Quốc Vinh |
Vào ngày 16/3, Huawei Cloud của Trung Quốc đã đăng tải một thông điệp trên mạng xã hội X, đưa ra lời cảnh báo sắc bén về việc quá phụ thuộc vào một nhà cung cấp điện toán đám mây duy nhất.
"Việc phụ thuộc vào một khu vực duy nhất đã là chuyện của quá khứ," tài khoản chính thức của Huawei Cloud tại khu vực Vùng Vịnh nhấn mạnh. "Giữa bối cảnh đầy rẫy những bất ổn, chiến lược đa đám mây (multi-cloud) không còn là một lựa chọn – đó là yêu cầu bắt tất yếu."
Dù Huawei không trực tiếp nhắc đến chiến sự, nhưng thông điệp này liên tục được lan tỏa mạnh mẽ khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang dồn dập kể từ đầu tháng 3.
Ngày 1/3, các máy bay không người lái của Iran đã tấn công ba trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services (AWS) tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Bahrain. Đây được ghi nhận là cuộc tấn công quân sự đầu tiên nhằm vào một nhà cung cấp đám mây quy mô siêu lớn.
Vụ việc đã gây gián đoạn nghiêm trọng hàng loạt dịch vụ ngân hàng, nền tảng công nghệ tài chính và các ứng dụng gọi xe trên khắp Vùng Vịnh.
Kể từ đó, Iran liên tục đe dọa sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng công nghệ của Mỹ, bao gồm cả siêu trung tâm dữ liệu AI "Stargate" trị giá 30 tỷ USD – nơi vận hành các cụm GPU Nvidia và hệ thống độc quyền của OpenAI.
Các chuyên gia nhận định rằng cú sốc từ những cuộc tấn công này có thể định hình lại cách các chính phủ trong khu vực đánh giá nhà cung cấp dịch vụ đám mây. Khi rủi ro địa chính trị tăng cao, các công ty Trung Quốc có thể được xem là những lựa chọn thay thế ổn định hơn, đặc biệt nếu xung đột kéo dài.
Chiến trường khốc liệt của những gã khổng lồ
Vùng Vịnh từ lâu đã là chiến trường giữa các công ty điện toán đám mây Mỹ và Trung Quốc.
Alibaba của Trung Quốc là cái tên gia nhập sớm nhất khi ra mắt trung tâm dữ liệu đầu tiên tại Dubai vào năm 2016. Amazon và Microsoft bắt đầu xây dựng nhiều trung tâm dữ liệu tại Bahrain và UAE vào năm 2019, trong khi Oracle triển khai hạ tầng tại UAE một năm sau đó. Google đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với Qatar vào năm 2020 và bắt đầu xây dựng các trung tâm dữ liệu tại đây từ năm 2023.
Mặc dù gia nhập muộn hơn, các công ty Mỹ đã nhanh chóng mở rộng quy mô kinh doanh. Amazon, Google, Microsoft và Oracle hiện đều vận hành ít nhất hai "vùng đám mây" – nơi có nhiều trung tâm dữ liệu cùng hoạt động – tại Vùng Vịnh.
Tháng 5/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thúc đẩy lợi ích của Mỹ tại Vùng Vịnh khi đảm bảo được các thỏa thuận trị giá hàng trăm tỷ USD trong chuyến công du tới Ả Rập Xê-út, Qatar và UAE. Các thỏa thuận này bao gồm các quan hệ đối tác lớn về AI và điện toán đám mây, tiêu biểu là kế hoạch xây dựng tổ hợp trung tâm dữ liệu 5 gigawatt tại Abu Dhabi và mở rộng quyền tiếp cận các dòng chip AI tiên tiến của Mỹ.
