Thêm SOHA trên Google
Nhắc đến ngộ độc thực phẩm, nhiều cha mẹ thường nghĩ ngay đến những biểu hiện quen thuộc như đau bụng, nôn ói hoặc tiêu chảy. Tuy nhiên, có một dạng ngộ độc nguy hiểm hơn vì triệu chứng ban đầu rất dễ bị bỏ qua: trẻ không ho, không khò khè, nhịp thở vẫn tương đối bình thường nhưng da và môi đột ngột chuyển tím tái do cơ thể thiếu oxy nghiêm trọng.
Một bé trai 3 tuổi ở Quảng Đông (Trung Quốc) mới đây đã phải nhập Khoa Hồi sức tích cực Nhi (PICU) trong tình trạng như vậy. Sau khi được cấp cứu khẩn cấp, các bác sĩ xác định trẻ bị ngộ độc nitrit. Qua khai thác chế độ ăn, gia đình cho biết bé thường xuyên ăn cơm và thức ăn thừa để qua đêm trong thời gian dài.
Sự việc xảy ra khi bé Tiểu Diệp, 3 tuổi, đang ở trường. Giáo viên nhận thấy sắc mặt và môi của trẻ bất ngờ chuyển sang màu xanh tím. Điều khiến tình trạng này dễ bị xem nhẹ là bé không ho, không thở khò khè, nhịp thở vẫn đều và nhìn tổng thể không giống một đứa trẻ đang gặp vấn đề hô hấp nghiêm trọng.
Ban đầu, gia đình cũng cho rằng con chỉ có sắc mặt hơi kém nên chưa quá lo lắng. Tuy nhiên, giáo viên vẫn kiên quyết khuyên bố mẹ đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra.
Ngay khi tiếp nhận bệnh nhi, các bác sĩ nhận thấy môi, đầu chi và giường móng của trẻ tím tái rõ rệt. Đây là dấu hiệu của tình trạng thiếu oxy nặng, có thể diễn tiến nhanh và gây nguy hiểm đến tính mạng. Bé lập tức được chuyển vào PICU để theo dõi và cấp cứu.
Các bác sĩ lần lượt kiểm tra những nguyên nhân thường gặp có thể gây thiếu oxy như viêm phổi hay bệnh tim bẩm sinh nhưng không tìm thấy bất thường phù hợp. Đường thở của trẻ vẫn thông thoáng, trong khi tình trạng tím tái lại rất rõ. Một chi tiết đặc biệt khác là máu tĩnh mạch của bé có màu tím đen bất thường.
Kết hợp các dấu hiệu lâm sàng và tiền sử, ê-kíp y tế nghĩ đến ngộ độc nitrit. Kết quả xét nghiệm độc chất sau đó cũng phù hợp với chẩn đoán này. Trẻ được sử dụng thuốc giải độc đặc hiệu methylene blue. Sau điều trị, da, môi và tay chân của bé dần trở lại hồng hào, tình trạng ổn định và cuối cùng được xuất viện.
Sau khi tình trạng của trẻ ổn định, các bác sĩ tiếp tục khai thác kỹ chế độ ăn uống để tìm nguồn gây ngộ độc. Lúc này, gia đình mới cho biết bé có thói quen thường xuyên ăn cơm và thức ăn thừa được để lại từ bữa trước.
Nhiều gia đình vẫn cho rằng nitrit chủ yếu liên quan đến dưa muối, thịt muối, thịt chế biến hoặc đồ ngâm. Tuy nhiên, thức ăn đã nấu chín nếu bảo quản không đúng cách, để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài hoặc bị nhiễm vi sinh vật cũng có thể trở thành nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Rau lá xanh là nhóm thực phẩm cần đặc biệt chú ý. Bản thân rau chứa nitrat tự nhiên. Khi thực phẩm được để lâu trong điều kiện không phù hợp, một số vi khuẩn có thể chuyển nitrat thành nitrit. Nguy cơ càng đáng lưu ý khi thời tiết nóng, thức ăn để ngoài quá lâu hoặc được bảo quản và hâm nóng không đúng cách.
