Các phân tích chuyên sâu cho thấy, Moscow dường như đã sử dụng một trong những vũ khí hiếm hoi và đắt giá nhất trong kho lưu trữ chiến lược của mình: tên lửa hành trình tầm xa phóng từ mặt đất 9M729.
Dấu vết từ hiện trường
Đêm ngày 24/5, một trận tập kích rầm rộ được cho là đòn trả đũa của quân đội Nga đã nổ ra tại thủ đô Kyiv. Ngay sau đó, người dân địa phương đã chụp lại và công bố các bức ảnh chụp mảnh vỡ của quả tên lửa này lên mạng xã hội.
Vào cuộc phân tích, các chuyên gia thuộc ấn phẩm quân sự chuyên ngành Defense Express (Ukraine) đã phát hiện ra những chi tiết bất ngờ. Kết quả kiểm tra kỹ lưỡng các ký hiệu còn sót lại trên mảnh vỡ cho thấy chúng hoàn toàn trùng khớp với mã hiệu của dòng tên lửa hành trình hiếm gặp 9M729.
Kết quả phân tích này mang lại những thông tin không mấy vui vẻ cho phía Ukraine, bởi họ hoàn toàn không thể ngờ một loại vũ khí như vậy lại được triển khai trong chuỗi đòn đánh vào thủ đô.
Tên lửa 9M729 (được phát triển bởi Cục thiết kế danh tiếng Novator) từ lâu đã là cái tên khiến phương Tây đặc biệt quan ngại. Đây được coi là phiên bản nâng cấp phóng từ mặt đất của dòng tên lửa hành trình uy lực 3M14 Kalibr.
Tùy theo từng nguồn dữ liệu và ước tính của các chuyên gia, 9M729 sở hữu tầm bắn cực khủng, dao động từ 1.500 km đến tối đa lên tới 2.600 km. Chính khả năng vươn xa vượt trội này là nguyên nhân cốt lõi khiến nó từng bị cáo buộc vi phạm Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF) trong quá khứ.
Về mặt định danh, 9M729 thuộc hệ thống tên lửa tác chiến - chiến thuật Iskander. Tuy nhiên, kích thước của nó vượt trội hoàn toàn so với dòng tên lửa hành trình tiêu chuẩn 9M728 (hay còn gọi là R-500) vốn có tầm bắn ngắn khoảng 500 km. Cụ thể, 9M729 dài tới 7,94 mét, tức là dài hơn 9M728 (7,4 mét) khoảng nửa mét.
Sự chênh lệch đáng kể về chiều dài này khiến dòng tên lửa tầm xa 9M729 hoàn toàn không tương thích với bệ phóng tiêu chuẩn của hệ thống Iskander-K.
Để khai hỏa "quái vật" này, quân đội Nga bắt buộc phải sử dụng một xe phóng chuyên dụng lớn hơn mang mã hiệu 9P701 thuộc cấu hình 9K720 Iskander-M cải tiến (thường gọi là Iskander-M1). Mỗi bệ phóng bọc thép này được thiết kế để mang theo đồng thời 4 quả tên lửa.
Vũ khí siêu hiếm trong kho lưu trữ của Moscow
Các báo cáo quân sự chỉ ra rằng, Nga mới chỉ bắt đầu bàn giao tổ hợp này cho các lực lượng vũ trang từ khoảng năm 2021. Dù kế hoạch mua sắm từ năm 2019 của Điện Kremlin đặt mục tiêu triển khai tới 60 bệ phóng Iskander-M1, nhưng giới quan sát nhận định số lượng vận hành thực tế hiện nay có thể thấp hơn nhiều.
Sự khan hiếm của bản thân quả tên lửa 9M729 còn thể hiện rõ qua các con số thống kê:
23 lần: Là tổng số lần sử dụng được xác nhận của 9M729 kể từ đầu chiến sự cho đến tháng 10/2025.
50 quả: Là số lượng tên lửa 9M729 còn lại trong kho dự trữ của Nga tính đến tháng 11/2025, theo số liệu từ Tổng cục Tình báo Bộ Quốc phòng Ukraine (GUR).
95 quả: Tổng đơn đặt hàng sản xuất ước tính ban đầu của dòng tên lửa này.
Những dữ liệu này chứng minh 9M729 là loại vũ khí cực kỳ giới hạn và có tính sẵn có rất thấp trong kho vũ khí chiến lược của Liên bang Nga.
Cú đòn bẻ gãy mọi khuôn mẫu tư duy của phương Tây
Chính sự quý hiếm và đắt giá của 9M729 đã làm nổ ra những cuộc tranh luận gay gắt trong giới phân tích. Tại sao Nga lại lãng phí một vũ khí chiến lược tầm xa như vậy để tấn công một mục tiêu tại Kyiv?
Theo tư duy logic thông thường và các khuôn mẫu định sẵn của giới chuyên gia Ukraine cùng các vị cố vấn phương Tây, Nga sẽ không bao giờ tung 9M729 ra ở giai đoạn này.
Lý do rất đơn giản: loại tên lửa này có số lượng quá ít, và về mặt kinh tế lẫn quân sự, không ai lại dùng một vũ khí tầm xa từ 1.500 - 2.600 km chỉ để bắn tới thủ đô Kyiv – nơi hoàn toàn có thể tiếp cận bằng các tên lửa hành trình 9M728 phổ thông thuộc hệ thống Iskander-K. Giới phân tích trước đó tin rằng, Nga phải "để dành" 9M729 cho các mục tiêu chiến lược quan trọng hơn ở tận miền Tây Ukraine hoặc thậm chí là sâu trong lòng châu Âu.
Do đó, sự xuất hiện của các mảnh vỡ 9M729 tại Kyiv đã đánh sập hàng loạt giả thuyết cốt lõi của lực lượng vũ trang Ukraine. Hiện các kênh truyền thông và tình báo của đối phương vẫn loay hoay, chưa thể tìm ra câu trả lời hay lý do chính xác cho động thái này từ phía Moscow.
Một số giả thuyết kỹ thuật cho rằng Nga có thể đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt tạm thời dòng tên lửa tiêu chuẩn 9M728. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn bỏ ngỏ khi chưa có bất kỳ bằng chứng đáng tin cậy nào liên quan đến mức độ dự trữ hay các rào cản vận hành có thể xác thực cho lập luận trên.
Lời cảnh báo đanh thép gửi tới NATO
Nhìn từ góc độ chiến lược rộng hơn, việc Nga bắt đầu tăng cường kích hoạt và triển khai thực chiến hệ thống "Iskander-M1" là một bước đi bổ sung đáng kể cho năng lực tiến công định chế của quân đội nước này.
Sự hiện diện của các tổ hợp tên lửa hành trình phóng từ đất liền có tầm bắn bao phủ hàng ngàn kilomet đồng nghĩa với việc khái niệm "hậu phương an toàn" của Ukraine đã bị khai tử hoàn toàn.
Không dừng lại ở đó, đây còn là lời cảnh báo đanh thép tới các quốc gia láng giềng – những nơi vốn được xem là bàn đạp tiềm tàng để NATO phóng đại các mối đe dọa quân sự chống lại Nga. Đây chính là lý do thực sự khiến chỉ một mảnh vỡ tên lửa tại Kyiv cũng đủ khiến các chuyên gia quân sự hàng đầu của Ukraine phải đặc biệt hoang mang và cảnh giác cao độ.
