Không ít người theo đuổi lối sống lành mạnh thường chọn cà phê đen để tỉnh táo, thúc đẩy trao đổi chất và hạn chế đường, sữa. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan, Trung Quốc) mới đây đã chia sẻ một ca bệnh khiến nhiều người giật mình: một người đàn ông ngoài 50 tuổi, không hút thuốc, không uống rượu, chăm chạy bộ mỗi sáng và uống cà phê đen hằng ngày, nhưng cuối cùng lại được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn cuối.
Theo bác sĩ Hồng, bệnh nhân này vốn rất chú trọng dưỡng sinh. Ông cho rằng cà phê ở cửa hàng tiện lợi thì chất lượng kém, còn quán cà phê chuyên nghiệp lại quá đắt, nên thường tranh thủ lúc khuyến mãi để mua các túi cà phê hạt lớn mang về tích trữ. Ngay cả khi thấy hạt cà phê đã đổi màu, ông vẫn tiếc rẻ không nỡ bỏ.
Cuối năm ngoái, người đàn ông bắt đầu nhận thấy nước tiểu có nhiều bọt bất thường và lâu tan, mắt cá chân cũng dần xuất hiện phù nề. Ban đầu ông nghĩ do vận động quá sức. Cho đến một ngày đang chạy bộ thì đột ngột ngất xỉu, được đưa đi cấp cứu.
Kết quả kiểm tra cho thấy mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) đã tụt xuống dưới 10, tương đương suy thận mạn giai đoạn 5. Điều đáng nói là bệnh nhân không hề mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hay gout, những nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy thận. Sau khi loại trừ nhiều yếu tố, bác sĩ cuối cùng phát hiện thủ phạm chính là thói quen sử dụng cà phê hạt đã ẩm mốc, biến chất trong thời gian dài.
Người đàn ông từng phân trần: “Tôi nghĩ pha cà phê bằng nước sôi thì vi khuẩn, nấm mốc cũng chết hết rồi”. Nhưng theo bác sĩ Hồng, đây là một hiểu lầm cực kỳ nguy hiểm. Độc tố nấm mốc mang tên ochratoxin A (độc tố ochratoxin) chỉ bị phân hủy ở nhiệt độ trên 280 độ C, trong khi nước pha cà phê cao nhất cũng chỉ khoảng 100 độ C. Nói cách khác, đun nóng không thể tiêu diệt được loại độc tố này. “Đây không phải là tiết kiệm tiền, mà là đang đem sức khỏe thận của nửa đời sau ra đánh cược”, bác sĩ cảnh báo.
Trong y học, ochratoxin A được ví như “quả bom hẹn giờ của thận”. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Toxins cho thấy chất này có tính hướng thận rất mạnh, tức là sau khi vào cơ thể sẽ tập trung tấn công thận, gây stress oxy hóa nghiêm trọng và phá hủy màng lọc của cầu thận. Nếu ví thận như một chiếc máy lọc nước, thì ochratoxin A chẳng khác nào đổ xi măng trực tiếp vào lưới lọc.
Nấm sinh ra ochratoxin A đặc biệt ưa môi trường ấm và ẩm. Nhiệt độ sinh trưởng thích hợp khoảng 25 độ C, độ ẩm trên 18,5%, và càng phát triển mạnh khi độ ẩm không khí vượt quá 85%. Theo dữ liệu từ Journal of Toxicology , thời gian bán thải của ochratoxin A trong cơ thể người kéo dài từ 35 đến 50 ngày. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu bạn uống một cốc cà phê bị ẩm mốc vào đầu tháng, thì đến tận hơn một tháng sau, độc tố đó vẫn còn “ám” trong thận, tiếp tục gây tổn thương tế bào.
Các chuyên gia cảnh báo, ochratoxin A gây hại cho thận thông qua nhiều cơ chế. Nó kích hoạt phản ứng viêm và xơ hóa, làm tổn thương tế bào thận theo kiểu chết tế bào viêm mạnh. Đồng thời, độc tố này còn làm rối loạn chuyển hóa và suy giảm chức năng lọc của ống thận, khiến chất thải trong cơ thể không được đào thải hiệu quả. Khi tích lũy lâu dài, tổn thương sẽ tiến triển âm thầm thành bệnh thận mạn tính, thậm chí có mối liên quan với một số dạng bệnh thận đặc hữu tại các khu vực nhất định.
Vì vậy, thực phẩm hay đồ uống bị mốc không chỉ đơn giản là “có mùi khó chịu” hay “uống vào đau bụng một chút”. Trong một số trường hợp, đó có thể là gánh nặng âm thầm nhưng nghiêm trọng đối với thận, đặc biệt với những thói quen tưởng như rất lành mạnh như uống cà phê đen mỗi ngày.
Nguồn và ảnh: ETToday