Đến bar nhưng việc đầu tiên không phải gọi đồ uống mà là chìa hai cổ tay ra cho bác sĩ bắt mạch. Đó là trải nghiệm đang gây sốt tại Nhưỡng Thanh, quán bar Trung y giữa lòng Thượng Hải, nơi bác sĩ Trung y mặc áo blouse trắng chẩn đoán thể trạng của khách qua mạch đập, sau đó bartender pha chế đồ uống riêng dựa trên các vị thảo dược được kê cho từng người. Không gian ở đây cũng khác hẳn quán bar thông thường.
Thay vì những kệ rượu, tường quán là các ngăn tủ thuốc bắc chứa kỷ tử, đương quy, tỏa mùi thảo dược khắp căn phòng. Khách ngồi xuống, được xem mạch, xem lưỡi, nghe nhận xét về thể trạng rồi mới nhận về ly đồ uống "đo ni đóng giày" cho tình trạng sức khỏe của mình. Ai không muốn dùng dịch vụ tư vấn vẫn có thể gọi theo menu cố định.
Từ dự án của sinh viên trường y đến chuỗi 5 cơ sở chỉ sau một năm
Điều bất ngờ là đứng sau mô hình này không phải một tập đoàn F&B nào mà là những người rất trẻ. Nhưỡng Thanh do sinh viên Đại học Trung y dược Thượng Hải sáng lập vào năm 2025, và chỉ sau một năm đã mở rộng thành 5 cơ sở trên khắp Trung Quốc. Đồng sáng lập Ngô Tư Viễn, 22 tuổi, cho biết: "Chúng tôi nhận thấy nhiều người trẻ thực ra rất quan tâm đến văn hóa Trung y, nhưng những cách tiếp cận nó có vẻ nhàm chán". Ý tưởng quán bar ra đời để mọi người trải nghiệm văn hóa Trung y thông qua giải trí.
Cách làm của quán khá bài bản.
Đội ngũ bắt mạch ở lối vào đều là các bác sĩ Trung y có chứng chỉ hành nghề được quán thuê làm bán thời gian, phần lớn tranh thủ buổi tối sau giờ làm ở phòng khám hoặc bệnh viện. Công thức các món đồ uống thiết kế theo thể trạng cũng được tham vấn giảng viên chuyên ngành của Đại học Trung y dược Thượng Hải để tránh phối hợp thảo dược sai cách.
Kết quả kinh doanh nói lên sức hút của mô hình. Nhà sáng lập Trương Tâm Nhã cho biết cửa hàng Thượng Hải hiện gần như kín chỗ mỗi ngày, một nửa là du khách nội địa, nửa còn lại là khách nước ngoài. "Không ít khách ngoại quốc tò mò về văn hóa Trung y nhưng chưa dám uống thuốc bắc trực tiếp, thế là họ đến quán để trải nghiệm". Thú vị hơn, quán còn thu hút cả khách hàng lớn tuổi. Tại cơ sở Hàng Châu, một cụ bà 92 tuổi được cháu đưa đến trải nghiệm, nhân viên đã pha riêng cho cụ một ly không cồn và cụ uống rất vui vẻ.
Không chỉ một quán mà là cả một làn sóng
Nhưỡng Thanh chỉ là cái tên nổi bật nhất của trào lưu đang lan nhanh. Mô hình "bắt mạch kê đơn, thảo dược vào rượu" đang nở rộ ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Hàng Châu, nơi khách vào quán được bác sĩ Trung y bắt mạch trước, sau đó gọi ly cocktail đặc chế thêm nguyên liệu thảo mộc phù hợp với thể trạng. Trên nền tảng review Dazhong Dianping, riêng chủ đề "bar Trung y" đã đạt độ nóng 2,4 triệu, đứng vững trong nhóm đầu bảng xếp hạng dịch vụ đời sống.
Tại Bắc Kinh, một quán gần trung tâm thương mại Chaoyang Joy City treo hoành phi "Huyền hồ tế thế" và trang trí nguyên một bức tường bằng các ngăn kéo tủ thuốc bắc. Dịch vụ đặc trưng của quán là "bắt mạch trước, gọi đồ sau". Menu ở đây in dưới dạng "đơn thuốc phiên bản 3.0", khách tự chọn rượu nền, hương vị, độ ngọt, độ cồn rồi đặt tên cho ly đồ uống của mình. Nhiều món đặc chế được thêm hoa quế, trần bì, cam thảo, đương quy, kỷ tử hay kim ngân hoa. Mức giá phổ biến của các ly "cocktail thảo mộc" dao động 100 đến 200 tệ, tương đương khoảng 350.000 đến 700.000 đồng, ngang các quán bar chủ đề thông thường.
Theo Nhân Dân nhật báo bản sức khỏe, mô hình tương tự cũng đang âm thầm nổi lên ở Quảng Châu, Thành Đô, Đại Lý và Hong Kong. Có nơi còn đi xa hơn cả concept quán bar: ở Đại Lý, một phòng khám Trung y với bác sĩ gia truyền bốn đời ban ngày khám xương khớp và phụ khoa, ban đêm biến thành quán rượu nhỏ dùng đương quy, kỷ tử pha chế đồ uống.
"Punk wellness": Vừa thức khuya vừa dưỡng sinh
Đằng sau cơn sốt này là một hiện tượng văn hóa mà giới trẻ Trung Quốc tự gọi tên. Các quán bar Trung y được xem là hiện thân của "punk wellness", tạm hiểu là "vừa tàn phá bản thân vừa tự cứu mình", lối sống đặc trưng của thế hệ trẻ căng thẳng và thiếu thời gian. Trong bối cảnh kinh tế ảm đạm, thị trường việc làm cạnh tranh khốc liệt, văn hóa 996 (làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần) vẫn phổ biến ở nhiều ngành. Một khảo sát năm 2024 cho thấy hơn 60% người trẻ tự đánh giá sức khỏe của mình ở trạng thái dưới chuẩn.
