Eo biển Hormuz được coi là "điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới". Ảnh: Newsweek
Đây là eo biển Hormuz.
Trên thực tế, eo biển Hormuz nằm giữa Oman và Iran, đồng thời là cửa ngõ duy nhất từ Vịnh Ba Tư ra Ấn Độ Dương. Với vị trí độc đạo này nên Hormuz được mệnh danh là "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới. Eo biển Hormuz dài gần 161 km. Tại điểm hẹp nhất, chiều rộng của eo biển này chỉ khoảng 33 km, trong khi mỗi luồng tàu lưu thông theo hai chiều chỉ vỏn vẹn 3 km. Điều này cũng cho thấy mức độ chật hẹp và nhạy cảm của tuyến vận tải huyết mạch này.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) từng gọi eo biển Hormuz là "điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới", phản ánh về tầm ảnh hưởng đặc biệt của tuyến hàng hải này đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo số liệu năm 2024, mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển Hormuz, tương đương gần 1/5 lượng dầu vận chuyển đường biển toàn cầu.
Báo cáo của EIA nêu rõ: "Eo biển này đủ sâu và đủ rộng để chứa những tàu chở dầu thô lớn nhất thế giới. Nó là một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Một lượng lớn dầu chảy qua eo biển này và rất ít lựa chọn thay thế để vận chuyển dầu ra khỏi eo biển nếu như nó bị đóng cửa".
Eo biển Hormuz bị phong tỏa, khu vực nào chịu tác động mạnh nhất?
Eo biển Hormuz có vị trí đặc biệt quan trọng với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Ảnh: Shutterstock
Trên thực tế, vào này 28/2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, đơn vị vừa hứng chịu các cuộc không kích của Mỹ và Israel, đã phong tỏa eo biển Hormuz. Động thái này khiến hoạt động lưu thông tàu thuyền bị đình trệ.
Trong cuộc phỏng vấn với kênh Almayadeen TV, Chuẩn tướng Ebrahim Javadi thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng cho biết, "kể từ khi Iran bị xâm lược, lực lượng này đã triển khai phong tỏa eo biển Hormuz".
Bên cạnh đó, hãng thông tấn Tasnim dẫn thông báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng cảnh báo nhiều tàu thuyền rằng "do tình hình bất ổn tại eo biển phát sinh từ hành động quân sự của Mỹ và Israel cũng như phản ứng của Iran, hiện không an toàn để đi qua khu vực này".
Eo biển Hormuz hiện được coi là tuyến hàng hải chiến lược bậc nhất thế giới. Ảnh: Reuters
Trên thực tế, eo biển Hormuz là hành lang xuất khẩu quan trọng của nhiều quốc gia sản xuất dầu chủ chốt như Iran, Saudi Arabia, Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.
Dù Chính phủ Iran nhiều lần đe dọa phong tỏa eo biển mỗi khi chịu sức ép từ Mỹ và Israel, nhưng chưa từng thực hiện đến cùng lời cảnh báo đó. Theo các chuyên gia, nếu eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa bằng biện pháp quân sự, thì tác động sẽ giáng đòn mạnh vào ngành vận tải biển toàn cầu, đồng thời còn gây cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng.
Theo dữ liệu của EIA, năm 2024 có tới 84% dầu và khí ngưng tụ đi qua eo biển Hormuz hướng về châu Á. Trong số đó, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm gần 70% tổng lưu lượng. Trong khi đó, Mỹ - hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới - chỉ nhập khoảng 0,5 triệu thùng/ngày qua tuyến này, tương đương với 2% nhu cầu trong nước. Điều đó cũng có nghĩa là nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, các nền kinh tế châu Á sẽ là bên cảm nhận áp lực đầu tiên và mạnh mẽ nhất.
Ông Jorge Leon, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại hãng tư vấn năng lượng Rystad Energy, cho biết: "Tác động lớn nhất với thị trường dầu mỏ là việc lưu thông qua eo biển Hormuz hiện nay gần như đình trệ, khiến 15 triệu thùng dầu thô không thể tham gia thị trường mỗi ngày. Nếu như không sớm có tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng, chúng tôi dự báo rằng giá dầu sẽ lên cao đáng kể".
Đồng quan điểm, ông Ajay Parmar, Giám đốc năng lượng và lọc hóa dầu tại ICIS dự báo, giá dầu có thể lên tới 100 USD một thùng và thậm chí thậm chí vượt qua ngưỡng này nếu như tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài.
Theo số liệu của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), Iran hiện có trữ lượng dầu mỏ lớn thứ ba thế giới, với 209 tỷ thùng. Iran cũng là nước sản xuất dầu lớn thứ ba trong tổ chức này, với 3,3 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 3% nhu cầu toàn cầu.
Bài tham khảo nguồn: Reuters, Phoenix Finance, EIA, Tasnim