Su-57 không “chung mâm” với F-35?
Giới phân tích quân sự Nga vừa qua đã cuốn vào một cuộc tranh luận nảy lửa xung quanh hiệu suất của chương trình tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57, cũng như năng lực thực chiến của bản thân dòng máy bay này.
Tâm điểm của cuộc tranh luận dường như xuất phát từ tuyên bố của Tổng thống Vladimir Putin khi ông khẳng định Su-57 là mẫu chiến đấu cơ xuất sắc nhất thế giới hiện nay.
Chuyên gia quân sự Maksim Kalashnikov, một trong những nhà bình luận quốc phòng uy tín hàng đầu tại Nga, đã công khai phản bác nhận định trên. Ông cho rằng tần suất xuất hiện hạn chế của Su-57 trên chiến trường là minh chứng rõ nét cho thấy dòng máy bay này chưa thể chung mâm với tiêm kích F-35 của Mỹ.
“Nếu Su-57 thực sự là một tổ hợp hàng không ưu việt hơn chiếc F-35 vốn đã quá tai tiếng, thì nó đang ở đâu trong chiến sự Ukraine? Trong khi đó, các phi đội F-35 của Không quân Israel tác chiến tại Iran như thể hệ thống phòng không của đối phương hoàn toàn vô hình. Chúng vô hiệu hóa các trận địa phòng không và đánh trúng hàng loạt mục tiêu mang tính sống còn. Liệu chúng ta có được chứng kiến những màn thực chiến tương tự từ Su-57 ở Ukraine không? Câu trả lời là không, chiến trường lúc này chỉ toàn máy bay không người lái và tên lửa. Liệu Su-57 có chịu bay bọc lót phía sau các đợt sóng tấn công đó hay không? Ở đời này, hành động thực tế mới là thước đo, chứ không phải lời nói suông. Chúng ta đã phải nghe quá đủ những lời hứa hẹn rồi”, ông Kalashnikov thẳng thắn lập luận.
Mũi dùi dư luận không dừng lại ở phương thức triển khai tác chiến mà còn xoáy sâu vào thực trạng kỹ thuật của dòng máy bay này, ngay bên dưới các bài đưa tin về phát biểu của Tổng thống Putin.
Một nhà bình luận Nga khác đồng tình với quan điểm chỉ trích hiệu suất của Su-57 và nhận xét: “Nếu thiếu đi UAV chiến lược S-70 Okhotnik, Su-57 chẳng khác nào một món đồ hiếm trong bảo tàng và chưa bao giờ đạt đến đẳng cấp của một tiêm kích thế hệ thứ năm đúng nghĩa — từ động cơ, hệ thống điện tử hàng không cho đến khả năng tàng hình. Bất kỳ ai cũng có thể nhìn thấy hệ quả này trong chiến dịch quân sự đặc biệt, nơi Lực lượng Không vũ trụ Nga (VKS) không thể giành được ưu thế trên không tại các vùng chiến sự, thậm chí đánh mất quyền kiểm soát bầu trời ngay trên chính lãnh thổ Nga”.
Được biết, S-70 Okhotnik là mẫu UAV chiến đấu được phát triển để đóng vai trò “loyal wingman” (vệ sĩ không người lái trung thành) hỗ trợ cho Su-57. Nó giúp mở rộng tai mắt (tầm quét cảm biến) và tăng cường hỏa lực hạng nặng, đồng thời bảo vệ chiếc tiêm kích có người lái khỏi vùng nguy hiểm có mật độ hỏa lực dày đặc. Mẫu UAV này thậm chí còn được đánh giá là có năng lực tàng hình vượt trội hơn cả Su-57, cho phép nó thâm nhập an toàn vào các không phận bị tranh chấp quyết liệt.
Sự thật là đâu?
Tuy nhiên, lập luận cho rằng Su-57 mờ nhạt tại chiến trường Ukraine so với những gì F-35 thể hiện tại Trung Đông vẫn vấp phải nhiều điểm hoài nghi.
Trở ngại đầu tiên nằm ở quy mô biên chế: Nga hiện chỉ sở hữu khoảng 50–60 chiếc Su-57 có khả năng vận hành, một con số quá khiêm tốn so với hơn 1.000 chiếc F-35 trên toàn cầu.
Thực trạng này phơi bày hạn chế của nước Nga thời hậu Xô Viết trong việc mở rộng quy mô dây chuyền sản xuất các dòng vũ khí công nghệ cao phức tạp, chứ không hẳn bắt nguồn từ lỗi thiết kế của máy bay.
