Vì sao đèn trên máy bay luôn được làm mờ khi cất cánh, hạ cánh?

Khi đi máy bay, hành khách phải tuân thủ hàng loạt quy định tưởng chừng rất nhỏ nhưng đều liên quan trực tiếp đến an toàn, chẳng hạn như thắt dây an toàn, dựng thẳng lưng ghế, gập bàn ăn, mở tấm che cửa sổ, cất gọn hành lý, chuyển thiết bị điện tử sang chế độ máy bay và chú ý lắng nghe hướng dẫn an toàn của phi hành đoàn.

Trong số đó, có một điều mà hầu như hành khách nào cũng từng bắt gặp: đèn trong khoang máy bay thường được làm mờ khi máy bay chuẩn bị cất cánh hoặc hạ cánh.

Chắc hẳn không ít người từng thắc mắc: Tại sao phải làm vậy? Có phải để hành khách ngừng đọc sách, xem báo hay sử dụng điện thoại và tập trung chú ý đến thông báo của tiếp viên?

Thực tế, đây không phải lý do chính. Việc điều chỉnh ánh sáng trong cabin là một phần của quy trình an toàn, đặc biệt trong hai giai đoạn được xem là quan trọng của chuyến bay: cất cánh và hạ cánh.

Không phải để hành khách dễ ngủ

Mới đây, Bamboo Airways cũng giải thích về quy trình này trên fanpage của hãng. Theo hãng, khi máy bay chuẩn bị cất cánh hoặc hạ cánh, ánh sáng trong cabin thường được điều chỉnh dịu hơn.

Điều này không nhằm giúp hành khách dễ ngủ, mà là để chuẩn bị cho những tình huống có thể xảy ra trong các giai đoạn quan trọng của chuyến bay.

Khi ánh sáng trong cabin được giảm xuống, mắt của hành khách và phi hành đoàn có thời gian thích nghi với môi trường ánh sáng thấp hơn. Trong trường hợp không may xảy ra sự cố và cần sơ tán, việc mắt đã quen với điều kiện ánh sáng này có thể giúp mọi người quan sát, định hướng và di chuyển nhanh hơn theo hướng dẫn của phi hành đoàn.

Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) cũng giải thích tương tự: việc làm mờ đèn trước khi cất cánh và hạ cánh giúp hành khách, phi hành đoàn thích nghi với mức ánh sáng thấp, đặc biệt trong trường hợp hệ thống điện gặp sự cố và máy bay phải sơ tán.

Điều này càng quan trọng vào ban đêm. Nếu cabin đang sáng trưng rồi đột ngột mất điện, hành khách có thể mất một khoảng thời gian để mắt thích nghi với bóng tối. Ngược lại, nếu ánh sáng đã được giảm từ trước, sự chuyển đổi sẽ bớt đột ngột hơn.

Vì sao mắt phải thích nghi với bóng tối?

Chris Cooke, một phi công từng thực hiện nhiều chuyến bay lớn, từng giải thích với Travel + Leisure rằng việc làm mờ đèn cabin là một biện pháp nhằm đảm bảo an toàn cho hành khách, chứ không đơn thuần liên quan đến việc “sáng hay tối”.

Hãy thử tưởng tượng bạn đang ở trong một căn phòng xa lạ, sáng rõ và có rất nhiều chướng ngại vật. Đột nhiên toàn bộ đèn bị tắt và bạn được yêu cầu nhanh chóng tìm đường thoát ra. Việc định hướng trong tình huống đó chắc chắn sẽ khó khăn hơn rất nhiều so với khi bạn đã có thời gian làm quen với ánh sáng yếu.

Travel + Leisure cũng dẫn lời các chuyên gia hàng không cho biết mục đích quan trọng của việc làm mờ đèn là giúp mắt hành khách và phi hành đoàn thích nghi nhanh hơn với bóng tối, qua đó hỗ trợ việc quan sát và sơ tán nếu xảy ra sự cố.