Ngược lại, các nhà cung cấp đám mây Trung Quốc cũng đã đạt được một số bước tiến, nhưng theo các chuyên gia, họ vẫn đối mặt với nhiều hạn chế. Nguyên nhân là do các quốc gia Vùng Vịnh thường ưu tiên các mối quan hệ đối tác chiến lược với các công ty công nghệ Mỹ vì những hệ lụy liên quan đến an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, Robert Mogielnicki, học giả tại Viện các quốc gia Ả Rập Vùng Vịnh ở Washington D.C. nhận định, một cuộc xung đột kéo dài có thể buộc các công ty phải đánh giá lại cam kết của họ tại khu vực.
"Các nước Vùng Vịnh phần lớn đã rời xa các công ty AI Trung Quốc để củng cố quan hệ ngoại giao và kinh tế với Washington. Nhưng nếu các tập đoàn đa quốc gia công nghệ Mỹ bị 'lung lay', điều này có thể tạo ra khoảng trống thương mại cho các đối thủ Trung Quốc. Dù vậy, đó không phải là kịch bản ưu tiên của họ."
Cuộc đua đa cực
Các doanh nghiệp Trung Quốc từ lâu đã tìm cách bén rễ tại thị trường này. Năm 2016, Alibaba thành lập liên doanh với Công ty Điện toán Đám mây Ả Rập Xê-út và mở trung tâm dữ liệu mới tại Dubai vào năm 2025.
Huawei mở rộng sự hiện diện thông qua các đối tác viễn thông trong nước và nâng cấp quy mô trung tâm đám mây tại Riyadh vào năm 2023. Tencent là cái tên mới nhất; dù bắt đầu xây dựng trung tâm dữ liệu đầu tiên tại Bahrain năm 2021, hãng đã mạnh tay nâng cấp hạ tầng đám mây vào năm 2025 với khoản đầu tư 150 triệu USD từ Ả Rập Xê-út.
Tôi đã dùng thử Galaxy S26 Ultra mới nhất của Samsung, nhưng rồi cuối cùng lại quay về với S24 UltraĐồng thời, cuộc cạnh tranh hạ tầng đám mây tại Vùng Vịnh giờ đây không còn đơn thuần là cuộc đấu giữa Mỹ và Trung Quốc. Các quốc gia Vùng Vịnh đang ngày càng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng trung tâm dữ liệu của riêng mình nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài. Các nhà khai thác viễn thông và các công ty do nhà nước hậu thuẫn trên khắp khu vực đang nỗ lực xây dựng năng lực nội tại.
Ả Rập Xê-út và UAE đang nhanh chóng tái định vị để trở thành các trung tâm AI toàn cầu, đổ hàng chục tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu, thành phố thông minh và hạ tầng số. Ả Rập Xê-út kỳ vọng AI sẽ đóng góp khoảng 12% GDP vào năm 2030, trong khi UAE đặt mục tiêu tạo ra khoảng 96 tỷ USD từ AI trong cùng giai đoạn. Thị trường trung tâm dữ liệu của khu vực dự kiến sẽ tăng gần gấp ba, đạt khoảng 9,5 tỷ USD vào năm 2030.
Ooredoo của Qatar đã tách riêng mảng trung tâm dữ liệu mang tên Syntys, hiện đang vận hành các cơ sở tại nhiều quốc gia và vừa mở rộng quy mô tại Doha. STC của Ả Rập Xê-út và Zain của Kuwait cũng đang mở rộng hạ tầng cho thuê chỗ đặt máy chủ để thu hút nhu cầu từ các doanh nghiệp và các nhà cung cấp dịch vụ quy mô lớn.
Dù các nhà cung cấp đám mây Trung Quốc có thể hưởng lợi trong ngắn hạn, họ vẫn chỉ có thể chiếm ưu thế với tư cách là "lựa chọn thứ yếu hoặc phương án dự phòng, đặc biệt cho các khối lượng công việc không trọng yếu và dự phòng khu vực," Manish Ranjan, Giám đốc nghiên cứu phần mềm và đám mây tại IDC, nhận định.
