Thêm SOHA trên Google
Thế nhưng cách đây không lâu, khu dân cư tổ chức kiểm tra sức khỏe cho người cao tuổi. Khi có kết quả, mọi người đều bất ngờ: một số chỉ số như lực nắm tay, tốc độ đi bộ và chức năng tim phổi của ông Trương thậm chí còn tốt hơn nhiều người chưa đến 50 tuổi. Bác sĩ cộng đồng còn nói đùa rằng xét về chức năng cơ thể, ông nhiều lắm mới chỉ “bước vào tuổi trung niên”.
Xung quanh chúng ta, không ít người có thói quen mặc định rằng sau tuổi 50 là “già”. Vài sợi tóc bạc, đôi lần quên một việc nhỏ cũng được quy hết cho tuổi tác.
Nhưng lão hóa chưa bao giờ chỉ được tính bằng tuổi tác. Có người ngoài 60 vẫn khỏe mạnh, làm việc gì cũng nhanh nhẹn; có người vừa qua tuổi 50 đã đau nhức chỗ này, mỏi mệt chỗ kia, đến đi bộ ngoài đường cũng ngại.
Muốn biết cơ thể một người đàn ông có thực sự già đi hay chưa, đừng chỉ nhìn vào tuổi tác hay nếp nhăn. Những biểu hiện dưới đây mới là câu trả lời chân thực nhất.
Muốn biết cơ thể một người đàn ông có thực sự già đi hay chưa, đừng chỉ nhìn vào tuổi tác hay nếp nhăn.
Lực nắm tay: yếu đi có thể là dấu hiệu cơ thể đang lão hóa
Trong cuộc sống hằng ngày, khi mở hộp, vặn nắp chai hay xách túi đồ về nhà, có người làm rất nhẹ nhàng, có người loay hoay mãi vẫn không mở được.
Nhiều người cho rằng đó đơn giản chỉ là chuyện “sức tay”, vốn do bẩm sinh và khi về già yếu đi là bình thường. Nhưng thực tế, lực nắm tay phản ánh trực tiếp tình trạng khối lượng cơ bắp toàn thân và là một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá mức độ lão hóa.
Mất cơ là một trong những tín hiệu lão hóa xuất hiện sớm, thậm chí trước cả nếp nhăn hay tóc bạc. Sau tuổi trung niên, nếu không chủ động tập luyện, khối lượng cơ có thể âm thầm suy giảm qua từng năm và tốc độ mất cơ còn nhanh hơn sau tuổi 60.
Cơ bắp suy giảm không chỉ khiến sức lực yếu đi mà còn ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất, khả năng giữ thăng bằng và sức khỏe xương.
Ngược lại, nếu ở tuổi 50-60 vẫn có lực nắm tay tốt, có thể xách khoảng 5 kg đồ đi một đoạn đường mà không thấy quá sức, điều đó cho thấy khối lượng cơ vẫn được duy trì khá tốt và nền tảng thể chất còn khỏe.
Nhiều đàn ông cho rằng tập cơ là chuyện của người trẻ, về già chỉ cần nghỉ ngơi. Đây thực ra là một hiểu lầm lớn. Càng lớn tuổi càng cần duy trì sức mạnh cơ bắp. Tự xách đồ khi đi chợ, làm một số việc nhà nhẹ, thỉnh thoảng tập tạ hoặc dây kháng lực đều có thể giúp duy trì cơ bắp, cũng chính là giữ lại nền tảng thể chất khỏe mạnh.
Tốc độ đi bộ: bước chân vững vàng cho thấy cơ thể còn khỏe
Không chỉ sức tay, cách chúng ta đi bộ cũng có thể tiết lộ nhiều điều về quá trình lão hóa.
Trong khu dân cư thường có thể bắt gặp hai kiểu người cao tuổi. Một người đi rất chậm, bước từng bước nhỏ, mới đi được khoảng 10 phút đã phải tìm chỗ ngồi nghỉ. Người kia bước chân nhanh nhẹn, có thể đi dạo cùng bạn bè cả tiếng đồng hồ mà không than mệt.