Trẻ nhỏ lại là nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn người lớn do cơ thể còn non nớt và khả năng chuyển hóa chưa hoàn thiện. Khi lượng nitrit vào cơ thể đủ lớn, chất này có thể làm biến đổi hemoglobin thành methemoglobin, khiến máu giảm khả năng vận chuyển oxy đến các mô.
Điểm nguy hiểm là trẻ có thể tím tái rõ rệt nhưng không nhất thiết xuất hiện ho, khò khè hay những triệu chứng hô hấp điển hình. Điều đó khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn rằng trẻ chỉ “kém sắc”, lạnh hoặc mệt.
4 dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua
Dấu hiệu quan trọng nhất là môi, vùng quanh miệng, đầu ngón tay, ngón chân hoặc giường móng chuyển tím bất thường. Tình trạng tím có thể không cải thiện rõ dù trẻ được thở oxy thông thường.
Triệu chứng thường xuất hiện khá nhanh sau khi trẻ ăn phải thực phẩm có nguy cơ, từ vài chục phút đến vài giờ. Ngoài tím tái, trẻ có thể kèm theo mệt mỏi, chóng mặt, buồn ngủ, buồn nôn, nôn hoặc thở nhanh.
Một đặc điểm khiến dạng ngộ độc này khác với nhiều bệnh đường hô hấp là trẻ có thể thiếu oxy rõ nhưng vẫn không ho, không khò khè và đường thở không có biểu hiện tắc nghẽn.
Nếu trẻ vừa ăn thực phẩm nghi ngờ rồi xuất hiện tím môi, tím tay chân hoặc bất kỳ biểu hiện bất thường nào kể trên, cha mẹ không nên tự theo dõi quá lâu tại nhà hay tự gây nôn mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Không phải cứ cho vào tủ lạnh là thức ăn sẽ an toàn
Một trong những sai lầm phổ biến là coi tủ lạnh như nơi có thể bảo quản thực phẩm vô thời hạn. Trên thực tế, nhiệt độ thấp chỉ làm chậm sự phát triển của nhiều vi sinh vật chứ không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.
Đồ ăn đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Một nguyên tắc thường được sử dụng trong an toàn thực phẩm là không để thực phẩm dễ hỏng ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; trong điều kiện thời tiết nóng, thời gian an toàn còn có thể ngắn hơn.
Thức ăn thừa nếu được giữ lại nên cho vào hộp sạch, đậy kín và bảo quản lạnh sớm. Các món thịt chín, món hầm thường chỉ nên giữ trong ngăn mát khoảng 3–4 ngày; nước dùng, nước thịt có thời gian bảo quản ngắn hơn. Nếu không nhớ món ăn đã để bao lâu, có mùi vị bất thường hoặc nghi ngờ quá trình bảo quản không đảm bảo, bỏ đi vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Các món nguội, salad hoặc rau đã ăn dở cũng cần thận trọng vì trong quá trình gắp, trộn và sử dụng, vi khuẩn từ tay, đũa hoặc môi trường có thể xâm nhập vào thực phẩm. Đối với trẻ nhỏ, tốt nhất nên nấu lượng vừa đủ và ưu tiên sử dụng thức ăn mới chế biến.
Khi dùng lại đồ ăn đã bảo quản lạnh, cần hâm nóng thật kỹ và đảm bảo toàn bộ phần thức ăn đều nóng đều. Nếu sử dụng lò vi sóng, nên đảo thức ăn trong quá trình làm nóng để tránh tình trạng bên ngoài nóng nhưng bên trong vẫn lạnh.
Trường hợp của bé trai 3 tuổi là một lời nhắc quan trọng với các gia đình: thức ăn nhìn vẫn bình thường không có nghĩa là chắc chắn an toàn, đặc biệt đối với trẻ nhỏ. Tiết kiệm thực phẩm là điều cần thiết, nhưng với đồ ăn đã để quá lâu hoặc không được bảo quản đúng cách, đừng vì tiếc một bữa ăn mà đánh đổi bằng sức khỏe của con.
Nguồn: Tổng hợp từ Guangzhou Daily và Life Times
