Trong quá trình thăm khám, TS.BS Trịnh Minh Trang, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế, Phòng khám chuyên đề các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs), Bệnh viện Da Liễu Trung ương, đã gặp không ít câu chuyện dở khóc dở cười về những hiểu lầm tai hại của bệnh nhân.
Hiểu sai về cách lây truyền bệnh
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng "chỉ quan hệ sinh dục theo cách truyền thống mới có nguy cơ mắc bệnh, còn quan hệ hậu môn hay quan hệ bằng miệng thì an toàn". Trên thực tế, theo TS.BS Trang, cả hai hình thức này đều có thể là con đường lây truyền các tác nhân gây bệnh.
Nhiều trường hợp nghĩ quan hệ bằng miệng thì không lây bệnh.
“Quan hệ hậu môn – sinh dục thường gây nhiều sang chấn niêm mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập qua các tổn thương nhỏ mà người trong cuộc không hề nhận ra”, TS.BS Trang cho biết. Đây cũng là con đường lây bệnh phổ biến trong một số nhóm nguy cơ, đặc biệt nếu không sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp.
Tương tự, quan hệ bằng miệng không hề “vô hại” như nhiều người vẫn nghĩ. Bác sĩ cho biết đã tiếp nhận không ít bệnh nhân khẳng định không quan hệ sinh dục nhưng vẫn mắc các bệnh như lậu, giang mai, sùi mào gà ở vùng họng, miệng.
“Nhiều người dùng bao cao su khi quan hệ sinh dục, nhưng lại bỏ qua biện pháp bảo vệ khi quan hệ bằng miệng, dẫn đến nguy cơ lây nhiễm”, TS.BS Trang nhấn mạnh.
Nhầm lẫn giữa tránh thai và phòng bệnh
Một hiểu lầm khác, dù không phổ biến nhưng vẫn tồn tại, là cho rằng thuốc tránh thai có thể ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục. TS.BS Trịnh Minh Trang khẳng định: “Thuốc tránh thai chỉ có tác dụng phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, hoàn toàn không có khả năng bảo vệ khỏi vi khuẩn, virus gây bệnh”.
Sự nhầm lẫn này khiến một bộ phận người trẻ chủ quan, không sử dụng các biện pháp bảo vệ cần thiết khi quan hệ, vô tình đặt bản thân và bạn tình vào vòng nguy cơ.
Hiểu sai về dự phòng và xét nghiệm
Trong những năm gần đây, các biện pháp dự phòng như PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm HIV) được truyền thông rộng rãi. Tuy nhiên, theo bác sĩ, nhiều người lại hiểu rằng chỉ cần dùng PrEP là có thể “phòng được tất cả”.
“PrEP chỉ giúp giảm nguy cơ nhiễm HIV, không có tác dụng với các bệnh khác như lậu, giang mai, sùi mào gà hay viêm gan”, TS.BS Trịnh Minh Trang cảnh báo.
Thậm chí, sự tự tin thái quá khi sử dụng PrEP có thể khiến một số người lơ là các biện pháp an toàn khác, từ đó làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh lây qua đường tình dục.
Bên cạnh đó, không ít người còn hiểu lầm về xét nghiệm. Có trường hợp nghĩ rằng chỉ cần xét nghiệm một lần là “yên tâm lâu dài”, trong khi nguy cơ lây nhiễm vẫn tồn tại nếu hành vi nguy cơ tiếp diễn. Việc xét nghiệm định kỳ theo khuyến cáo y tế là yếu tố quan trọng để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
TS.BS Trịnh Minh Trang.
Nhận thức chưa đúng về điều trị và quản lý bệnh
TS.BS Trịnh Minh Trang cho biết, trong thực tế lâm sàng, có những bệnh có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm, nhưng người bệnh lại lo lắng quá mức, dẫn đến tâm lý né tránh. Ngược lại, có bệnh không thể chữa khỏi dứt điểm nhưng vẫn có thể kiểm soát tốt, thì người bệnh lại chủ quan, bỏ dở phác đồ.
“Quản lý bệnh STIs không chỉ là uống thuốc cho hết triệu chứng, mà còn là theo dõi lâu dài, tái khám đúng hẹn và thay đổi hành vi để tránh tái nhiễm”, TS.BS Trang nhấn mạnh.
Theo TS.BS Trịnh Minh Trang, các hiểu lầm về bệnh lây qua đường tình dục rất đa dạng, từ nguồn lây, tác nhân gây bệnh, xét nghiệm đến dự phòng và điều trị. Điều này đòi hỏi công tác truyền thông y tế phải được phân loại, tiếp cận theo từng nhóm đối tượng và từng vấn đề cụ thể.
“Chỉ khi cộng đồng hiểu đúng, đủ và kịp thời, chúng ta mới có thể giảm được gánh nặng bệnh tật, hạn chế lây nhiễm và bảo vệ sức khỏe cá nhân cũng như cộng đồng”, TS.BS Trang nói.
Các chuyên gia khuyến cáo, quan hệ tình dục an toàn cần được hiểu một cách toàn diện: sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp với từng hình thức quan hệ, xét nghiệm định kỳ khi có nguy cơ, không tự ý dùng thuốc dự phòng hay điều trị, và chủ động tìm đến cơ sở y tế chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường.