Người đàn ông ngoài 40 tuổi não đã già như ông cụ 80, bác sĩ thở dài: "6 việc hại não, nhớ đừng làm"

Nửa đêm, khi cả nhà đã chìm vào giấc ngủ, ông Trương (49 tuổi, Thượng Hải, Trung Quốc) vẫn mải mê lướt điện thoại trên giường. Khi đồng hồ điểm gần 2 giờ sáng, một cảm giác tê dại bất ngờ xông tới, toàn bộ tay phải ông bất rơi vào trạng thái buông thõng, không thể cử động. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, ông hảong loạn hô hoán người nhà gọi cấp cứu.

Tại bệnh viện, kết quả chụp hình ảnh não bộ khiến ai nấy bàng hoàng. Bác sĩ Li Gang Trưởng khoa Nghiên cứu Mạch máu não tại Đại học Đồng Tế (Thượng Hải, Trung Quốc), cho biết: "Trên phim chụp xuất hiện những mảng trắng lớn tổn thương chất trắng điển hình. Dù mới ở độ tuổi 49 trung niên nhưng tổn thương não bộ của bệnh nhân đã vô cùng nghiêm trọng, mức độ lão hóa có thể nói là không khác gì một ông cụ 80 tuổi". Ông được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ do mạch máu.

Say khi xâu chuỗi lại toàn bộ lối sống của bệnh nhân, bác sĩ Li nhận thấy nguyên nhân teo não của ông Trương xuất phát từ chính thói quen xấu trong nhiều năm. Việc ông thường xuyên thức khuya đến 1 - 2 giờ sáng để lướt điện thoại, kết hợp với lối sống lười vận động và ăn uống thiếu lành mạnh đã tàn phá các mạch máu nhỏ trong não từng ngày. Chính chuỗi thói quen xấu này đã âm thầm chặn đứng dòng máu nuôi dưỡng, khiến tế bào thần kinh chết dần và teo lại.

May mắn cho ông Trương là ông được cấp cứu kịp thời để thực hiện liệu pháp tiêu huyết khối. Dù giữ được tính mạng và giữ lại được khả năng vận động cơ bản, nhưng cái giá phải trả vẫn quá đắt: Ông Trương vĩnh viễn chịu di chứng phản xạ chậm chạp, suy giảm trí nhớ và gặp khó khăn lớn khi thực hiện các công việc đơn giản.

6 thói quen tàn phá não bác sĩ khuyên: "Đừng làm!"

Thông qua bi kịch của ông Trương, bác sĩ Li bày tỏ sự lo ngại trước hiện trạng các bệnh lý về não đang ngày càng trẻ hóa nhanh hơn, nghiêm trọng hơn. Nếu muốn bảo vệ bộ não, ông khuyên dù ở độ tuổi nào cũng "đừng làm" 6 nhành vi bào mòn và rước bệnh cho não bộ dưới đây:

1. Thức khuya và ngủ không đủ giấc

Từ 23 giờ đêm đến sáng là khoảng thời gian vàng để hệ thống bạch huyết trong não hoạt động nhằm dọn dẹp các độc tố chuyển hóa tích tụ suốt ngày dài. Thói quen thức khuya, ngủ dưới 6 tiếng mỗi đêm làm gián đoạn quá trình tự làm sạch này, khiến chất độc ứ đọng tàn phá tế bào thần kinh. Về lâu dài, điều này gây suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não và biến chứng đột quỵ.

2. Chế độ ăn nhiều đường, mỡ và muối

Việc tiêu thụ thường xuyên đồ chiên rán, nước ngọt và thức ăn đậm vị sẽ kích hoạt các phản ứng viêm mãn tính trong cơ thể, sinh ra vô số gốc tự do tấn công trực tiếp vào tế bào não. Thói quen này còn thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm hẹp lòng mạch và cản trở dòng máu vận chuyển oxy cùng dưỡng chất lên nuôi bộ não. Thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài khiến chức năng nhận thức suy giảm và tế bào thần kinh nhanh chóng thoái hóa.

3. Lối sống lười vận động thể chất

Khi cơ thể ít hoạt động, lưu lượng tuần hoàn máu lên não bị sụt giảm đáng kể, khiến hệ thần kinh luôn trong tình trạng thiếu oxy và năng lượng để vận hành. Lười vận động còn làm giảm sự tiết ra của BDNF, một yếu tố dinh dưỡng thần kinh đóng vai trò cốt lõi trong việc kích thích sinh trưởng và duy trì các kết nối não bộ. Hậu quả là các liên kết thần kinh bị suy yếu, khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin chậm đi rõ rệt.

4. Thiếu tương tác xã hội và lười tư duy

Bộ não vận hành theo đúng nguyên lý sinh học: Dùng thì giữ, không dùng sẽ mất. Việc ngại giao tiếp, thu mình lại và từ chối các hoạt động đòi hỏi suy luận như đọc sách, học hỏi điều mới sẽ làm sụt giảm nghiêm trọng nguồn dự trữ nhận thức của não. Khi các mạng lưới thần kinh không được kích thích thường xuyên, khả năng nhạy bén của trí não sẽ tuột dốc nhanh chóng và làm gia tăng nguy cơ sa sút trí tuệ khi về già.

5. Căng thẳng (stress) mãn tính kéo dài

Trạng thái áp lực tâm lý diễn ra liên tục khiến tuyến thượng thận tiết ra lượng lớn hormone cortisol vào máu. Nồng độ cortisol quá cao trong thời gian dài có khả năng tiêu diệt các tế bào tại vùng hồi hải mã, trung tâm đảm nhận chức năng ghi nhớ và học tập của bộ não, đồng thời ức chế sự hình thành của tế bào thần kinh mới. Hệ quả là người bệnh dễ rơi vào suy giảm trí nhớ, rối loạn cảm xúc, lo âu và trầm cảm.

6. Lạm dụng rượu bia và thuốc lá

Các chất độc hại như nicotine trong thuốc lá và cồn trong rượu bia có khả năng đi qua hàng rào máu não để trực tiếp gây độc và tiêu diệt các tế bào thần kinh. Không những vậy, chúng còn tàn phá cấu trúc thành mạch, gây co thắt mạch máu não, làm tăng huyết áp và thúc đẩy quá trình hình thành cục máu đông. Đây là nguyên nhân hàng đầu làm suy thoái chức năng não bộ toàn diện và đẩy rủi ro đột quỵ lên mức tối đa.

Bác sĩ Li nhấn mạnh, nếu thấy bản thân hoặc người thân xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dai dẳng, thường xuyên choáng váng, hay quên việc vừa làm, nói lặp câu hỏi, lạc đường ở nơi quen thuộc hoặc thay đổi tính cách thất thường... bạn cần đến bệnh viện kiểm tra ngay trước khi bộ não tổn thương không thể phục hồi.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, CCTV