Thêm SOHA trên Google
Tờ Khmer Times (Campuchia) đưa tin, khoản vay trị giá 1 tỷ USD mới được ký kết giữa Campuchia và Trung Quốc vào ngày 9/9 dành cho dự án Kênh đào Funan Techo (FTC) đã củng cố triển vọng tài chính của dự án. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng trọng tâm hiện nay cần chuyển từ việc ký kết thỏa thuận sang việc hiện thực hóa các cam kết của Trung Quốc thành nguồn vốn và hoạt động xây dựng thực tế.
Lễ khởi công dự án Kênh đào Funan Techo trị giá 1,7 USD hồi tháng 8/2024. Ảnh: MPWT
Trao đổi với Khmer Times, ông Sam Seun - chuyên gia phân tích chính sách tại Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia - cho biết thỏa thuận trị giá 1 tỷ USD mới nhất là một bước tiến tích cực, đồng thời ghi nhận những nỗ lực đáng kể của chính phủ Campuchia trong việc tìm kiếm nguồn vốn cho dự án FTC.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng thỏa thuận mới nhất cũng cho thấy sự cần thiết phải đưa các cam kết vượt ra khỏi giai đoạn ký kết để chuyển thành hành động triển khai cụ thể.
Ông Seun lưu ý rằng Campuchia và Trung Quốc đã ký khoảng 37 thỏa thuận trong chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới vương quốc này hồi tháng 4/2025 (bao gồm các thỏa thuận liên quan đến việc cấp vốn cho dự án FTC) nhưng không có tiến triển đáng kể nào sau đó.
Chuyên gia này kêu gọi phía Trung Quốc duy trì niềm tin đối với Campuchia và đẩy nhanh việc thực hiện hỗ trợ tài chính dựa trên mối quan hệ lâu dài giữa hai nước, thay vì tiếp tục ký kết các thỏa thuận mà thiếu đi các bước triển khai thực tế tương xứng.
Ông Seun nhấn mạnh tầm quan trọng to lớn của dự án FTC đối với Campuchia, đồng thời cảnh báo rằng sự chậm trễ hoặc triển khai kém hiệu quả có thể gây lo ngại cho công chúng cũng như các nhà đầu tư trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Khmer Times đưa tin, những lo ngại về khâu triển khai cũng xuất hiện trong bối cảnh cơ cấu tài chính của dự án đã trải qua nhiều thay đổi thông qua các thỏa thuận khác nhau giữa các đối tác Campuchia và Trung Quốc.
Ông Chey Tech - chuyên gia phân tích kinh tế, xã hội và địa chính trị người Campuchia - chia sẻ với Khmer Times rằng thỏa thuận tài chính mới trị giá 1 tỷ USD sẽ giúp đẩy nhanh quá trình triển khai dự án FTC, nhưng ông không kỳ vọng sẽ hoàn thành đúng kế hoạch ban đầu là vào năm 2028.
Ông Tech giải thích rằng giai đoạn hai của quá trình xây dựng FTC bắt đầu từ tháng 4/2026 dự kiến sẽ kéo dài khoảng ba năm, sau đó mới đến giai đoạn cuối cùng của dự án.
“Ngay cả khi có đủ hỗ trợ về tài chính, toàn bộ dự án có thể phải đến năm 2030 mới hoàn tất”, ông nói.
Việc ký kết khoản vay đã loại bỏ trở ngại lớn cuối cùng đối với việc đào kênh quy mô lớn. Ảnh: SCMP
Giai đoạn 2026–2028 là thời gian thi công chính
Ông Kevin Nauen - Trưởng khoa Khoa học Xã hội và Quan hệ Quốc tế tại Đại học Pannasastra Campuchia (PUC) - cho biết thỏa thuận ngày 9/9 cung cấp khoản vay xây dựng trị giá khoảng 1 tỷ USD là mảnh ghép còn thiếu trong cơ cấu tài chính của dự án kể từ khi khởi công vào năm 2024.
“Thay vì làm tăng chi phí của con kênh, khoản vay này bổ sung cho thỏa thuận PPP (Mô hình Hợp tác Công - Tư) theo cơ chế BOT (Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao) trị giá 1,156 tỷ USD đã được ký kết trong chuyến thăm [Campuchia] của ông Tập Cận Bình vào năm ngoái: thỏa thuận trước đó xác định quyền sở hữu và các điều khoản thương mại, trong khi khoản tín dụng từ EximBank chính là nguồn vốn thực tế cho phép nhượng quyền xây dựng các âu thuyền, hệ thống quản lý nước và tuyến đường thủy chính”, ông Nauen nói.
Vị Trưởng khoa của PUC lưu ý rằng, kết hợp với khoản vay ưu đãi riêng biệt trị giá 200 triệu USD dành cho kỹ thuật thủy lợi và âu thuyền, cùng khoản viện trợ không hoàn lại 200 triệu USD để xây dựng cầu, Campuchia hiện đã có một cơ cấu tài chính đa tầng hoàn chỉnh cho toàn bộ dự án (với tổng chi phí 1,77 tỷ USD), bao gồm vốn chủ sở hữu, vay ưu đãi, vốn viện trợ và khoản vay thương mại.
“Việc ký kết khoản vay này đã loại bỏ trở ngại lớn cuối cùng đối với việc đào kênh quy mô lớn, đưa giai đoạn 2026–2028 trở thành thời gian thi công chính của dự án”, ông Nauen nói thêm.
