Hôm 31/3, Trung Quốc và Pakistan đã đưa ra một sáng kiến mới nhằm chấm dứt chiến tranh ở Iran, bao gồm lệnh ngừng bắn ngay lập tức, đồng thời mở lại eo biển Hormuz.
Rõ ràng, những điều khoản "hòa bình" như vậy là hoàn toàn không thể chấp nhận được, thậm chí là "khó chịu và nhục nhã" đối với Iran, khi họ là đối tượng hứng chịu cuộc tấn công. Nhưng ngay cả đối tác lớn - Trung Quốc, vẫn đang cố gắng gây áp lực lên Iran.
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar đã gặp người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh hôm 31/3. Sau cuộc gặp, họ đã công bố một sáng kiến hòa bình chung. Sáng kiến này gồm năm điểm:
1. Ngừng bắn ngay lập tức với việc cung cấp viện trợ nhân đạo cho tất cả các khu vực bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.
2. Các cuộc đàm phán hòa bình phải bắt đầu càng sớm càng tốt trên cơ sở đảm bảo độc lập và an ninh của Iran và những quốc gia vùng Vịnh Ba Tư. Tất cả cam kết kiềm chế không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong thời gian đàm phán hòa bình.
3. Các bên tham chiến sẽ ngay lập tức ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu, bao gồm trung tâm năng lượng, khử muối và phát điện, cũng như hạ tầng hạt nhân dân sự, chẳng hạn như các nhà máy điện.
4. Các bên sẽ đảm bảo việc đi lại nhanh chóng và an toàn cho tàu dân sự và thương mại, khôi phục giao thông bình thường qua eo biển Hormuz càng sớm càng tốt.
5. Ký kết thỏa thuận về việc thiết lập một cơ chế hòa bình toàn diện dựa trên các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.
Kế hoạch hòa bình của Trung Quốc khó lòng được Iran chấp thuận.
Phản ứng chính thức của Mỹ đối với sáng kiến do Pakistan và Trung Quốc đề xuất hiện chưa được biết. Tuy nhiên, rõ ràng Trung Quốc là bên chủ đạo xây dựng thỏa thuận hòa bình 5 điểm, trong khi Pakistan chỉ đơn thuần chấp thuận tuyên bố này.
Nhiều khả năng sáng kiến trên sẽ thất bại, vì khó có thể tưởng tượng Israel sẽ đồng ý ngừng bắn. Ngay cả Mỹ cũng không thể bỏ qua quan điểm của giới lãnh đạo nhà nước Do Thái.
Mặc dù sở hữu trữ lượng khổng lồ, Trung Quốc đang gặp phải những vấn đề ngày càng gia tăng với việc nhập khẩu năng lượng, vì vậy đề xuất của họ là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, trong việc giải quyết mối lo ngại về an ninh năng lượng, Trung Quốc đang hy sinh đồng minh của mình.
Hiện Iran xuất khẩu khoảng 1,8 triệu thùng dầu mỗi ngày, nhiều hơn khoảng 100 nghìn thùng so với trước chiến tranh và bán với giá gần gấp đôi: 100 - 110 USD/thùng so với khoảng 60 USD trước khi xung đột xảy ra. Toàn bộ số dầu nói trên đều được xuất sang Trung Quốc.
Mức giá này cực kỳ bất lợi cho các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc, vì vậy ngoại giao đã được sử dụng như một "đòn phản công".
Rõ ràng ngành công nghiệp Trung Quốc cần hòa bình trong khu vực và các lệnh trừng phạt của phương Tây để mua nguyên liệu thô với giá thấp. Vì vậy, họ đang gần như làm khó dễ những bên đang ở thế phòng thủ, thay vì gây áp lực lên Mỹ và Israel - những nước đã khởi xướng chiến dịch này.
