Thêm SOHA trên Google
Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo "tổng nợ công hiện hành" của nước này đã chạm 40.047 tỷ USD. Đây là dấu mốc mới cho thấy giới chức Mỹ vẫn đang chật vật trong việc kiểm soát tình hình tài chính.
Con số 40.000 tỷ USD mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn. Giới chuyên gia và nhà đầu tư thường chú trọng hơn tới tỷ lệ nợ trên GDP - thước đo phản ánh sức chịu đựng tài khóa của một nền kinh tế - hoặc phần nợ do công chúng, tức các chủ thể ngoài chính phủ, nắm giữ.
Dù vậy, quy mô khoản nợ vẫn rất lớn. Năm 1981, nợ công Mỹ lần đầu tiên chạm 1.000 tỷ USD. Đến nay, khối nợ của nền kinh tế lớn nhất thế giới đã cán mốc 40.000 tỷ USD chỉ chưa đầy 5 tháng sau khi vượt 39.000 tỷ USD.
Theo giới phân tích, quy mô nợ công hiện tại cao hơn đáng kể so với GDP năm 2025 của Mỹ, khoảng 31.000 tỷ USD. WSJ cho biết điều này đồng nghĩa ngay cả khi toàn bộ thu nhập của nước Mỹ trong một năm được dùng để trả nợ, thay vì chi cho tiền lương, lợi nhuận doanh nghiệp hay đầu tư, chính phủ vẫn còn nợ hàng nghìn tỷ USD.
Ngay cả nếu Elon Musk - người giàu nhất thế giới - dùng toàn bộ khối tài sản ròng gần 1.000 tỷ USD của mình để góp phần trả nợ, số tiền này cũng chỉ giải quyết được một phần rất nhỏ.
Tổng nợ của Chính phủ Mỹ hiện cũng tương đương tổng nợ của tất cả hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ cộng lại, không tính các ngân hàng. Bình quân trên đầu người, khoản nợ tương đương hơn 117.000 USD cho mỗi người dân.
Ít nhất trong ngắn hạn, việc nợ công vượt 40.000 tỷ USD có thể một lần nữa kéo sự chú ý về vấn đề mà các nhà kinh tế đều thống nhất: quỹ đạo tài khóa của Mỹ hiện không bền vững.
Nợ công Mỹ khi so với các số liệu khác của nước này. Ảnh: WSJ
Có nhiều nguyên nhân khiến nợ công Mỹ tăng mạnh trong những năm qua.
Trước hết, dân số Mỹ đang già hóa trong khi người cao tuổi sống lâu hơn. Điều này khiến chính phủ phải tăng chi cho an sinh xã hội và bảo hiểm y tế dành cho người lớn tuổi. Trong khi đó, nguồn tài chính của các chương trình này ngày càng bấp bênh do số lao động không đủ để hỗ trợ lượng người thụ hưởng đang tăng nhanh.
Bên cạnh đó, trong vài thập kỷ qua, Quốc hội Mỹ đã thông qua nhiều chính sách vừa cắt giảm thuế vừa tăng chi tiêu. Trong số này có Đạo luật Cắt giảm thuế và việc làm năm 2017, Đạo luật To đẹp (One Big Beautiful Bill, OBBB) năm 2025 dưới thời Tổng thống Donald Trump, cùng một số gói cứu trợ trong đại dịch.
Các chính sách này được dự báo sẽ khiến nợ liên bang tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong thời gian tới.
Một yếu tố khác là việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng mạnh lãi suất từ vài năm trước để đối phó với lạm phát. Lãi suất cao khiến chính phủ phải chi nhiều tiền hơn cho nghĩa vụ trả lãi, qua đó thu hẹp nguồn lực dành cho các chương trình khác.
"Chúng ta chi số tiền lớn để trả nợ thay vì đầu tư cho tương lai. Nợ chồng nợ, tạo ra một vòng luẩn quẩn", Marc Goldwein - Giám đốc chính sách tại tổ chức CRFB - cho biết trên CNN.
Dù cựu Chủ tịch Fed Jerome Powell và nhiều người khác từng cảnh báo Mỹ đang đi trên một "quỹ đạo tài khóa không bền vững", Quốc hội nước này trong vài năm qua vẫn chưa hạ quyết tâm xử lý tình trạng này. Điều đó cũng khiến Mỹ bị nhiều tổ chức đánh giá tín nhiệm hạ xếp hạng.
Nợ công Mỹ tăng chóng mặt trong hơn 30 năm qua. Ảnh: CNN
Nợ công tăng cao còn tác động trực tiếp đến thị trường trái phiếu và các loại lãi suất cho vay. Khi Mỹ ngày càng lún sâu vào nợ nần, nhà đầu tư đòi hỏi mức bù rủi ro cao hơn, từ đó đẩy lợi suất trái phiếu đi lên.
Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm có ảnh hưởng tới lãi suất vay mua nhà, mua ôtô và các khoản vay của doanh nghiệp. Lợi suất tăng cao vì thế có thể siết chặt điều kiện tài chính, tạo sức ép lên tiêu dùng và đầu tư.
Ở chiều ngược lại, lợi suất cao cũng khiến chi phí đi vay của chính phủ tăng lên, kéo theo số tiền phải dành để trả lãi ngày càng lớn.
"Khoản nợ 40.000 tỷ USD không chỉ tồn tại trên sổ sách của chính phủ, tác động đến toàn bộ nền kinh tế, túi tiền của người dân", Maya MacGuineas - Chủ tịch tổ chức CRFB - nhận định trên Reuters.
Bà cho rằng việc Chính phủ Mỹ vay ngày càng nhiều cũng làm gia tăng rủi ro lạm phát. Đồng thời, các ưu tiên ngân sách bị thắt chặt và nước Mỹ trở nên dễ tổn thương hơn trước những tình huống khẩn cấp cả trong và ngoài nước.
Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ cho biết sẽ tăng mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài trong các tháng tới. Giới phân tích cho rằng động thái này phản ánh lo ngại của chính quyền Tổng thống Donald Trump trước tình trạng lợi suất tăng cao và tác động của nó lên khả năng trả nợ của chính phủ cũng như chi tiêu của người dân.
Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm và 10 năm đã hạ nhiệt sau khi tăng vọt trong phiên 18/8.
Theo: WSJ, CNN, Reuters
