Thêm SOHA trên Google
Rất nhiều người tưởng rằng mình sống lành mạnh, không rượu bia hay thuốc lá vẫn bàng hoàng phát hiện polyp hoặc tế bào ác tính ở đại tràng trong kỳ khám sức khỏe. Thực tế, đường ruột không chỉ tổn thương vì các chất kích thích mà còn bị bào mòn âm thầm bởi chính những món ăn quen thuộc trên mâm cơm gia đình.
Theo báo cáo Global Cancer Statistics 2024 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), ung thư đại trực tràng là loại ung thư phổ biến đứng thứ ba và là nguyên nhân tử vong do ung thư đứng thứ hai thế giới. Tại Việt Nam, năm 2024 ước tính có 22.584 ca mắc mới và 10.990 ca tử vong. Đáng lo ngại, số lượng bệnh nhân độ tuổi 20 và 30 mắc bệnh đang gia tăng từng ngày do thói quen ăn uống kém lành mạnh.
Dưới đây là 5 món ăn quen thuộc trên bàn ăn đang âm thầm tàn phá đường ruột, làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng nhưng cực kỳ quen thuộc trên mâm cơm người Việt:
1. Rau củ muối, cá muối
Rau củ muối chua (như dưa cải, cà muối... ) và cá muối, thịt muối là các món ăn cực kỳ đưa cơm trong bữa ăn của gia đình Việt. Tuy nhiên, quá trình ủ muối và lên men khiến các thực phẩm này tích tụ hàm lượng nitrit và muối rất cao. Khi đi vào đường ruột, nitrit kết hợp với các amin chuyển hóa thành nitrosamine, hợp chất gây ung thư mạnh liên tục kích ứng và phá hủy niêm mạc đại tràng.
Ảnh minh họa
Bác sĩ Song Yingqiu, Phó Trưởng khoa Ung bướu, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Hiệp Hòa thuộc Trường Y khoa Đồng Tế, Đại học Khoa học và Công nghệ Huỳnh Trung (tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc), chia sẻ rằng ung thư đại trực tràng không bộc phát sau một đêm. Việc tiêu thụ các món muối mặn thường xuyên, kể cả đồ tự làm tại nhà vì tưởng an toàn, vẫn khiến chất độc tích tụ và làm tăng tổn thương tiền ung thư theo thời gian.
Một nghiên cứu dịch tễ học từ Đại học Oxford (Anh) đăng tải trên tạp chí International Journal of Epidemiology cũng chỉ ra rằng, những người tiêu thụ thực phẩm ngâm muối và lên men thường xuyên có nguy cơ mắc các tổn thương tiền ung thư tiêu hóa cao hơn 21% so với nhóm hiếm khi ăn.
2. Thức ăn thừa hâm lại nhiều lần
Thói quen giữ lại thức ăn thừa cho bữa sau rất phổ biến và còn được nhiều người cho rằng tốt, tiết kiệm, Thế nhưng, cái giá phải trả có thể là ung thư dạ dày, ung thư đại trực tràng... Nhất là các loại rau lá xanh hay món ăn nhiều đạm để quả đêm. Bởi chúng là môi trường cho vi khuẩn sinh sôi và tạo ra lượng lớn nitrit, biến chất ngay cả khi để trong tủ lạnh.
Bác sĩ Guo Renhong, Trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện Ung thư tỉnh Giang Tô (Trung Quốc), cảnh báo việc hâm nóng thực phẩm nhiều lần không thể triệt hạ các chất độc hóa học mà còn khiến chúng cô đặc hơn. Dung nạp mỗi ngày sẽ tạo ra gánh nặng chuyển hóa khủng khiếp cho niêm mạc đại tràng, thúc đẩy tổn thương tiền ung thư hình thành.
Ảnh minh họa
3. Thực phẩm gọt bỏ phần mốc, hỏng rồi ăn tiếp
Khi phát hiện củ khoai, ổ bánh mì hay hạt ngô bị chớm mốc, nhiều người tiếc rẻ gọt bỏ phần hỏng bên ngoài hoặc rửa sạch rồi rồi ăn tiếp. Bác sĩ Guo Renhong nhấn mạnh đây là sai lầm cực kỳ nguy hiểm vì độc tố nấm mốc, đặc biệt là Aflatoxin, có khả năng thẩm thấu sâu vào toàn bộ thực phẩm dù mắt thường không nhìn thấy.
Các công trình nghiên cứu từ Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI) khẳng định Aflatoxin và các độc tố nấm mốc hoàn toàn không bị phân hủy ở nhiệt độ nấu nướng thông thường. Alatoxin là chất độc hơn 68 lần thạch tín nhưng đun nóng liên tục ở nhiệt độ 100 độ C vẫn không thể tiểu diệt. Khi đi vào đường tiêu hóa, chúng trực tiếp phá hủy tế bào niêm mạc, gây tổn thương DNA vĩnh viễn và làm tăng đột biến nguy cơ hóa ác tại đại trực tràng, gan, dạ dày.
4. Các món kho đậm đà , món nhiều mỡ và gia vị mặn
Các món thịt kho, cá hầm đậm vị tuy kích thích vị giác nhưng lại là kẻ thù của hệ tiêu hóa nếu ăn quá thường xuyên. Chế độ ăn nhiều mỡ và nồng độ muối cao kích thích cơ thể tiết ra quá nhiều mật để tiêu hóa.
Bác sĩ Song Yingqiu phân tích, khi lượng mật dư thừa đổ vào đại tràng, các vi khuẩn đường ruột sẽ phân giải axit mật thành các sản phẩm phụ có tính kích ứng mạnh, liên tục bào mòn và gây viêm niêm mạc thành ruột. Tình trạng viêm mãn tính này kéo dài sẽ kích thích sự phát triển của polyp đại tràng, tiền thân của các khối u ác tính.
Ảnh minh họa
Đồng quan điểm, nghiên cứu theo dõi kéo dài từ Trường Y khoa Grossman thuộc Đại học New York (Mỹ) công bố trên tạp chí Cell Host & Microbe chứng minh chế độ ăn nhiều chất béo động vật làm biến đổi hệ vi sinh đường ruột, gia tăng sinh axit mật thứ cấp và trực tiếp thúc đẩy sự hình thành khối u ở đại tràng.
5. Thịt đỏ và thịt chế biến sẵn
Các loại thịt đỏ (như thịt bò, thịt heo, thịt cừu) cùng thực phẩm chế biến sẵn (như xúc xích, lạp xưởng, thịt hun khói, giăm bông) là nhóm nguy cơ hàng đầu đối với đại tràng nếu ăn quá nhiều.
Quá trình tiêu hóa thịt đỏ sinh ra hợp chất heme sắt, trong khi thịt chế biến sẵn lại chứa nhiều chất bảo quản nitrit và phụ gia hoá học, cả hai đều trực tiếp tàn phá DNA của tế bào niêm mạc ruột.
Ảnh minh họa
Nghiên cứu quy mô lớn từ Trường Y khoa Harvard (Mỹ) công bố trên tạp chí y học The BMJ chỉ ra rằng, việc tiêu thụ thịt đỏ và thịt chế biến sẵn vượt ngưỡng 500g mỗi tuần làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng lên tới 29%. Các tổ chức uy tín như Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) và Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AICR) cũng khuyến cáo mọi người nên hạn chế tối đa nhóm thực phẩm này để bảo vệ hệ tiêu hóa.
Tổng hợp
