Đó là thực tế gặp ở rất nhiều bệnh nhân mà các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Trung ương ghi nhận qua nhiều ca ung thư da vùng mặt, đặc biệt là ung thư xuất hiện gần mắt – vị trí nguy hiểm và khó khăn trong điều trị.
TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng Khoa Phẫu thuật thẩm mỹ & Phục hồi chức năng, cho biết thời gian gần đây, bệnh viện tiếp nhận không ít bệnh nhân đến khám trong tình trạng tổn thương da đã loét rộng, xâm lấn sâu, có trường hợp “ăn” gần hết cấu trúc mắt. Điểm chung của các ca bệnh này là sự chủ quan kéo dài của người bệnh.
Một trường hợp điển hình là bệnh nhân nữ khoảng 60 tuổi, nhập viện trong tình trạng tổn thương loét lớn vùng mí mắt, xâm lấn vào kết mạc. Kết quả thăm khám và sinh thiết xác định bệnh nhân mắc ung thư tế bào đáy – một loại ung thư da thường được đánh giá là tiến triển chậm và ít di căn. Tuy nhiên, do bệnh nhân chủ quan không đi khám kịp thời, tế bào ác tính đã xâm lấn vào mắt.
Bác sĩ Quang đang khám cho một trường hợp bệnh nhân (ảnh: N.M).
“Bệnh nhân khi được hỏi vì sao không đi khám sớm thì trả lời rằng tổn thương không đau, không ngứa nên nghĩ là không nguy hiểm. Chỉ đến khi thấy thông tin cảnh báo trên báo chí hoặc khi tổn thương loét lớn, biến dạng rõ mới đi khám thì bệnh đã ở giai đoạn muộn”, TS.BS Nguyễn Hữu Quang chia sẻ.
Ung thư diễn biến chậm nhưng hậu quả nặng nề
Theo TS.BS Nguyễn Hữu Quang, ung thư tế bào đáy là dạng ung thư da phổ biến, được xếp vào nhóm “lành tính tương đối” vì hầu như không di căn xa. Tuy nhiên, loại ung thư này có đặc điểm xâm lấn tại chỗ mạnh. Việc điều trị sẽ trở nên khó khăn khi khối u xuất hiện ở những vị trí nhạy cảm.
Nếu khối u nằm ở những vùng da rộng như má, trán, việc cắt bỏ và tạo hình có thể thuận lợi hơn. Nhưng khi khối u xuất hiện ở vùng quanh mắt, mọi thứ trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
“Vùng mắt là nơi tập trung nhiều cấu trúc quan trọng như mí mắt, nhãn cầu, ống lệ, cơ vận nhãn… Việc phẫu thuật không chỉ nhằm loại bỏ hoàn toàn tế bào ung thư mà còn phải bảo tồn tối đa chức năng nhìn, khả năng dẫn lưu nước mắt và hình thái thẩm mỹ. Trong nhiều trường hợp, điều này gần như không thể nếu khối u đã xâm lấn sâu và lan rộng”, bác sĩ Hữu Quang cho hay.
Theo lời kể của bệnh nhân, tổn thương ban đầu chỉ giống một nốt ruồi nhỏ xuất hiện trên da. Trong khoảng 2–3 năm đầu, nốt này lớn lên rất chậm, không gây đau, không ngứa, không chảy máu nên người bệnh hoàn toàn không để ý. Sau đó, tổn thương bắt đầu loét, tiến triển nhanh hơn, ăn sâu vào vùng mí mắt, gây biến dạng rõ rệt.
“Đến thời điểm nhập viện, khối u đã phá hủy một phần cấu trúc mí, xâm lấn kết mạc. Việc điều trị buộc phải phẫu thuật rộng, thậm chí có những bệnh nhân khác ở tình trạng nặng hơn phải khoét bỏ toàn bộ nhãn cầu để kiểm soát ung thư”, TS.BS Nguyễn Hữu Quang cho biết.
Thực tế lâm sàng cho thấy, không chỉ riêng trường hợp này, nhiều bệnh nhân cả nam và nữ, đặc biệt là người cao tuổi, đã phải cắt bỏ một phần mí mắt hoặc toàn bộ mắt do đến khám quá muộn. Điều đáng nói là phần lớn các ca bệnh đều bắt đầu từ những tổn thương rất nhỏ, dễ bị bỏ qua.
Từ những ca bệnh này, TS.BS Nguyễn Hữu Quang khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu bất thường trên da, nhất là ở vùng mặt và quanh mắt. Những nốt ruồi, mảng tăng sắc tố, tổn thương da thay đổi kích thước, màu sắc trong khoảng 6 tháng đến 1 năm, có dấu hiệu loét, chảy dịch… đều cần được thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa da liễu.
“Hiện nay, với các công cụ hiện đại như máy soi da, phân tích tổn thương, ung thư da hoàn toàn có thể được phát hiện ở giai đoạn rất sớm. Điều trị sớm không chỉ giúp loại bỏ triệt để tế bào ung thư mà còn bảo tồn tối đa chức năng và thẩm mỹ cho người bệnh”, TS.BS Nguyễn Hữu Quang nhấn mạnh.