Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Lão khoa Trung Quốc đã khảo sát 1.950 bệnh nhân nội trú từ 60 đến 103 tuổi, với chỉ số khối cơ thể (BMI) trung bình 23,4. Công thức tính chỉ số BMI là: BMI = cân nặng (kg) / chiều cao² (m).
Các nhà nghiên cứu đánh giá nhiều chỉ số sức khỏe quan trọng như khả năng thực hiện hoạt động sinh hoạt hàng ngày, chức năng nhận thức, chất lượng giấc ngủ và sức mạnh cầm nắm tay.
Khi phân nhóm theo BMI, kết quả cho thấy những người có BMI thấp là nhóm có nguy cơ suy giảm chức năng thể chất và nhận thức cao nhất. So với nhóm cân nặng bình thường, người thiếu cân có nguy cơ suy giảm chức năng cao hơn từ 1,5 đến 2,1 lần.
Ảnh minh hoạ
Ngược lại, những người có BMI cao hơn mức chuẩn dành cho người trẻ nhưng vẫn trong giới hạn kiểm soát lại ghi nhận tình trạng chức năng tổng thể tốt hơn, nguy cơ suy giảm nhận thức và giảm sức mạnh cơ bắp thấp hơn đáng kể.
Tuy nhiên, khi BMI vượt sang ngưỡng béo phì rõ rệt, khả năng tự chăm sóc và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày lại suy giảm. Điều này cho thấy lợi ích chỉ xuất hiện ở mức “hơi cao”, không áp dụng cho béo phì. Béo phì vẫn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường tuýp 2, thoái hóa khớp và suy giảm khả năng vận động.
Theo một số khuyến nghị tại châu Á, phạm vi BMI phù hợp ở người cao tuổi cao hơn so với người trẻ. Ở nhóm 18-64 tuổi, BMI bình thường dao động từ 18,5–23,9. Với người trên 65 tuổi, ngưỡng phù hợp được mở rộng lên 20-26,9. Đối với người trên 80 tuổi, khoảng BMI được khuyến nghị là 22-26,9.
Cần lưu ý rằng các mốc này có thể khác nhau tùy theo khuyến nghị của từng quốc gia và đặc điểm dân số. Tuy nhiên, điểm chung là khi tuổi cao, ngưỡng BMI an toàn thường được điều chỉnh tăng nhẹ.
Sự thay đổi này phản ánh đặc điểm sinh lý của quá trình lão hóa. Khi về già, khối cơ và mật độ xương suy giảm, hệ miễn dịch yếu hơn, khả năng phục hồi sau bệnh tật kém hơn. Vì vậy, cơ thể cần nguồn dự trữ năng lượng tốt hơn để đối phó với stress chuyển hóa và các bệnh cấp tính.
Ảnh minh hoạ
Một nghiên cứu theo dõi kéo dài 10 năm của các nhà khoa học tại Đại học Giao thông Thượng Hải (Trung Quốc) trên 166.000 người trưởng thành trên 40 tuổi, không mắc bệnh tim mạch hoặc ung thư tại thời điểm ban đầu, cũng ghi nhận xu hướng tương tự.
Kết quả cho thấy những người lớn tuổi có BMI ở mức hơi cao ghi nhận tỷ lệ sống thọ cao hơn trong thời gian theo dõi. Đây là mối liên hệ quan sát, không chứng minh quan hệ nhân quả, nhưng cung cấp thêm bằng chứng rằng thiếu cân ở người cao tuổi có thể là yếu tố bất lợi.
Các chuyên gia lý giải rằng có một số cơ chế sinh học có thể góp phần giải thích mối liên hệ này.
Thứ nhất, người có mức dự trữ năng lượng cao hơn có lợi thế khi mắc bệnh cấp tính hoặc chấn thương, do cơ thể tiêu hao năng lượng nhanh trong các tình huống này.
Thứ hai, cân nặng cao hơn một chút thường đi kèm mật độ xương tốt hơn, giúp giảm nguy cơ loãng xương và gãy xương - biến cố có thể làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống ở người cao tuổi.
Thứ ba, trong các phản ứng viêm hoặc nhiễm trùng, cơ thể cần đủ nguồn dinh dưỡng để duy trì hoạt động miễn dịch. Người quá gầy dễ rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng tiềm ẩn, làm giảm khả năng chống đỡ bệnh tật.
Ảnh minh hoạ
Làm thế nào để duy trì cân nặng hợp lý sau 60 tuổi?
Để duy trì cân nặng ổn định và nâng cao chất lượng sống, người cao tuổi cần chú trọng 3 yếu tố chính: vận động, dinh dưỡng và giấc ngủ.
Trước hết là tập luyện cơ bắp. Nhiều người lớn tuổi chỉ duy trì hoạt động aerobic như đi bộ hoặc đạp xe, vốn tốt cho tim mạch nhưng chưa đủ để bảo tồn khối cơ. Trong khi đó, mất cơ theo tuổi tác là nguyên nhân quan trọng khiến cơ thể suy yếu và tăng nguy cơ té ngã. Việc tập luyện chú trọng các nhóm cơ khoảng hai lần mỗi tuần, thông qua các bài như chống đẩy vào tường, sử dụng dây kháng lực hoặc tập tạ nhẹ, có thể giúp duy trì khối cơ, cải thiện sức mạnh cầm nắm, ổn định chuyển hóa đường huyết và giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân.
Ảnh minh hoạ
Bên cạnh vận động, chế độ dinh dưỡng đầy đủ đóng vai trò then chốt. Người cao tuổi thường giảm cảm giác thèm ăn, dễ dẫn đến thiếu hụt protein và vi chất dinh dưỡng. Thực đơn hằng ngày nên ưu tiên rau xanh, trái cây tươi và các nguồn protein chất lượng cao như cá, gia cầm, trứng, sữa hoặc các loại đậu. Phương pháp chế biến nên đơn giản, hạn chế chiên rán để giảm gánh nặng tiêu hóa. Đảm bảo đủ protein đặc biệt quan trọng để duy trì khối cơ.
Cuối cùng, giấc ngủ đầy đủ là nền tảng cho quá trình phục hồi và cân bằng nội tiết. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm suy giảm miễn dịch, rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ bệnh mạn tính. Người cao tuổi nên duy trì thói quen ngủ khoảng 7 giờ mỗi đêm với giờ giấc ổn định.
Ở người trên 60 tuổi, giảm cân không chủ ý có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tiềm ẩn. Tình trạng này có thể liên quan đến các bệnh lý như tiểu đường, ung thư, lao phổi hoặc rối loạn nội tiết. Vì vậy, mục tiêu ở tuổi già là duy trì cân nặng ổn định, giữ khối cơ và kiểm soát sức khỏe một cách khoa học.
Theo Toutiao