Mỹ mang 'lá chắn chống UAV' từ chiến trường Ukraine tới Trung Đông

Mỹ chuẩn bị triển khai một hệ thống phòng thủ chống máy bay không người lái (UAV) tới Trung Đông sau khi loại vũ khí này chứng minh hiệu quả trong việc đối phó các drone Nga tại chiến trường Ukraine, hai quan chức Mỹ nói với hãng tin AP ngày 7/3.

Theo họ, dù Mỹ đã sử dụng hiệu quả các hệ thống phòng thủ tên lửa như Patriot và THAAD để đánh chặn tên lửa Iran, khu vực Trung Đông hiện vẫn thiếu những giải pháp hiệu quả để đối phó với UAV.

Một quan chức quốc phòng Mỹ thừa nhận phản ứng của Washington trước các UAV Shahed do Iran sản xuất “vẫn còn đáng thất vọng”, đặc biệt khi các drone mà Iran sử dụng thực chất là phiên bản đơn giản hơn của dòng UAV mà Nga đang liên tục cải tiến và sử dụng với quy mô lớn trong cuộc chiến tại Ukraine.

Động thái tăng cường năng lực chống UAV tại Trung Đông diễn ra trong bối cảnh lo ngại Iran có thể tiến hành các đòn trả đũa trên diện rộng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Một số quốc gia vùng Vịnh cũng phàn nàn rằng họ không được cảnh báo đủ sớm để chuẩn bị trước các đợt UAV và tên lửa mà Iran phóng vào khu vực.

Hệ thống mà Mỹ chuẩn bị triển khai có tên Merops, hoạt động theo cơ chế “UAV đánh UAV”. Thiết bị này đủ nhỏ để đặt ở thùng sau xe bán tải cỡ trung, có khả năng phát hiện UAV đối phương, tiếp cận và tiêu diệt mục tiêu.

Merops sử dụng trí tuệ nhân tạo để dẫn đường, cho phép hệ thống tiếp tục hoạt động ngay cả khi tín hiệu vệ tinh hoặc liên lạc điện tử bị gây nhiễu.

Theo các chuyên gia quân sự, UAV thường rất khó bị phát hiện trên các hệ thống radar vốn được thiết kế để theo dõi tên lửa tốc độ cao, thậm chí đôi khi bị nhầm lẫn với chim hoặc máy bay nhỏ. Hệ thống Merops được thiết kế để khắc phục chính hạn chế này.

Một lợi thế lớn khác là chi phí. Việc dùng UAV để tiêu diệt UAV rẻ hơn nhiều so với phóng tên lửa trị giá hàng trăm nghìn USD để bắn hạ một UAV có giá chưa tới 50.000 USD. Dân biểu Jim Himes, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ, cho rằng các UAV Iran đang tạo ra một “bài toán khó” cho quân đội Mỹ.

“Chúng tôi khá giỏi trong việc đánh chặn tên lửa. Nhưng điều thực sự gây khó khăn là kho UAV khổng lồ của Iran – chúng rất khó phát hiện và khó bắn hạ”, ông nói, đồng thời cảnh báo việc dùng các hệ thống đánh chặn đắt đỏ như Patriot để tiêu diệt các UAV giá rẻ là không bền vững về chi phí.

Hệ thống Merops từng được triển khai tại Ba Lan và Romania – hai quốc gia thành viên NATO – từ tháng 11 năm ngoái sau khi các UAV tấn công của Nga nhiều lần bay lạc vào không phận NATO. Một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết Washington đã rút ra nhiều bài học quan trọng từ việc triển khai các hệ thống chống drone tại Ukraine.

Tổng thống Ukraine Zelensky cũng cho biết Mỹ đã đề nghị Kiev hỗ trợ đối phó các UAV Shahed của Iran – loại drone mà Nga sử dụng với số lượng lớn trong cuộc chiến tại Ukraine. Khi được hỏi về khả năng nhận hỗ trợ từ Ukraine, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói Washington sẵn sàng tiếp nhận sự hỗ trợ từ bất kỳ quốc gia nào.

Theo các quan chức Mỹ, hệ thống Merops sẽ được triển khai tại nhiều địa điểm trong khu vực Trung Đông, bao gồm cả những nơi không có quân đội Mỹ đồn trú. Phần lớn các hệ thống này sẽ được chuyển trực tiếp bởi công ty Perennial Autonomy, và sẽ không ảnh hưởng đến năng lực phòng thủ của Mỹ tại châu Âu.

Tuy vậy, các quan chức Lầu Năm Góc cũng thừa nhận tại các cuộc họp kín với Quốc hội rằng Mỹ vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc ngăn chặn các đợt UAV tấn công quy mô lớn do Iran phóng đi, khiến một số mục tiêu của Mỹ tại khu vực Vịnh Ba Tư vẫn có nguy cơ bị tổn thương.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington đã triển khai “mức phòng thủ và bảo vệ lực lượng tối đa” trước khi tiến hành các chiến dịch quân sự. Các chuyên gia trong ngành công nghiệp UAV cũng nhận định, kinh nghiệm từ Trung Đông và Ukraine cho thấy Mỹ cần đẩy nhanh việc triển khai các công nghệ chống drone tiên tiến để bảo vệ căn cứ và dân thường, không phải chi hàng triệu USD chỉ để đối phó với mối đe dọa trị giá vài chục nghìn USD.