu tuyến giáp đang có vấn đề thì nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Đừng lười khám sức khỏe định kỳ
Kể cả khi chưa có bệnh, bạn vẫn nên khám tuyến giáp định kỳ mỗi năm hoặc vài năm một lần. Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao - có tiền sử bệnh tuyến giáp, gia đình có người mắc bệnh, lớn tuổi, là nữ giới, làm việc trong môi trường tiếp xúc phóng xạ, thừa cân, có bệnh nền như tiểu đường hay tim mạch, hoặc đơn giản là hút thuốc, uống rượu thường xuyên - thì nên đi khám đều đặn hơn, bao gồm cả xét nghiệm chức năng tuyến giáp và siêu âm, để phát hiện sớm và xử lý kịp thời.
Riêng với những nhân giáp thể nhú dưới 1cm mà không có dấu hiệu phát triển nhanh, bác sĩ thường khuyên theo dõi định kỳ chứ chưa cần vội sinh thiết ngay.
