Mặc dù bức tranh thị trường ô tô hiện tại vô cùng khốc liệt và bóng đen bi quan đang bao trùm lên toàn ngành công nghiệp truyền thống, chuyên gia Beatrix Keim vẫn giữ một thái độ lạc quan vào tương lai của các hãng xe Đức, đồng thời cho rằng Trung Quốc đang rơi vào giai đoạn “tự ăn thịt chính mình”.
Beatrix Keim có gần hai thập kỷ trực tiếp làm việc tại Trung Quốc, được mệnh danh là "bà trùm" am hiểu thị trường Trung Quốc nhất trong ngành công nghiệp ô tô Đức.
Dưới đây là phân tích của chuyên gia này về tình cảnh của nền công nghiệp ô tô Trung Quốc và tiềm năng lấy lại thị phần của ngành xe hơi nước nhà.
Định hướng mới của Trung Quốc trong 5 năm tới
Mục tiêu chiến lược của Bắc Kinh đã có sự thay đổi lớn: Bắt đầu từ năm 2026, dòng vốn đầu tư và sự ưu tiên của chính phủ sẽ dịch chuyển dần ra khỏi ngành công nghiệp xe điện để dồn lực cho các lĩnh vực công nghệ cốt lõi mới bao gồm công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học và nâng cao tiềm lực quân sự.
Trong các dự thảo kế hoạch mới nhất, xe điện không còn được xếp vào nhóm "ngành công nghiệp mới nổi chiến lược" cần bảo hộ bằng mọi giá, mà đã được phân loại là một ngành công nghiệp "đã định hình và trưởng thành".
Điều này đồng nghĩa với việc các chính sách trợ cấp trực tiếp từ ngân sách sẽ bị cắt giảm mạnh, và bức tường bảo hộ của nhà nước dành cho các thương hiệu nội địa sẽ dần gỡ bỏ.
Hiện tại, thị trường ô tô Trung Quốc đang rơi vào tình trạng quá nhiệt nghiêm trọng. Quá nhiều thương hiệu đang lao vào một cuộc chiến giá cả hủy diệt lẫn nhau để tranh giành miếng bánh thị phần. Rất nhiều nhà sản xuất có sản lượng thảm hại dưới 200.000 xe/năm — một con số hoàn toàn không thể mang lại lợi nhuận trong ngành công nghiệp này.
Bà Beatrix ví von một cách cay đắng: "Cuộc cách mạng xe điện tại Trung Quốc hiện đang bước vào giai đoạn tàn nhẫn nhất: Tự ăn thịt chính những đứa con của nó."
Hàng loạt hãng xe nội địa Trung Quốc yếu kém chắc chắn sẽ bị xóa sổ, buộc thị trường phải bước vào một làn sóng hợp nhất quy mô lớn. Và đây chính là cơ hội vàng để các tập đoàn xe châu Âu lấy lại vị thế.
Tiêu chuẩn chất lượng được siết chặt trở lại
Một từ khóa mới xuất hiện và thống trị trong Kế hoạch Năm năm tới của Trung Quốc: Chất lượng, an toàn và sự ổn định.
Hệ quả của việc tăng trưởng quá nóng và chạy theo số lượng trong thời gian qua đã khiến thị trường Trung Quốc phải trả giá bằng hàng loạt vụ tai nạn liên quan đến công nghệ xe điện chưa chín muồi và việc vận hành sai quy cách của người dùng.
Kể từ năm 2026, các tiêu chuẩn kiểm định nghiêm ngặt mới sẽ chính thức trở thành luật bắt buộc.
Sự siết chặt kiểm soát này của chính phủ sẽ trực tiếp đánh mạnh vào điểm yếu của hàng loạt startup xe điện Trung Quốc, những đơn vị đã cố tình đốt cháy giai đoạn, cắt giảm quy trình thử nghiệm an toàn để đua tốc độ tung sản phẩm ra thị trường. Đây vốn lại là thế mạnh tuyệt đối của nền kỹ nghệ Đức.
Vai trò "nhà tuyển dụng khổng lồ" của các hãng xe Đức
Volkswagen hiện đang tạo ra công ăn việc làm cho gần 100.000 lao động trực tiếp tại Trung Quốc. BMW và Mercedes-Benz cũng đang nắm giữ chuỗi cung ứng với hàng ngàn nhân sự bản địa.
Trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang đối mặt với nhiều áp lực suy thoái và tỷ lệ thất nghiệp ở mức đáng báo động, các doanh nghiệp này đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự ổn định xã hội.
