Thêm SOHA trên Google
Đậu nành, các loại hạt và ngũ cốc đã có mặt trong bữa ăn của con người từ lâu. Đến nay, khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về giá trị dinh dưỡng của chúng và vai trò trong một chế độ ăn lành mạnh.
Vậy điều gì làm cho những nguyên liệu quen thuộc này ngày càng được quan tâm trong câu chuyện dinh dưỡng tương lai?
Những hạt nhỏ nhưng chứa nhiều giá trị dinh dưỡng
Khi nói đến đậu nành, đạm là một trong những giá trị được nhắc đến nhiều nhất.
Theo TS.BS Nguyễn Song Tú, đạm đậu nành là một trong những nguồn đạm thực vật có chất lượng dinh dưỡng cao, cung cấp đầy đủ 9 axit amin thiết yếu cần thiết cho cơ thể. Giá trị sinh học của đạm trong đậu nành đạt khoảng 74–78% (1), cao hơn hầu hết các nguồn đạm thực vật khác.
Bên cạnh đạm, đậu nành còn cung cấp chất béo chủ yếu là chất béo không bão hòa, chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật tự nhiên như isoflavone. Mỗi loại hạt cũng có những đặc điểm dinh dưỡng riêng như: hạt óc chó giàu Omega-3 tốt cho trí não, hoặc hạt hạnh nhân, mắc ca giàu Vitamin E, chất béo tốt, yến mạch cung cấp nhiều chất xơ, các vi chất và hợp chất tự nhiên có lợi.
Không có một loại thực phẩm nào có thể đáp ứng mọi nhu cầu dinh dưỡng. Nhưng sự đa dạng về thành phần dinh dưỡng giúp đậu nành và các loại hạt trở thành những lựa chọn đáng để bổ sung vào một chế độ ăn cân bằng và phong phú.
Dễ kết hợp vào bữa ăn hằng ngày
Một trong những lợi thế của đậu nành và các loại hạt là sự quen thuộc và dễ sử dụng.
Với người Việt, đậu nành đã có mặt từ lâu trong nhiều món ăn, từ đậu phụ, sữa đậu nành đến các sản phẩm được chế biến từ đậu. Các loại hạt và ngũ cốc cũng ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong những lựa chọn ăn uống hằng ngày.
Không cần thay đổi hoàn toàn thói quen hay tìm kiếm những nguyên liệu xa lạ. Một ly sữa đậu nành vào buổi sáng, một món ăn từ đậu trong bữa cơm hay việc kết hợp thêm các loại hạt và ngũ cốc vào khẩu phần đều là những cách đơn giản để làm phong phú hơn chế độ ăn.
Dễ dàng đưa đậu nành và hạt vào thực đơn hàng ngày của gia đình mà không cần thay đổi hoàn toàn thói quen hay tìm kiếm những nguyên liệu xa lạ
Một lựa chọn dinh dưỡng chỉ thực sự có ý nghĩa khi có thể trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày. Và đây là một lợi thế của những nguyên liệu quen thuộc như đậu nành và các loại hạt.
Giá trị không chỉ nằm trong chính hạt
Khi tìm kiếm những nguồn thực phẩm phù hợp cho tương lai, giá trị dinh dưỡng chỉ là một phần của câu chuyện. Người ta cũng quan tâm đến cách thực phẩm được tạo ra, từ giống cây trồng, điều kiện canh tác đến việc sử dụng tài nguyên và khả năng phát triển lâu dài.
Theo GS.TSKH.VS Trần Đình Long, đậu nành được ví như "vàng mọc trên đất" bởi đây là loại cây có nhiều giá trị sử dụng. Đậu nành vừa là nguồn thực phẩm cho con người, vừa được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu cho nhiều lĩnh vực khác. Đặc biệt, là một cây họ đậu, đậu nành có khả năng cố định nitơ sinh học thông qua cộng sinh với vi khuẩn nốt sần. Khi được canh tác và luân canh phù hợp, đặc tính này có thể góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng dinh dưỡng và hỗ trợ các hệ thống nông nghiệp bền vững.
Giá trị của đậu không chỉ nằm trong chính hạt, mà còn là câu chuyện về hạt giống, đất đai, khoa học và công nghệ
Nhìn rộng hơn, phía sau một hạt đậu là cả một câu chuyện về giống cây trồng, đất đai, vùng nguyên liệu và cách canh tác. Đây cũng là một trong những giá trị làm cho cây đậu nành tiếp tục được quan tâm trong câu chuyện về dinh dưỡng và hệ thống thực phẩm của tương lai.
Khoa học vẫn đang tiếp tục khám phá những giá trị mới
Dù đã được sử dụng từ rất lâu, đậu nành và nhiều loại hạt vẫn còn những giá trị mà khoa học đang tiếp tục tìm hiểu. Một trong những hướng nghiên cứu đáng chú ý là vai trò của các thành phần tự nhiên trong đậu nành và yến mạch đối với hệ vi sinh vật đường ruột.
Theo PGS.TS Đặng Minh Nhật, một số thành phần chất xơ và hợp chất tự nhiên trong đậu nành và yến mạch có khả năng hỗ trợ sự phát triển của các lợi khuẩn trong đường ruột và tạo ra các axit béo chuỗi ngắn trong các mô hình nghiên cứu.
Những nghiên cứu như vậy cho thấy, khoa học dinh dưỡng hiện đại không chỉ quan tâm ‘trong hạt có gì’, mà còn quan tâm dưỡng chất tồn tại ở dạng nào, được giải phóng ra sao, cơ thể hấp thu như thế nào và công nghệ chế biến có thể tác động đến quá trình đó ra sao.
Theo TS. Lê Hoàng Duy, làm chủ khoa học và công nghệ chế biến là một trong những yếu tố quan trọng để khai thác và phát huy các giá trị dinh dưỡng tự nhiên của đậu nành và các loại hạt. Nói cách khác, để những giá trị của nguyên liệu đến được với người tiêu dùng, cần có thêm khoa học và công nghệ.
Những loại hạt quen thuộc mở ra những lựa chọn dinh dưỡng mới
Hiểu rõ những giá trị dinh dưỡng to lớn đó cùng tầm quan trọng của công nghệ chế biến, trong suốt gần 30 năm qua, Vinasoy lựa chọn nghiên cứu chuyên sâu về cây đậu nành. Từ sưu tầm và bảo tồn hơn 2.200 nguồn gen, chọn tạo giống, phát triển vùng nguyên liệu đến đầu tư vào công nghệ chế biến, doanh nghiệp từng bước tìm hiểu và phát huy giá trị của loại hạt quen thuộc này.
Từ nền tảng nghiên cứu về đậu nành, Vinasoy tiếp tục mở rộng sang các loại hạt và nguyên liệu thực vật khác, nhằm mang đến thêm những lựa chọn dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng.
Những lựa chọn dinh dưỡng chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày
Thực phẩm của tương lai có thể sẽ có thêm những nguyên liệu và công nghệ mới. Nhưng một phần câu trả lời cũng có thể nằm trong những thực phẩm đã rất quen thuộc. Điều quan trọng là tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn và phát huy tốt hơn giá trị của chúng.