Nhiều người cho rằng đi chậm mới “an toàn”, càng lớn tuổi càng nên đi chậm. Nhưng tốc độ đi bộ là một chỉ số tham khảo quan trọng để đánh giá chức năng thể chất; người lớn tuổi duy trì tốc độ đi bộ ổn định, tương đối nhanh thường có tình trạng sức khỏe tổng thể tốt hơn.
Đi bộ tưởng đơn giản nhưng thực tế cần sự phối hợp của xương, cơ bắp, tim phổi và hệ thần kinh. Tốc độ đi bộ giảm có thể phản ánh sự suy giảm đồng thời của nhiều chức năng cơ thể.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa đi càng nhanh càng tốt. Nếu bước đi vững vàng, không cần cố tình đi chậm, có thể đi bộ 1-2 km mà không phải liên tục dừng nghỉ, đó là dấu hiệu cho thấy cơ chân và chức năng tim phổi vẫn được duy trì khá tốt.
Nhiều người sau khi nghỉ hưu ngày càng đi chậm không hẳn vì tuổi tác, mà do ít vận động trong thời gian dài. Chân yếu đi khiến họ càng ngại đi lại, tạo thành vòng luẩn quẩn khiến cơ thể suy giảm nhanh hơn.
Mỗi ngày dành khoảng 30 phút đi bộ, không cần quá nhanh, chỉ cần duy trì đều đặn, có thể giúp đôi chân chậm “già” hơn.
Người lớn tuổi duy trì tốc độ đi bộ ổn định, tương đối nhanh thường có tình trạng sức khỏe tổng thể tốt hơn.
Khả năng leo cầu thang: nhìn cách thở để biết tim phổi còn khỏe hay không
Trong cuộc sống, có người leo 3 tầng cầu thang mà gần như không thở dốc, mở cửa về nhà là có thể làm việc bình thường. Nhưng cũng có người mới lên đến tầng 2 đã phải vịn tường nghỉ, tim đập thình thịch. Trên thực tế, đây có thể là biểu hiện của sự khác biệt về sức bền tim phổi.
Chức năng tim phổi là nền tảng quan trọng phản ánh cơ thể còn khỏe hay đã suy giảm. Tim và phổi giống như động cơ của cơ thể. Khi “động cơ” hoạt động tốt, quá trình cung cấp máu và oxy cho toàn thân cũng hiệu quả hơn, cơ thể ít mệt và khả năng vận động tốt hơn.
Nếu chỉ vận động nhẹ đã thở dốc, làm một chút việc đã hồi hộp, điều đó có thể cho thấy sức bền tim phổi đang suy giảm.
Nhiều người càng lớn tuổi càng ngại vận động vì sợ làm tim mệt. Nhưng nếu không có bệnh nền nghiêm trọng, những hoạt động vừa sức như đi bộ, thái cực quyền hay đạp xe lại có thể giúp rèn luyện tim phổi. Cơ thể cũng giống như một cỗ máy, càng vận động hợp lý càng linh hoạt; để lâu không sử dụng lại dễ suy yếu.
Ngủ ngon: “Người già ngủ ít” không phải lúc nào cũng là bình thường
Nhiều người trung niên, cao tuổi thường nói: “Già rồi thì tự nhiên ngủ ít”. Họ đi ngủ sớm, 3-4 giờ sáng đã thức, ban ngày lại tranh thủ chợp mắt. Ban đêm trằn trọc, nhưng ai cũng nghĩ đó là biểu hiện bình thường của tuổi già.
Đây thực ra là một hiểu lầm về quá trình lão hóa. Lão hóa khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc thời gian ngủ tự nhiên giảm đi. Tình trạng được gọi là “người già ngủ ít” phần lớn có thể liên quan đến chất lượng giấc ngủ giảm hoặc nhịp sinh học bị xáo trộn.
Một người có thể trạng tốt, dù bước vào tuổi 50-60 vẫn có thể duy trì giấc ngủ tương đối ổn định: nằm xuống khoảng nửa giờ có thể ngủ, ban đêm không phải thức dậy đi vệ sinh quá một lần, buổi sáng thức dậy cảm thấy tỉnh táo, ban ngày không phải liên tục ngủ bù.
Giấc ngủ không phải chuyện nhỏ. Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến huyết áp, đường huyết và tâm trạng, từ đó tác động tiêu cực đến sức khỏe tổng thể.
