3 thập kỷ sau ngày thành lập (14/12/1995-14/12/2025), Trung tâm Đồng vị (CENTIS) thuộc Cơ quan Năng lượng Hạt nhân và Công nghệ Tiên tiến của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, vẫn là cơ sở phóng xạ phức tạp nhất ở Cuba.
"Công việc chính của CENTIS vẫn tập trung vào việc phát triển và sản xuất dược phẩm phóng xạ, dùng để chẩn đoán và điều trị các bệnh không lây nhiễm chính ảnh hưởng đến người dân Cuba. Hiện tại, Centis đang tham gia vào nhiều dự án quốc tế khác nhau, trong đó có dự án có sự hợp tác của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA)" - Kỹ sư hóa học hạt nhân René Leyva Montaña, Tổng giám đốc CENTIS thông tin với báo Granma (Cuba).
Không chỉ duy trì mối liên kết chặt chẽ với IAEA, CENTIS cũng đã thiết lập các mối quan hệ hợp tác quan trọng với các tổ chức ở Hungary, Đức, Bỉ và Nga.
Ảnh minh họa: IAEA
- Tham khảo thêm
IAEA đánh giá, nhờ CENTIS, các bệnh như ung thư và bệnh tim mạch có thể được chẩn đoán và điều trị dễ dàng hơn. Từ đó đóng góp vào Mục tiêu 3: Sức khỏe tốt và hạnh phúc (Good Health and Well-being) trong số 17 mục tiêu Phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc.
Đây là đóng góp trực tiếp nhất của CENTIS, vì y học hạt nhân giúp cải thiện chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả các bệnh không lây nhiễm (NCDs), giảm tỷ lệ tử vong và tăng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ở Cuba.
Thị trường dược phẩm phóng xạ toàn cầu "bùng nổ" chục tỷ USD
Tạp chí khoa học Cuba Juventud Técnica tháng 12/2025 nhận định, trong bối cảnh toàn cầu, nơi các bệnh tim mạch, ung thư, bệnh thoái hóa thần kinh và sự bùng phát trở lại của các bệnh truyền nhiễm tiếp tục thúc đẩy nhu cầu về các công nghệ chẩn đoán hình ảnh thì thị trường dược phẩm phóng xạ dự kiến sẽ tăng trưởng từ 6,8 tỷ USD vào năm 2024 lên hơn 14 tỷ USD vào năm 2034.
Xu hướng này nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của các đồng vị phóng xạ và các hợp chất được đánh dấu trong lĩnh vực y tế.
Sau nhiều năm phát triển, CENTIS đã đạt đến trình độ hoàn thiện về kỹ thuật và tổ chức, thể hiện rõ qua việc vận hành các cơ sở chính để sản xuất Technetium-99m [đồng vị phóng xạ được sử dụng rộng rãi nhất trong chẩn đoán hình ảnh y học hạt nhân]; và Iốt-131 [đồng vị phóng xạ quan trọng của iốt, điều trị và chẩn đoán các bệnh về tuyến giáp], Juventud Técnica thông tin.
Hình ảnh về Technetium đóng vai trò quan trọng trong y học hạt nhân.
Theo ông René Leyva Montaña, danh mục sản phẩm hiện tại của CENTIS bao gồm 11 sản phẩm y học hạt nhân được sử dụng phổ biến nhất ở Cuba. Tất cả đều đã được đăng ký vệ sinh và đáp ứng hơn 60% nhu cầu quốc gia.
Hiện, CENTIS đã trở thành nền tảng hỗ trợ công nghệ cơ bản cho việc ứng dụng Y học Hạt nhân vùng Antilles, đồng thời góp phần vào việc thẩm định các loại thuốc mới do ngành công nghệ sinh học quốc gia sản xuất.
Lịch sử y học hạt nhân ở Cuba là lịch sử của một chuyên ngành, xuất hiện vào buổi bình minh của kỷ nguyên nguyên tử, đã tự khẳng định vị thế của mình không chỉ trong ứng dụng lâm sàng mà còn trong nghiên cứu, sản xuất dược phẩm phóng xạ trong nước và trên hết là đào tạo nguồn nhân lực. Một mô hình mà từ một hòn đảo vùng Caribe, đã lan tỏa tri thức khắp châu Mỹ Latin, tạo nên một di sản trong đó nguyên tử được đặt vào phục vụ sức khỏe và hợp tác.
