Thói quen ngủ gây gan nhiễm mỡ
Theo Bác sĩ chuyên khoa II Trần Minh Quân – Phó Trưởng khoa Viêm gan, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, nhiều thói quen sinh hoạt tưởng như “vô hại” lại là tác nhân âm thầm khiến lá gan bị tổn thương.
Một trong những yếu tố thường bị xem nhẹ là giấc ngủ. Việc ngủ ít, ngủ muộn không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa và từ đó dẫn đến gan nhiễm mỡ.
“Chúng ta nên đi ngủ trước 23 giờ và đảm bảo đủ giấc. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, rối loạn nội tiết, khiến cơ thể tích mỡ nhiều hơn, trong đó có mỡ tại gan”, bác sĩ Quân nhấn mạnh.
Trong bối cảnh nhịp sống hiện đại, thói quen thức khuya, làm việc ban đêm, sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều đang trở thành phổ biến, đặc biệt ở người trẻ. Đây được xem là một trong những nguyên nhân khiến gan nhiễm mỡ ngày càng trẻ hóa.
Bên cạnh giấc ngủ, nguyên nhân phổ biến nhất của gan nhiễm mỡ hiện nay là rối loạn chuyển hóa, đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường.
Gan nhiễm mỡ (ảnh minh họa).
“Người bị tiểu đường cần kiểm soát tốt đường huyết. Nếu đường máu không được kiểm soát, nguy cơ gan nhiễm mỡ và tiến triển nặng là rất cao”, bác sĩ Quân lưu ý.
Thừa cân, béo phì, tăng mỡ máu, tăng huyết áp… đều nằm trong hội chứng chuyển hóa – nền tảng thuận lợi cho mỡ tích tụ trong gan. Việc kiểm soát cân nặng, điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường vận động là yếu tố then chốt để phòng ngừa.
Rượu và thuốc - yếu tố không thể bỏ qua
Theo bác sĩ Quân, rượu bia là nguyên nhân quen thuộc gây tổn thương gan. Uống nhiều rượu hoặc lạm dụng rượu kéo dài có thể dẫn tới gan nhiễm mỡ, viêm gan, thậm chí xơ gan.
Ngoài ra, một số loại thuốc cũng có thể gây gan nhiễm mỡ. Bác sĩ Quân đặc biệt nhấn mạnh việc sử dụng corticoid kéo dài cần được theo dõi chặt chẽ. Một số thuốc điều trị chuyên khoa khác, bao gồm thuốc điều trị đái tháo đường, cũng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa mỡ tại gan nếu dùng không đúng chỉ định.
“Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc có chứa corticoid trong thời gian dài mà không có sự giám sát của bác sĩ”, bác sĩ Quân khuyến cáo.
Gầy vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ
Một quan niệm sai lầm phổ biến là chỉ người béo phì mới bị gan nhiễm mỡ. Thực tế, người gầy, thậm chí suy dinh dưỡng, vẫn có thể mắc bệnh.
Ở nhóm này, tình trạng rối loạn chuyển hóa hoặc thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài có thể khiến mỡ tích tụ bất thường trong gan. Vì vậy, không nên chủ quan chỉ dựa vào vóc dáng bên ngoài để đánh giá nguy cơ.
“Gan nhiễm mỡ không chừa một ai”, bác sĩ Quân nói.
Đáng lo ngại là phần lớn bệnh nhân gan nhiễm mỡ không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc khám sức khỏe định kỳ.
Một số người có thể cảm thấy nặng tức nhẹ vùng hạ sườn phải. Khi bệnh kéo dài và tiến triển thành viêm gan, bệnh nhân có thể xuất hiện đau tức rõ hơn, chán ăn, mệt mỏi. Tuy nhiên, các triệu chứng này thường không điển hình và dễ bị bỏ qua.
Những người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, đái tháo đường, uống nhiều rượu, dùng thuốc kéo dài hoặc đã có bệnh gan từ trước (xơ gan từ F3 trở lên) nên kiểm tra chức năng gan và tầm soát gan nhiễm mỡ sớm.
Thói quen sống quyết định sức khỏe lá gan
Theo bác sĩ Quân, sự gia tăng gan nhiễm mỡ hiện nay có liên quan mật thiết đến lối sống hiện đại:
- Ăn quá nhiều, đặc biệt là thực phẩm giàu năng lượng, nhiều đường và chất béo.
- Ít vận động, ngồi lâu, thiếu hoạt động thể chất.
- Ngủ muộn, ngủ không đủ giấc.
- Căng thẳng kéo dài.
“Chúng ta cần kiểm soát năng lượng đầu vào, tăng cường vận động, ưu tiên các môn thể thao có chạy hoặc hoạt động aerobic để đốt mỡ hiệu quả”, bác sĩ Quân khuyến nghị.