Đừng mặc định rằng “già rồi thì phải ngủ kém”. Hạn chế dùng điện thoại trước khi ngủ, tránh uống trà đặc, duy trì giờ giấc ổn định và ngủ đủ giấc đều là những thói quen có lợi.
Tư thế thẳng: lưng còng có thể là dấu hiệu cơ thể đang xuống sức
Người xưa thường nói “già đi thì co lại vài phần”, vì vậy nhiều người cho rằng lớn tuổi bị còng lưng, thấp đi là chuyện đương nhiên.
Khi nhìn thấy một người cao tuổi vẫn giữ được dáng đứng thẳng, mọi người thường khen: “Trông thật khỏe khoắn, chẳng giống người ở tuổi này”.
Tư thế cơ thể thực tế không hoàn toàn phụ thuộc vào tuổi tác. Một dáng đứng thẳng phản ánh sức mạnh cơ bắp tốt, mật độ xương và tình trạng hệ xương tương đối khỏe mạnh.
Nếu còn chưa quá lớn tuổi đã bắt đầu gù lưng, vai rụt, chiều cao âm thầm giảm, đó có thể liên quan đến mất cơ, giảm khối lượng xương và sự suy giảm chức năng thể chất sớm.
Ngược lại, nếu ngoài 60 vẫn giữ được lưng thẳng, đi đứng vững vàng, đó là dấu hiệu cho thấy xương và cơ bắp được duy trì khá tốt.
Trong sinh hoạt hằng ngày, đừng ngồi trên sofa quá lâu. Khi ngồi hãy chủ động giữ lưng thẳng, thường xuyên hoạt động ngoài trời và thực hiện các bài tập sức mạnh phù hợp để duy trì cơ bắp.
Tâm trạng và đời sống xã hội: cơ thể chưa già nhưng tinh thần có thể đã “già” trước
Nhiều người đánh giá quá trình lão hóa chỉ dựa vào cơ thể mà quên mất trạng thái tinh thần.
Có những người đàn ông sau khi nghỉ hưu ngày nào cũng ở nhà, không muốn ra ngoài, ít giao tiếp với bạn bè, chuyện nhỏ cũng dễ cáu gắt và lo lắng, luôn cảm thấy bản thân “không còn ích lợi”.
Ngay cả khi cơ thể chưa có vấn đề nghiêm trọng, trạng thái tinh thần như vậy cũng có thể khiến một người cảm thấy già đi nhanh hơn.
Trạng thái tâm lý có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình lão hóa thể chất. Tâm trạng tiêu cực kéo dài và thu mình xã hội có thể tác động ngược lại đến sức khỏe tổng thể, bao gồm hệ miễn dịch và chuyển hóa.
Người có trạng thái sống trẻ trung thường vẫn có sở thích riêng, sẵn sàng ra ngoài, trò chuyện với bạn bè, không quá để tâm đến những chuyện nhỏ và vẫn giữ được sự tò mò, hứng thú với cuộc sống.
Đừng nghĩ nghỉ hưu đồng nghĩa với việc chỉ ở nhà “dưỡng già”. Hãy tìm những việc mình yêu thích: câu cá, chơi cờ, học một kỹ năng mới hay đơn giản là gặp gỡ bạn bè. Giữ được sự nhiệt tình với cuộc sống đôi khi còn có giá trị hơn việc mua thật nhiều thực phẩm bổ sung.
Quay lại câu chuyện của ông Trương trong khu dân cư. Dù ngày nào ông cũng than mình già, nhưng thực tế ông lại có khá nhiều dấu hiệu cho thấy cơ thể vẫn khỏe: đi chợ tự xách đồ, lực tay tốt; mỗi ngày đi bộ quanh công viên với bước chân nhanh nhẹn; có thể leo 5 tầng để mang đồ cho con mà không cần nghỉ; dù thường thức dậy sớm nhưng có thể nhanh chóng ngủ lại và hiếm khi phải thức dậy ban đêm; ngày nào cũng chơi cờ, câu cá cùng bạn bè, cuộc sống vẫn sôi nổi.
Tuổi tác chỉ là một con số. Cơ thể có thực sự già hay không, đôi khi lại được thể hiện rõ hơn qua sức mạnh cơ bắp, tốc độ bước chân, chức năng tim phổi, giấc ngủ, tư thế và trạng thái tinh thần.
