Hôm 24/6, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cảnh báo rằng, thế giới đang tiến gần tới thời điểm xuất hiện các loại vũ khí phi hạt nhân nhưng có sức tàn phá tương đương, thậm chí tiệm cận vũ khí hạt nhân. Theo ông, sự phát triển của công nghệ quân sự hiện đại có thể tạo ra những năng lực tấn công hoàn toàn mới, khó kiểm soát và chưa từng có tiền lệ trong luật pháp quốc tế.
Cùng thời điểm, dư luận Nga cũng bị khuấy động bởi các thảo luận về những công nghệ mà một số chuyên gia mô tả là “vũ khí mới của thế kỷ 21”, trong đó có cả trí tuệ nhân tạo (AI), vũ khí siêu vượt âm và những khái niệm gây tranh cãi như tác động lên khí hậu hay địa chất.
Ngày 24/6, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cảnh báo rằng, thế giới đang tiến gần tới thời điểm xuất hiện các loại vũ khí phi hạt nhân nhưng có sức tàn phá tương đương, thậm chí tiệm cận vũ khí hạt nhân. Ảnh minh họa: Global Look Press.
Vũ khí khí hậu
Nhà phân tích quân sự, cựu sĩ quan phòng không Nga Yuri Knutov trong một cuộc phỏng vấn với báo Nga MK đã nhắc đến các hệ thống vũ khí tấn công có khả năng tạo ra mức độ phá hủy tương đương vũ khí hạt nhân trong điều kiện nhất định. Ông viện dẫn các tổ hợp như Oreshnik, Kinzhal, Tsirkon hay Iskander, cho rằng khi được sử dụng đồng loạt, chúng có thể tạo ra hiệu ứng hủy diệt quy mô lớn, dù chi phí triển khai rất cao so với vũ khí hạt nhân chiến thuật.
Tuy nhiên, tranh luận không dừng lại ở lĩnh vực quân sự thuần túy. Ông Knutov cũng đề cập tới những hướng nghiên cứu gây tranh cãi như “vũ khí khí hậu”, vốn được cho là có thể tác động vào bão, lốc xoáy hoặc các hiện tượng thời tiết cực đoan để gây thiệt hại chiến lược mà không để lại dấu vết phóng xạ hay dấu hiệu nổ hạt nhân.
Ông Knutov cho rằng, trên thế giới đã có các chương trình nghiên cứu khí tượng phục vụ mục tiêu quân sự, dù mức độ ứng dụng thực tế vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi trong giới khoa học.
Tên lửa siêu vượt âm Oreshnik. Ảnh: United24 Media.
Vũ khí động đất
Một kịch bản khác được nhắc tới là “vũ khí kiến tạo địa chất”, tức khả năng kích hoạt hoặc khuếch đại động đất ở những khu vực có cấu trúc địa tầng nhạy cảm. Trong bối cảnh đó, một số hiện tượng địa chấn gần đây tại Sevastopol đã bị gán cho giả thuyết “tác động nhân tạo”, dù chưa có bằng chứng khoa học độc lập xác nhận.
Ông Knutov cũng đề cập các giả thuyết về việc con người có thể tác động gián tiếp đến hệ thống tự nhiên, tạo ra cái gọi là “hiệu ứng máy hút bụi”, khi các khối khí và áp suất bị dịch chuyển bất thường dẫn đến mất cân bằng địa chất cục bộ. Tuy vậy, giới khoa học chính thống vẫn coi đây là những giả thuyết chưa được kiểm chứng.
Vũ khí kiến tạo địa chất được cho là có khả năng kích hoạt hoặc khuếch đại động đất ở những khu vực có cấu trúc địa tầng nhạy cảm. Ảnh minh họa: Africa News.
Vũ khí AI
Song song với đó, một hướng thảo luận khác đang thu hút chú ý là vai trò ngày càng lớn của AI trong chiến tranh hiện đại. Một số ý kiến, trong đó có tỷ phú Mỹ Alex Karp của hãng Palantir Technologies, từng cho rằng AI có thể làm thay đổi cán cân răn đe hạt nhân toàn cầu. Trong các kịch bản cực đoan, AI thậm chí được cho là có thể can thiệp hoặc vô hiệu hóa hệ thống chỉ huy-kiểm soát vũ khí hạt nhân, dù đây vẫn là giả định mang tính lý thuyết cao.
Ông Knutov cũng nhắc lại những tuyên bố trước đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc Washington sở hữu các loại vũ khí “không quốc gia nào khác có được”, có khả năng tấn công mọi mục tiêu trên toàn cầu. Ông cho rằng các phát biểu này, cùng với những thông tin mơ hồ từ giới công nghệ và quốc phòng Mỹ, đang góp phần làm gia tăng sự bí ẩn xung quanh các chương trình vũ khí thế hệ mới.
Đáng chú ý, một số báo cáo không chính thức tại Mỹ từng đề cập các trường hợp tử vong hoặc mất tích bất thường của các nhà khoa học liên quan lĩnh vực vũ trụ, hạt nhân và nghiên cứu hiện tượng chưa giải thích được, làm dấy lên nhiều đồn đoán về các dự án nghiên cứu nhạy cảm.
Dù vậy, giới phân tích nhìn chung vẫn thận trọng, cho rằng nhiều khái niệm như “vũ khí điều khiển trọng lực” hay “vũ khí khí hậu toàn diện” hiện vẫn nằm ngoài khả năng công nghệ đã được xác nhận.