Tâm lý của khách hàng phản ánh rõ nghịch lý ấy.
Helen Zhao, nghiên cứu sinh 26 tuổi, mô tả lối sống "người trẻ điển hình" của mình gồm thức khuya và đồ ăn vặt: "Đằng nào tôi cũng thích uống một ly sau giờ làm, và bằng cách này tôi có thể tiện thể kiểm tra xem cơ thể có vấn đề gì không, đồng thời giữ lại chút hy vọng viển vông".
Với những khách hàng lớn tuổi hơn, quán bar Trung y lại chạm vào một nhu cầu khác. Cici Song, nhân viên văn phòng 41 tuổi, chia sẻ rằng buổi tối muộn là "khoảng thời gian duy nhất thực sự dành cho riêng mình". "Mặt khác, bạn vẫn muốn chăm sóc cơ thể", cô nói khi nhấp ly đồ uống màu hổ phách được thiết kế cho thể trạng "đàm thấp" của mình. "Nên đây là một kiểu cân bằng, vừa vui chơi vừa cố giảm thiểu tổn hại".
Giáo sư Hua Hui của Đại học Giao thông Thượng Hải phân tích rằng bar Trung y "kéo mọi người từ online ra offline, và trải nghiệm xã giao nó tạo ra mang lại giá trị cảm xúc". Theo ông, người trẻ chịu áp lực lớn và cần những bối cảnh giải tỏa mới, đây là vấn đề mang tính toàn cầu, và bar Trung y cung cấp đúng điều đó: một hình thức xã giao và dưỡng sinh cho thời đại mới.
Uống cho vui, đừng uống để chữa bệnh
Dù mô hình đang thắng lớn, chính người trong cuộc lại là bên chủ động vạch giới hạn. Trương Tâm Nhã đặt ra "lằn ranh đỏ" cho quán của mình: Không chẩn đoán, không kê đơn, không điều trị, không quảng cáo thổi phồng công dụng. Khi có khách đề nghị bác sĩ chẩn bệnh, các bác sĩ đều từ chối khéo, chỉ nhắc về thể trạng, đưa vài lời khuyên dưỡng sinh và hướng dẫn khách đến bệnh viện hoặc phòng khám nếu có nhu cầu khám thật. Bác sĩ Trung y họ Đinh làm việc tại quán cũng nhấn mạnh: "Kết hợp thuốc bắc với rượu vốn có lịch sử lâu đời trong Trung y, gọi là dược tửu", nhưng quán hướng đến nâng cao ý thức sức khỏe chứ không phải điều trị.
Một bài review trên Tiểu Hồng Thư của tài khoản Thập Nhất Lạc sau khi trải nghiệm quán: "Nhưỡng Thanh, quán to gan thật đấy! Ai cũng bảo uống rượu thức khuya hại thân, thế mà quán dám mời hẳn một bác sĩ Trung y về ngồi trấn giữ quầy bar.Bắt mạch xong, cầm đơn thuốc đưa cho bartender, thế là bartender bắt đầu "bốc thuốc" pha chế cho bạn. Uống bao nhiêu cũng không thấy tội lỗi! Ai mà phân biệt được tôi đang uống rượu hay đang dưỡng sinh cơ chứ. Mà bác sĩ Trung y ở đây cũng có nghề thật! Những gì bác nói gần như trùng khớp với kết quả chẩn đoán của ông thầy Trung y mà mẹ tôi bỏ tiền mời khám cho tôi.Ps. Bác sĩ dặn tôi phải sinh hoạt điều độ. Tôi bảo cháu ngủ đâu có muộn, chắc chắn trước 1 giờ sáng là ngủ rồi. Bác cúi đầu cười khẩy! Bảo là theo quan niệm của người Trung Quốc xưa, sau 10 giờ tối đã tính là thức khuya rồi! Thức khuya là đang đốt mạng đấy! Cho nên mọi người nhớ ngủ sớm nhé!".
Giới chuyên môn cũng lên tiếng ở góc độ thận trọng hơn. Bác sĩ Trương Hiểu Thiên, Trưởng trung tâm Trị vị bệnh của Bệnh viện Thự Quang trực thuộc Đại học Trung y dược Thượng Hải, phân tích rằng đồ uống ở các quán này thuộc nhóm "dược thiện", chỉ dùng các nguyên liệu trong danh mục "dược thực đồng nguyên" như kỷ tử, táo đỏ, trần bì, hoa hồng, mang tính điều hòa nhẹ và không thể thay thế điều trị bằng thuốc. Ngay cả với nguyên liệu vừa là thực phẩm vừa là dược liệu, việc sử dụng cũng cần tùy cơ địa từng người và uống có chừng mực.
Còn về hiệu quả thực tế?
Câu trả lời của chính khách hàng có lẽ là trung thực nhất. Hai cô gái trẻ từng trải nghiệm bar Trung y ở Thượng Hải và Hàng Châu đều thừa nhận uống xong cơ thể không có gì thay đổi, "cùng lắm là một liều an ủi tâm lý".
Nhưng có lẽ với thế hệ vừa muốn tận hưởng cuộc sống về đêm vừa canh cánh chuyện sức khỏe, một liều an ủi được bắt mạch cẩn thận, pha chế riêng và phục vụ trong không gian thơm mùi thảo dược cũng đã đủ đáng tiền.
Nguồn: AFP, SCMP, Beijing Youth Daily, People's Daily Health
Thêm SOHA trên Google