Giới quan sát ước tính Nga có chưa đầy 6 chiếc Su-57 đủ điều kiện chiến đấu khi xung đột toàn diện tại Ukraine bùng phát, điều này rõ ràng đã tước đi cơ hội đóng vai trò hạt nhân chiến thuật của dòng máy bay này so với các phi đội tiêm kích đời cũ.
Dù vậy, các báo cáo đánh giá từ cả phương Tây và Ukraine chỉ ra rằng, Su-57 đã được tung vào trận với dải nhiệm vụ khá đa dạng, từ không chiến chiếm ưu thế trên không, chế áp phòng không đối phương, cho đến các cuộc tấn công chính xác phức tạp. Cường độ tác chiến của dòng máy bay này đang tăng lên đều đặn tỷ lệ thuận với tốc độ bàn giao và quy mô phi đội được mở rộng.
Một luận điểm khác làm lung lay những chỉ trích của chuyên gia Maksim Kalashnikov chính là việc phạm vi tác chiến thực tế của F-35 tại Trung Đông trên thực tế vẫn còn rất hạn chế.
Do chưa được cập nhật gói phần mềm Block 4, dòng tiêm kích này của Mỹ hoàn toàn chưa thể tích hợp các loại tên lửa không đối đất. Đây là điểm thua thiệt lớn so với Su-57 — dòng máy bay vốn đã tối ưu hóa việc mang phóng nhiều loại tên lửa hành trình tầm xa và đã thực chiến dày dạn trước hàng loạt mục tiêu mặt đất.
Bản chất các phi vụ của F-35 thuộc Không quân Israel đã được một sĩ quan tiết lộ vào giữa năm 2025. Người này xác nhận các tiêm kích tàng hình của Mỹ không hề trực tiếp tham gia vào các đòn đánh động năng nhằm vào lưới phòng không Iran trong chiến dịch khơi mào năm ấy.
Dù năng lực trinh sát và tác chiến lấy mạng làm trung tâm của F-35 được đánh giá là vượt trội đáng kể so với Su-57, nhưng năng lực tấn công của nó ở nhiều phương diện lại bị bó buộc hơn rất nhiều.
Tình trạng này sẽ còn kéo dài cho đến khi dòng máy bay của Mỹ được nâng cấp đồng bộ lên chuẩn Block 4, dự kiến phải đến đầu thập niên 2030.
Bên cạnh đó, một điểm cộng lớn của Su-57 là ngay từ đầu đã được thiết kế để tối ưu hóa chi phí vận hành và quy trình bảo dưỡng tương đương với các dòng tiêm kích thế hệ 4+ như Su-30 và Su-35.
Ngược lại, chi phí giờ bay và yêu cầu kỹ thuật bảo dưỡng của F-35 lại là một gánh nặng tài chính khổng lồ. Việc vội vã chuyển giao sang F-35 đã để lại những hệ lụy nặng nề cho Không quân Mỹ, khiến tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu sụt giảm, giờ bay huấn luyện của phi công bị cắt giảm và quy mô phi đội bị thu hẹp do F-35 không thể bảo đảm hệ số thay thế một-đổi-một cho các chiến đấu cơ đời cũ.
Xét trên tương quan đó, tần suất xuất hiện của Su-57 tại chiến trường Ukraine — bất chấp quy mô phi đội cực kỳ khiêm tốn — là một minh chứng đắt giá cho thiết kế tối ưu, dễ bảo dưỡng của dòng máy bay Nga.
Nhìn sang phía đối diện, hiệu suất thực chiến của F-35 tại Syria và Iran rõ ràng là chưa tương xứng với số lượng hàng ngàn chiếc đã xuất xưởng. Nếu thực hiện phép tính chia trung bình trên đầu máy bay thay vì so sánh quy mô tổng thể của hai phi đội quá chênh lệch, Su-57 đang cho thấy đóng góp trực tiếp bằng vũ khí động năng hiệu quả hơn hẳn cho chiến dịch của Nga tại Ukraine, so với những gì F-35 thể hiện trong các chiến dịch do Mỹ dẫn đầu ở Syria và Iran.
Có thể thấy, cả hai chương trình F-35 và Su-57 đều sở hữu những ưu–nhược điểm mang tính bản chất. Nếu F-35 tiên phong khai phá một loạt công nghệ mang tính cách mạng để trở thành dòng tiêm kích tinh vi, hiện đại nhất thế giới (ngoại trừ các đối thủ từ Trung Quốc), thì chương trình Su-57 lại cho ra đời một dòng chiến đấu cơ ít dính lỗi kỹ thuật, không bị đội vốn phi mã, sở hữu tầm bay xa, hiệu suất khí động học vượt trội và đặc biệt là tối ưu hóa hoàn hảo cho năng lực tiến công bằng tên lửa tầm xa thay vì chỉ thuần túy ném bom ném đạn thông thường.