Trong bối cảnh đó, phát biểu của người phát ngôn Điện Kremlin được xem như một lời cảnh báo rộng hơn: cuộc cạnh tranh quân sự toàn cầu không còn giới hạn trong vũ khí hạt nhân truyền thống, mà đang mở rộng sang những lĩnh vực nơi khoa học, công nghệ và giả thuyết chưa được kiểm chứng đan xen ngày càng phức tạp.
Các mô hình AI của hãng Palantir Technologies đã được quân đội Mỹ sử dụng trên chiến trường. Ảnh minh họa: Defense News.
Mỹ đẩy mạnh hiện đại hóa “bộ ba hạt nhân”, Nga cảnh báo nguy cơ bùng phát cuộc đua vũ khí chiến lược mới
Mỹ đang tăng tốc chương trình hiện đại hóa toàn diện lực lượng hạt nhân chiến lược, trong bối cảnh Nhà Trắng viện dẫn sự phát triển nhanh chóng năng lực quân sự-hạt nhân của Nga và Trung Quốc. Tuy nhiên, Mátxcơva cho rằng đây không chỉ là biện pháp phòng thủ, mà là dấu hiệu của một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn đang được tái khởi động dưới vỏ bọc cân bằng chiến lược.
Theo hãng thông tấn Nga RIA-Novosti ngày 25/6, Đại sứ Nga tại Văn phòng Liên Hợp Quốc ở Geneva Gennady Gatilov nói rằng, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đẩy mạnh hiện đại hóa toàn diện “bộ ba hạt nhân” của Mỹ, gồm tên lửa đạn đạo liên lục địa đặt trên đất liền, tàu ngầm mang tên lửa hạt nhân và lực lượng máy bay ném bom chiến lược.
Ông Gatilov nhấn mạnh Washington đang dựa vào lập luận rằng Nga và Trung Quốc đã đạt được lợi thế nhất định trong lĩnh vực hạt nhân-quân sự, đặc biệt trong bối cảnh Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới ( New START ) bị cho là suy yếu. Trên cơ sở đó, Mỹ được cho là đã “tăng gấp đôi nỗ lực” hiện đại hóa toàn bộ cấu trúc răn đe hạt nhân của mình.
Theo các chuyên gia Mỹ được phía Nga dẫn lại, tổng chi phí cho chương trình này có thể lên tới khoảng 1.000 tỷ USD trong vòng một thập kỷ, biến đây thành một trong những dự án quân sự tốn kém nhất trong lịch sử hiện đại.
Không chỉ tập trung vào hệ thống vũ khí, Washington cũng đang mở rộng đầu tư vào hạ tầng phục vụ chương trình hạt nhân. Một trong những điểm đáng chú ý là khu tổ hợp thử nghiệm tại bang Nevada, nơi Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ (NNSA) đã công bố khoản đầu tư khoảng 350 triệu USD để nâng cấp cơ sở vật chất.
Phía Mỹ khẳng định các nâng cấp này nhằm phục vụ hoạt động thử nghiệm không sử dụng vụ nổ hạt nhân thực tế, qua đó đảm bảo độ tin cậy và an toàn của kho vũ khí hiện có. Tuy nhiên, phía Nga tỏ ra hoài nghi, cho rằng những động thái này có thể vượt xa mục tiêu kỹ thuật đơn thuần.
Ông Gatilov lưu ý rằng, những tuyên bố trước đây của Tổng thống Trump về khả năng nối lại thử nghiệm hạt nhân công suất thấp, trong bối cảnh cáo buộc Nga và Trung Quốc có hành động tương tự, càng khiến Mátxcơva nghi ngờ mục đích thực sự của việc mở rộng năng lực thử nghiệm tại Nevada.
Song song với tranh luận chính trị-chiến lược, Mỹ cũng đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới trong lĩnh vực hạt nhân. Người đứng đầu NNSA Brandon Williams cho biết ngày 24/6 rằng, Washington đã thử nghiệm thành công một loại máy bay đặc biệt mang tên “Aires Tide”, được thiết kế để hỗ trợ hoạt động thử nghiệm liên quan đến vũ khí hạt nhân, Fox News đưa tin.
Theo ông Williams, nền tảng này là một phần trong nỗ lực tích hợp AI vào chu trình phát triển, sản xuất và quản lý kho vũ khí hạt nhân của Mỹ. Máy bay này được cho là có khả năng mô phỏng các điều kiện khắc nghiệt mà đầu đạn hạt nhân phải chịu trong quá trình bay, bao gồm nhiệt độ cực cao và rung chấn mạnh, qua đó hỗ trợ kiểm tra độ bền và độ tin cậy của hệ thống.
Theo RIA-Novosti, các chương trình hiện đại hóa của Mỹ đang bao trùm cả ba thành phần của bộ ba hạt nhân, với các dự án thay thế thế hệ mới cho tên lửa liên lục địa, tàu ngầm chiến lược và máy bay ném bom tàng hình có khả năng mang vũ khí hạt nhân.
Trong khi đó, Nga và Trung Quốc nhiều lần chỉ trích xu hướng này, cho rằng việc mở rộng năng lực hạt nhân của Mỹ có thể làm gia tăng bất ổn chiến lược và phá vỡ thế cân bằng an ninh toàn cầu vốn đã mong manh.
Ngược lại, Washington khẳng định hiện đại hóa là yêu cầu tất yếu để duy trì năng lực răn đe trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế ngày càng phức tạp, nơi các đối thủ lớn đang không ngừng nâng cấp kho vũ khí của mình.
Bộ ba hạt nhân của Mỹ. Minh họa: CACNP.
Thêm SOHA trên Google