Đây cũng là lý do việc mở tấm che cửa sổ khi cất cánh và hạ cánh không chỉ để hành khách ngắm cảnh. EASA cho biết cửa sổ mở giúp phi hành đoàn nhanh chóng phát hiện những vấn đề bên ngoài máy bay, đồng thời giúp mắt hành khách thích nghi với ánh sáng bên ngoài, từ đó có thể cải thiện khả năng quan sát nếu cần sơ tán.

Trong một tình huống khẩn cấp, những chi tiết tưởng như rất nhỏ này có thể trở nên quan trọng. Nếu bên ngoài máy bay đang có khói, lửa, nước hoặc chướng ngại vật, việc nhìn được tình hình bên ngoài sẽ giúp phi hành đoàn đánh giá lối thoát nào an toàn hơn.

Cabin càng tối, đèn khẩn cấp càng dễ nhìn

Một lợi ích khác của việc giảm ánh sáng trong cabin là làm nổi bật hệ thống chiếu sáng khẩn cấp và các dấu hiệu chỉ dẫn lối thoát.

Khi đèn cabin vẫn sáng mạnh, ánh sáng của các đèn chỉ dẫn có thể kém nổi bật hơn. Ngược lại, trong một khoang tối, những dấu hiệu phát sáng dọc lối đi và khu vực cửa thoát hiểm sẽ dễ nhận biết hơn, giúp hành khách nhanh chóng xác định hướng di chuyển.

Các quy định hàng không cũng yêu cầu máy bay chở khách phải được trang bị hệ thống chiếu sáng khẩn cấp và hệ thống đánh dấu đường thoát hiểm ở khu vực sàn cabin. Những hệ thống này được thiết kế để cung cấp hướng dẫn trực quan ngay cả trong điều kiện cabin tối hoặc có khói.

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cũng lưu ý rằng trong một cuộc sơ tán, cabin có thể tối hoặc đầy khói, vì vậy hành khách cần đi theo hệ thống đèn chỉ dẫn dưới sàn và hướng dẫn của phi hành đoàn để tìm lối thoát gần nhất.

Vậy có phải để tiết kiệm điện?

Có, nhưng đây không phải lý do chính.

Việc giảm bớt hệ thống chiếu sáng trong cabin có thể giúp giảm một phần mức tiêu thụ điện, đặc biệt trong những trường hợp máy bay cần ưu tiên các hệ thống thiết yếu. Travel + Leisure dẫn lời chuyên gia hàng không cho biết việc này có thể góp phần tiết kiệm năng lượng, nhưng lượng điện tiết kiệm được là tương đối nhỏ và không phải mục tiêu chính của quy trình.

Quan trọng hơn cả vẫn là khả năng quan sát và chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp.

Cất cánh và hạ cánh là những giai đoạn mà phi hành đoàn phải đặc biệt chú trọng đến an toàn. Vì vậy, hàng loạt thao tác được thực hiện gần như đồng thời: hành khách thắt dây an toàn, ghế được dựng thẳng, bàn ăn được gập lại, hành lý được cất gọn, tấm che cửa sổ được mở và ánh sáng cabin được điều chỉnh phù hợp.

Nhìn riêng lẻ, những quy định này có thể khiến hành khách cảm thấy hơi “phiền”. Nhưng khi đặt chúng cạnh nhau, có thể thấy mỗi thao tác đều nhằm chuẩn bị cho một điều mà không ai mong muốn xảy ra: nếu có sự cố, mọi người phải có thể phản ứng nhanh nhất có thể.

Vì thế, lần tới khi đèn cabin được làm mờ trước lúc máy bay cất cánh hoặc hạ cánh, thay vì nghĩ rằng tiếp viên đang muốn hành khách đi ngủ, có thể hiểu đơn giản rằng máy bay đang chuẩn bị cho kịch bản an toàn nhất có thể, kể cả trong trường hợp chuyến bay bất ngờ gặp sự cố.