Nhiều bậc phụ huynh có con trong độ tuổi dậy thì thường chủ quan cho rằng những biểu hiện như mệt mỏi, uể oải hay lười vận động chỉ là sự thay đổi tâm lý hoặc chiêu trò trốn học. Tuy nhiên, đằng sau sự mệt mỏi tưởng chừng như vặt vãnh đó có thể là một căn bệnh nguy hiểm đang âm thầm tàn phá cơ thể đứa trẻ. Câu chuyện của bé gái Hân Hân (Trung Quốc) là lời cảnh báo đắt giá cho sự chủ quan của các bậc cha mẹ trước bất thường ở con.
Bi kịch từ sự chủ quan của người lớn và cơ thể kiệt quệ vì thiếu máu, thiếu oxy
Hân Hân bước vào độ tuổi 12 với những biểu hiện bất thường như liên tục kêu chóng mặt, không muốn ăn và luôn trong trạng thái thiếu tỉnh táo vào ban ngày. Khi về đến nhà, em chỉ biết nằm dài trên ghế sofa vì quá mệt mỏi và tuyệt đối không muốn ra khỏi nhà. Thậm chí, giáo viên ở trường cũng phản ánh rằng cô bé hay ngủ gật trong giờ, xao nhãng việc học.
Ảnh minh họa
Ban đầu, mẹ của Hân Hân nghĩ con gái chỉ đang lười biếng hoặc gặp những thay đổi tâm trạng do tâm lý tuổi dậy thì gây ra. Người mẹ không hề mường tượng được con mình đang phải chịu đựng một sự tra tấn khủng khiếp về thể xác do tình trạng mệt mỏi kéo dài.
Sự chủ quan của người lớn chỉ dừng lại khi các dấu hiệu thể chất trở nên quá tồi tệ. Hai tháng trước, người mẹ bàng hoàng nhận thấy đôi má từng hồng hào của con gái giờ trắng bệch như tờ giấy. Khi quan sát kỹ hơn, phần môi của Hân Hân đã tái nhợt và ngay cả móng tay cũng nhợt nhạt rất lạ thường, cơ thể lúc nào cũng như hoàn toàn không có chút năng lượng nào.
Quá hoảng sợ, người mẹ lập tức đưa Hân Hân đến Bệnh viện Nhi đồng Thâm Quyến (Trung Quốc) để kiểm tra. Tại đây, kết quả xét nghiệm máu đã khiến gia đình "rụng rời chân tay".
Chỉ số hemoglobin của Hân Hân chỉ đạt vỏn vẹn 48 g/L. Đối với một bé gái 12 tuổi bình thường, chỉ số này phải trên 120 g/L. Việc sụt giảm hơn một nửa giá trị bình thường đồng nghĩa với việc đứa trẻ bị thiếu máu nặng. Lúc này, tất cả các cơ quan trong cơ thể từ não, tim, gan đến thận của em đều rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng, đang thoi thóp khát oxy để duy trì sự sống do hệ tuần hoàn không còn khả năng vận chuyển năng lượng.
Sau khi kiểm tra kỹ hơn, các bác sĩ phát hiện nồng độ ferritin (sắt dự trữ trong cơ thể) của Hân Hân chỉ đạt 4 ng/mL, trong khi phạm vi bình thường phải từ 14 - 79 ng/mL. Sự thật cuối cùng cũng được phơi bày khi bác sĩ chẩn đoán em bị kết hợp giữa thiếu máu xuất huyết và thiếu máu do thiếu sắt trong chế độ dinh dưỡng.
Ảnh minh họa
Về mặt bệnh lý, sắt là thành phần cốt lõi để tủy xương tổng hợp nên hemoglobin (huyết sắc tố) bên trong hồng cầu. Hemoglobin lại đóng vai trò như những "chiếc xe tải" vận chuyển oxy từ phổi đi nuôi toàn bộ tế bào. Khi nồng độ ferritin cạn kiệt, cơ thể không thể sản xuất đủ hemoglobin, khiến các "chiếc xe tải" này bị rỗng. Kết quả là toàn bộ các cơ quan nội tạng rơi vào trạng thái nghẹt thở vì đói oxy, phát ra tín hiệu cảnh báo đầu tiên chính là sự mệt mỏi cực độ.
