Đây là con số đáng lo ngại được PGS.TS.BS Nguyễn Thị Thu Hoài – Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai - nhắc đến khi chia sẻ về tình trạng bệnh tăng huyết áp ngày càng gia tăng. Không ít người vẫn cho rằng mức huyết áp 135/85 mmHg là bình thường nếu chưa xuất hiện triệu chứng như đau đầu hay chóng mặt. Tuy nhiên, theo các khuyến cáo mới, đây đã được xếp vào ngưỡng tiền tăng huyết áp.
Tăng huyết áp được ví như “kẻ sát nhân thầm lặng” bởi diễn tiến âm thầm nhưng hậu quả nặng nề. Điều đáng lo ngại là tình trạng này thường bị bỏ qua do tâm lý chủ quan của người dân.
“Không nên đợi đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng mới đi khám, bởi khi đó hệ tim mạch có thể đã chịu những tổn thương không thể đảo ngược”, PGS.TS.BS Thu Hoài nhấn mạnh.
Ở góc độ điều trị, mục tiêu hiện nay không chỉ là đưa huyết áp về mức khuyến cáo, mà còn phải bảo vệ các cơ quan đích như tim, não, thận, đồng thời duy trì trạng thái cân bằng tối ưu của cơ thể. Ở tầm vĩ mô, chiến lược quản lý hướng tới phát hiện sớm – điều trị đúng – tối ưu nguồn lực, nhằm đạt hiệu quả cao nhất cho cộng đồng.
Bác sĩ Hoài đang khám cho một trường hợp bệnh nhân.
Thay đổi lối sống là nền tảng
Một trong những thách thức lớn trong quản lý tăng huyết áp là chẩn đoán chính xác. Thực tế lâm sàng ghi nhận không ít trường hợp “tăng huyết áp áo choàng trắng” (chỉ tăng khi đến cơ sở y tế) hoặc “tăng huyết áp ẩn giấu” (bình thường tại viện nhưng tăng cao trong sinh hoạt hằng ngày).
Theo PGS.TS.BS Thu Hoài, chẩn đoán tăng huyết áp cần toàn diện, bao gồm: xác định có bệnh hay không; tìm nguyên nhân và cơ chế; đánh giá mức độ; phát hiện biến chứng. Đặc biệt, với người trẻ lần đầu phát hiện bệnh, việc đánh giá đầy đủ càng có ý nghĩa quan trọng.
Người bệnh được khuyến khích tự theo dõi huyết áp tại nhà, ghi lại thời gian đo, chỉ số huyết áp, nhịp tim và các triệu chứng bất thường. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.
Bên cạnh đó, đo huyết áp liên tục 24 giờ (Holter huyết áp) được xem là “chìa khóa vàng”, cho phép theo dõi biến động huyết áp suốt ngày đêm, kể cả khi ngủ, từ đó hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị mang tính cá thể hóa cao.
Theo PGS.TS.BS Thu Hoài, thuốc giữ vai trò quan trọng nhưng thay đổi lối sống mới là yếu tố quyết định hiệu quả lâu dài.
Việc kiểm soát bệnh chỉ đạt kết quả khi người bệnh duy trì kỷ luật sinh hoạt:
- Ăn nhạt: Giảm muối giúp giảm áp lực lên thành mạch, hạn chế tổn thương mạch máu
- Vận động đều đặn: Duy trì ít nhất 30 phút mỗi ngày để cải thiện chức năng tim mạch
- Tuân thủ điều trị: Không tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định
“Tăng huyết áp là một cuộc chạy marathon, không phải chạy nước rút. Việc gián đoạn điều trị có thể dẫn đến các biến cố nghiêm trọng như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim”, PGS Hoài cảnh báo.
Để kết quả đo phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe, người bệnh cần lưu ý:
- Tĩnh: Nghỉ ngơi ít nhất 5 phút trước khi đo, không nói chuyện trong lúc đo
- Sạch: Tránh cà phê, thuốc lá, chất kích thích trong 30 phút; nên đi tiểu trước khi đo
- Đúng: Ngồi thẳng lưng, chân đặt trên sàn, tay đặt ngang mức tim
- Chuẩn: Sử dụng máy đo huyết áp bắp tay đã được kiểm chứng
- Kép: Đo 2 lần liên tiếp, cách nhau 1–2 phút và lấy giá trị trung bình
