Trong quá trình giải quyết các thủ tục hành chính hoặc cung ứng dịch vụ công, các cơ quan chức năng tuyệt đối không được yêu cầu người dân phải xuất trình thêm các loại giấy tờ vật lý nếu chúng đã được đồng bộ và tích hợp thành công trên hệ thống căn cước điện tử VNeID.
Quy định mang tính bước ngoặt này chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7, nằm trong khuôn khổ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh trật tự. Trong đó, cơ quan lập pháp đã dành riêng một điều khoản để điều chỉnh các nội dung quan trọng về căn cước.
Trường hợp ngoại lệ duy nhất mà cơ quan hành chính được quyền yêu cầu kiểm tra giấy tờ giấy là khi dữ liệu do công dân tự cung cấp xuất hiện tình trạng mâu thuẫn, không trùng khớp với thông tin đã lưu trữ trên ứng dụng định danh.
Hệ thống hóa các hành vi bị nghiêm cấm về căn cước
Cùng với việc bổ sung điều khoản cấm đòi hỏi giấy tờ đã số hóa, luật mới tiếp tục duy trì nghiêm ngặt các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến quản lý căn cước và dữ liệu dân cư, cụ thể bao gồm các nhóm hành vi sau:
Vi phạm trong cấp phát và lưu giữ: Nghiêm cấm hành vi cấp, đổi, cấp lại hoặc tước đoạt thẻ căn cước, giấy chứng nhận căn cước sai quy định pháp luật; hành vi cố tình tịch thu, chiếm giữ trái phép thẻ hoặc giấy chứng nhận căn cước của công dân khác.
Hành vi sách nhiễu, phân biệt đối xử: Nghiêm cấm các biểu hiện nhũng nhiễu, cố ý gây chậm trễ, khó khăn hoặc có thái độ phân biệt đối xử khi thực hiện các thủ tục hành chính về căn cước và cơ sở dữ liệu dân cư; cố tình trì hoãn, không thực hiện quy trình cấp thẻ đúng thời hạn quy định.
Gian lận và làm sai lệch dữ liệu: Cấm mọi hành vi chỉnh sửa, can thiệp làm sai lệch hồ sơ và kho dữ liệu; cung cấp các nguồn thông tin thiếu hụt, không chính xác hoặc vi phạm các quy định hiện hành.
Tấn công hạ tầng công nghệ: Nghiêm cấm việc chế tạo, phát tán hoặc vận hành các công cụ, mã độc, phần mềm gây nghẽn mạch, cản trở hoặc làm hỗn loạn hoạt động của hệ thống dữ liệu dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử.
Làm giả và sử dụng trái phép giấy tờ: Cấm tuyệt đối các hành vi làm giả, tẩy xóa, sửa chữa phôi thẻ căn cước, căn cước điện tử hoặc giấy chứng nhận căn cước; các hành vi chiếm đoạt, sử dụng bất hợp pháp, đem cho thuê, thế chấp, cầm cố, phá hủy thẻ hoặc dùng các loại giấy tờ giả mạo để giao dịch.
Xâm phạm an ninh dữ liệu: Nghiêm cấm các hành vi tự ý truy cập, chỉnh sửa, xóa bỏ, phát tán hoặc xử lý trái phép kho dữ liệu cá nhân của công dân nằm trong hệ thống định danh điện tử.
Mua bán thông tin: Nghiêm cấm các hoạt động khai thác lậu, tổ chức mua bán, trao đổi, chia sẻ trái phép hoặc chiếm đoạt thông tin, dữ liệu về dân cư và căn cước của người khác để trục lợi.
Thay đổi thẩm quyền địa điểm cấp và đổi thẻ căn cước
Bên cạnh việc đơn giản hóa giấy tờ, quy trình thực hiện các thủ tục liên quan đến thẻ căn cước cũng được chuyển đổi mạnh mẽ sang môi trường số. Giờ đây, người dân có thể chủ động đăng ký cấp đổi hoặc cấp lại thẻ bằng hình thức trực tuyến thông qua cổng dịch vụ công trực tuyến hoặc ứng dụng VNeID.
Đối với những trường hợp lựa chọn làm việc trực tiếp, hệ thống các địa điểm tiếp nhận hồ sơ cũng có sự thay đổi lớn. Cơ quan công an cấp huyện sẽ không còn đảm nhận thẩm quyền xử lý thủ tục cấp, đổi, cấp lại thẻ căn cước như giai đoạn trước.
Thay vào đó, người dân sẽ đến làm thủ tục tại một trong các cơ quan sau:
Cơ quan quản lý căn cước thuộc Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Trụ sở Công an các xã, phường, thị trấn hoặc các đặc khu hành chính.
Cơ quan quản lý căn cước thuộc Bộ Công an.