Bà Beatrix phân tích mặt bài chính trị: "Chính phủ Bắc Kinh không thể mạo hiểm đẩy hàng trăm ngàn lao động này ra đường đứng trong bối cảnh hiện tại. Đây chính là một quân bài vị thế và đòn bẩy chính trị vô giá của các hãng xe Đức."
Chiến lược "Tại Trung Quốc, vì Trung Quốc"
Người Đức đã thấm thía bài học xương máu: Tư duy ngồi tại đại bản doanh ở Berlin hay Munich để thiết kế ra một chiếc xe rồi mang sang áp đặt cho người tiêu dùng Trung Quốc đã hoàn toàn phá sản. Họ đã quá xa rời thị hiếu bản địa.
Giờ đây, các tập đoàn Đức đang đồng loạt chuyển dịch toàn bộ quy trình R&D (nghiên cứu và phát triển) sang đặt tại chính Trung Quốc. Họ thiết kế xe ngay tại thực địa, tối ưu hóa chi phí sản xuất và bám sát từng thay đổi nhỏ nhất trong hành vi của khách hàng bản địa.
Họ cũng đang chủ động bắt tay, lập liên doanh với các gã khổng lồ công nghệ nội địa của Trung Quốc để nhanh chóng bù đắp và bắt kịp khoảng trống về công nghệ số hóa. Hàng tá mẫu xe lai kết hợp giữa cơ khí Đức và phần mềm Trung Quốc sẽ ồ ạt đổ bộ thị trường trong vài năm tới.
Mối quan hệ cộng sinh không thể tách rời
Bà Beatrix khẳng định: "Trung Quốc là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, họ sống bằng thương mại quốc tế và thị trường nội địa của họ không bao giờ là đủ để hấp thụ toàn bộ năng lực sản xuất."
Do đó, những luận điểm về việc cắt đứt quan hệ kinh tế hoàn toàn là điều không tưởng đối với cả hai phía. Trung Quốc cần thị trường tiêu thụ của châu Âu, và ngược lại, châu Âu cũng cần năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng của Trung Quốc.
Các quân bài chiến lược của Trung Quốc chưa bao giờ là bí mật.
Chúng đã luôn được phơi bày một cách công khai trong các bản Kế hoạch Năm năm và lộ trình phát triển xe điện quốc gia.
Thế nhưng, các nhà làm chiến lược của các hãng xe châu Âu đã phạm phải sai lầm sơ đẳng: Đánh giá thấp đối thủ, không chịu nhìn nhận một cách nghiêm túc, chọn cách phớt lờ hoặc đơn giản là họ hoàn toàn bất lực trong việc thấu hiểu tư duy của đối phương.
Vì sao lại có sự mù mờ này? Khoảng cách địa lý giữa Đức và Trung Quốc là gần 8.000 km, nhưng khoảng cách về mặt tư duy văn hóa giữa hai dân tộc này còn lớn hơn gấp nhiều lần.
Họ vận hành trên hai hệ giá trị hoàn toàn khác biệt. Và sự thiếu hụt trầm trọng về mặt thấu hiểu văn hóa cốt lõi này chính là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến thất bại của phương Tây. Đó không phải là cuộc khủng hoảng về công nghệ hay chiến lược, đó là cuộc khủng hoảng về tư duy thấu hiểu.
Tuy nhiên, cơ hội sửa sai vẫn còn ở phía trước.
Bà Beatrix Keim tin tưởng rằng, trong vòng 5 năm tới, ngành công nghiệp ô tô Đức sẽ thiết lập lại được một thế trận vững chắc và hiệu quả hơn hẳn so với tình cảnh bết bát của ngày hôm nay.
Họ sẽ không bao giờ có thể đòi lại được ánh hào quang của thời kỳ chiếm 50% thị phần. Nhưng họ sẽ tồn tại như một thế lực ổn định, định hình phân khúc và thu về nguồn lợi nhuận bền vững trong một thị trường đã được thanh lọc và hợp nhất sau cuộc chiến giá cả.
Dĩ nhiên, không phải thương hiệu nào của phương Tây cũng có thể sống sót qua bộ lọc đào thải khốc liệt này. Bà Beatrix thẳng thắn dự báo: "Tôi không nghĩ thương hiệu Skoda có thể tiếp tục tồn tại được ở thị trường Trung Quốc."
Nhưng đối với các ông lớn đầu sỏ, những quân bài chiến lược trong tay họ vẫn là rất lớn. Điều quan trọng duy nhất là họ phải học cách đánh chúng một cách chuẩn xác.
Và trên hết, việc đầu tiên cần phải làm ngay lập tức: Học cách đọc vị các quân bài của đối thủ Trung Quốc. Bởi vì, những quân bài ấy vẫn đang được đặt ngửa một cách công khai trên bàn chiến lược.
Thêm SOHA trên Google
