Việc Trung Quốc hiếm hoi công khai phóng tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm hạt nhân ra khu vực Thái Bình Dương được cho là phát đi tín hiệu chiến lược mạnh mẽ tới Mỹ cũng như các quốc gia trong khu vực như Nhật Bản.
Theo các nhà phân tích, vụ thử hôm 6/7 cũng nhiều khả năng sẽ thúc đẩy Mỹ và các đồng minh tăng đầu tư quốc phòng, đồng thời tăng cường phối hợp an ninh.
Hôm thứ Hai, một tên lửa thử nghiệm được phóng từ tàu ngầm hạt nhân của Trung Quốc hướng ra Thái Bình Dương. (Ảnh: Tân Hoa Xã)
Mục tiêu
Các chuyên gia nhận định vụ phóng chủ yếu nhằm chứng minh năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng răn đe hạt nhân trên biển Trung Quốc. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc được biết đến công khai thử tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm kể từ năm 1982, gần hai năm sau khi nước này công bố vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) từ mặt đất ra Thái Bình Dương.
Ông Zhao Tong, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định: “Vụ phóng lần này dường như nhằm phát đi thông điệp chiến lược nhiều hơn là phục vụ mục đích thử nghiệm kỹ thuật hay phát triển tác chiến”. Theo ông, dù thế giới từ lâu đã biết Trung Quốc sở hữu năng lực này, đây là lần đầu Bắc Kinh công khai thể hiện điều đó.
Tên lửa nào được sử dụng?
Dù Trung Quốc xác nhận tiến hành vụ phóng và thông báo trước cho Australia, Nhật Bản và New Zealand, nhiều câu hỏi vẫn chưa có lời giải, bao gồm loại tên lửa được sử dụng, vị trí phóng và quỹ đạo bay.
Ngay trước vụ phóng, Bắc Kinh ban hành hai cảnh báo hàng hải về khu vực có thể xuất hiện mảnh vỡ tên lửa, một tại vùng biển gần Bột Hải và một ngoài khơi phía Nam Trung Quốc.
Nhật Bản cho biết nhận được thông báo trước về khả năng mảnh vỡ rơi xuống vùng biển gần vùng đặc quyền kinh tế (EEZ). Tuy nhiên, sau vụ thử, Bộ Quốc phòng Nhật xác nhận tên lửa không bay qua không phận hoặc vùng đặc quyền kinh tế của nước này.
Theo các chuyên gia quân sự Trung Quốc được CCTV dẫn lời, tên lửa sử dụng nhiều khả năng là JL-3, loại tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm có tầm bắn trên 10.000 km.
Nền tảng phóng có thể là tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Type 094 (Jin) hoặc một biến thể nâng cấp. Cũng không loại trừ khả năng Trung Quốc đã thử nghiệm tàu ngầm chiến lược thế hệ mới Type 096, hiện vẫn đang trong quá trình phát triển.
Hiện Trung Quốc sở hữu ít nhất 6 tàu ngầm lớp Type 094, vốn được cho là mang tên lửa JL-2 và có thể được nâng cấp để triển khai JL-3.
Thông điệp gửi tới Mỹ và Nhật Bản
Khác với phản ứng tương đối kiềm chế sau vụ thử ICBM năm 2024, lần này Washington tỏ ra cứng rắn hơn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Thomas Pigott cho rằng quá trình mở rộng kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc gây quan ngại.
Nhật Bản cùng một số nước cũng bày tỏ các mức độ “quan ngại” trước việc Trung Quốc tiếp tục mở rộng và tăng cường hoạt động quân sự.
Ông Malcolm Davis, chuyên gia quốc phòng thuộc Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI), nhận định đây là thông điệp mà Bắc Kinh gửi tới Australia, Fiji cũng như các quốc đảo Tây Nam Thái Bình Dương, thể hiện quyết tâm khẳng định sức mạnh.
Đáp lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh kêu gọi các nước không “diễn giải quá mức” vụ thử.
Bà khẳng định Trung Quốc vẫn theo đuổi con đường phát triển hòa bình, duy trì chiến lược hạt nhân mang tính phòng thủ và chỉ giữ lực lượng hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết để bảo đảm an ninh quốc gia.
Tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo Type 094A của Hải quân Trung Quốc. (Ảnh: Reuters)
Hoàn thiện “bộ ba hạt nhân”
Theo các chuyên gia, vụ phóng đánh dấu thêm một bước tiến trong mục tiêu hoàn thiện “bộ ba hạt nhân” của Trung Quốc, tức khả năng triển khai vũ khí hạt nhân từ mặt đất, trên biển và trên không.
Sau vụ thử ICBM năm 2024 và tên lửa phóng từ tàu ngầm lần này, giới quan sát đang chờ xem liệu Bắc Kinh có tiếp tục công khai thử nghiệm thành phần cuối cùng là tên lửa đạn đạo phóng từ máy bay hay không.
Năm ngoái, Trung Quốc đã lần đầu giới thiệu tên lửa đạn đạo phóng từ máy bay Jinglei-1 (JL-1) trong một cuộc duyệt binh quân sự, cho thấy nước này đang tiến gần tới việc hoàn thiện đầy đủ bộ ba hạt nhân.
Ông James Holmes, chuyên gia chiến lược hàng hải tại Trường Chiến tranh Hải quân Mỹ, nhận định sẽ không bất ngờ nếu Trung Quốc sớm tiến hành thử nghiệm công khai năng lực răn đe hạt nhân trên không.
Theo các nhà phân tích, vụ phóng mới nhất nhiều khả năng sẽ thúc đẩy các quốc gia trong khu vực điều chỉnh kế hoạch quốc phòng.
Ông Sebastian Maslow, chuyên gia an ninh quốc tế tại Đại học Tokyo, cho rằng sự kiện này sẽ giúp Nhật Bản củng cố lập luận cho việc tiếp tục tăng chi tiêu quốc phòng và hiện đại hóa quân đội, đặc biệt trong bối cảnh Tokyo đang rà soát các chiến lược an ninh quốc gia.
Trong khi đó, bà Misato Matsuoka, Phó giáo sư Đại học Teikyo, nhận định vụ thử tên lửa có thể chưa làm thay đổi ngay cán cân chiến lược trong khu vực, nhưng sẽ góp phần củng cố xu hướng cạnh tranh quân sự ngày càng gia tăng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đồng thời, Nhật Bản nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp an ninh với Mỹ.
Thêm SOHA trên Google