Tình trạng mệt mỏi này kéo dài sẽ đẩy cơ thể vào một vòng xoắn bệnh lý nguy hiểm:
- Cơ tim phải co bóp nhanh hơn, mạnh hơn để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, lâu dần gây ra tình trạng tim đập nhanh, tức ngực, khó thở và dẫn đến suy tim cấp.
- Não bộ thiếu oxy khiến trẻ không thể tập trung, giảm khả năng nhận thức, thường xuyên mơ mộng, ngủ gật trong lớp và học hành sa sút.
- Rối loạn chức năng đường tiêu hóa, viêm lưỡi, teo nhú lưỡi làm suy giảm khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, khiến cơ thể ngày càng kiệt quệ và mệt mỏi nghiêm trọng hơn.
Sự kết hợp giữa mất máu kinh nguyệt tuổi dậy thì và dinh dưỡng thiếu sắt đã khiến cơ thể Hân Hân không thể sản xuất đủ máu, tạo nên một chuỗi biến chứng bệnh lý thầm lặng.
Những dấu hiệu cảnh báo cha mẹ tuyệt đối không được bỏ qua
Nhiều bậc cha mẹ tin rằng thiếu máu chỉ đơn giản là da mặt nhợt nhạt. Trên thực tế, căn bệnh này có những triệu chứng nguy hiểm hơn thế rất nhiều. Phụ huynh cần đưa con đi xét nghiệm công thức máu toàn phần ngay nếu thấy các dấu hiệu mệt mỏi bất thường bao gồm:
- Chóng mặt, da mặt và môi tái nhợt, cơ thể yếu sức, mệt mỏi triền miên và tim đập nhanh.
- Tức ngực, khó thở, nhìn mờ và ù tai mỗi khi vận động hoặc làm việc nặng.
- Dễ cáu gắt, hay giận dữ vô cớ, mất tập trung và giảm hiệu suất học tập.
- Xuất hiện chứng ăn bậy, thèm ăn những thứ không phải thực phẩm như đất, tro than, gạo sống.
- Gặp các vấn đề răng miệng như viêm miệng, viêm lưỡi, teo nhú lưỡi gây khó nuốt.
- Tóc khô xơ xác, móng tay mất độ bóng, giòn, dễ gãy hoặc biến dạng thành hình thìa.
May mắn cho Hân Hân là sau hai tháng bổ sung sắt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, nồng độ hemoglobin đã tăng lên 118 g/L và ferritin trở lại bình thường sau ba tháng, giúp em thoát khỏi cơn mệt mỏi bệnh lý. Thông qua trường hợp của cô bé, bác sĩ khuyên cha mẹ nên "pjofng bệnh hơn chữa bệnh".
Hãy chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện toàn diện từ y khoa đến dinh dưỡng hàng ngày như sau:
- Xét nghiệm máu định kỳ: Cho trẻ thực hiện xét nghiệm công thức máu toàn phần mỗi năm một lần để kiểm tra chính xác hai chỉ số quan trọng là hemoglobin và ferritin, từ đó có hướng điều trị kịp thời nếu chớm thiếu hụt.
- Tăng cường thực phẩm giàu sắt heme và sắt non hêm: Đây là loại sắt dễ hấp thụ nhất, có nhiều trong các loại thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn nạc, gan và huyết động vật. Tích cực đưa vào thực đơn các loại rau lá xanh đậm như rau cải xoăn, rau chân vịt, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giàu sắt non hêm.
Ảnh minh họa
- Kết hợp vitamin C: Cho trẻ ăn nhiều trái cây giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi, dâu tây trong bữa ăn để tăng cường tối đa khả năng hấp thụ sắt của đường ruột.
- Hạn chế đồ uống cản trở hấp thụ sắt: Nhắc nhở trẻ cắt giảm các loại đồ uống yêu thích của tuổi teen như trà sữa, cà phê do chúng chứa axit tannic gây kết tủa sắt.
- Xây dựng lối sống khoa học: Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc và tập thể dục đều đặn để kích thích quá trình tạo máu trong tủy xương, tránh thức khuya gây hại cho dạ dày và giảm hiệu suất sinh máu.
Đặc biệt, khi thấy con có dấu hiệu bất thường, phải nhanh chóng tìm đến sự hỗ trọ của bác sĩ để tìm ra nguyên nhân thay vì chủ quan rồi hối hận.
Nguồn và ảnh: Sina, The Paper, Sohu
