LS Trương Xuân Tám, Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Ảnh NVCC
Mấy ngày nay, nhiều trang báo trích dẫn từ Báo cáo công tác tiết kiệm, chống lãng phí 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ và giải pháp 6 tháng cuối năm 2026 của UBND tỉnh Thái Nguyên về khó khăn của Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Thái Nguyên.
Theo báo cáo, sau khoản lỗ 3,617 tỷ đồng năm 2018, liên tiếp trong ba năm 2022, 2023, 2024, doanh nghiệp này lần lượt lỗ 1,219 tỉ đồng; 775 triệu đồng và 84 triệu đồng. Dù mức thua lỗ có xu hướng giảm, doanh nghiệp này vẫn lỗ lũy kế đến hết năm 2024 là 5,547 tỉ đồng.
Báo cáo cũng nêu nguyên nhân của thực trạng trên, do khách hàng mua xổ số trúng thưởng nhiều, xổ số là hoạt động kinh doanh đặc thù mang tính rủi ro cao, do một lượng lớn khách hàng đã chuyển sang mua xổ số Vietlott dẫn đến thị phần bị san sẻ và các tệ nạn cờ bạc, cá cược, số đề bất hợp pháp gây ra những ảnh hưởng tiêu cực không nhỏ đối với hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết.
Theo dõi thông tin về doanh nghiệp xổ số nêu trên, LS Trương Xuân Tám, Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, người đã theo dõi lĩnh vực xổ số và trò chơi có thưởng trong nhiều năm, không giấu nổi sự ngạc nhiên. Vị luật sư cho rằng, cần xem đây là một sự việc bất thường, từ đó, tìm ra nguyên nhân thật sự và có các giải pháp phù hợp để cải tổ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp này.
Trước tiên, Luật sư Trương Xuân Tám khẳng định, trò chơi xổ số được thiết kế dựa trên nguyên tắc xác suất, chẳng hạn, trong 1 triệu vé số phát hành có 1 giải đặc biệt, nghĩa là xác suất trúng giải là 1 trên 1 triệu.
Các giải thưởng xổ số kiến thiết, để tăng sức hấp dẫn với người mua, có thể chia nhỏ giá trị giải đặc biệt để tăng xác suất trúng thưởng nhưng các phương án phát hành, cơ cấu giải thưởng đều được thẩm định kỹ càng, đảm bảo để doanh nghiệp luôn có một phần lãi nhất định để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tất nhiên, rủi ro có thể xảy ra nhưng nó chỉ xảy ra trong một hoặc một vài kỳ quay số. Đối với một công ty xổ số, việc lỗ liên tục trong vòng 3 năm liền là vô cùng hy hữu.
Ở chiều ngược lại, thông thường, khi khách hàng mua vé số liên tục trúng thưởng, một cách tự nhiên, sức hấp dẫn của sản phẩm xố số đó sẽ gia tăng, đồng nghĩa với số lượng vé bán ra nhiều lên. Đây là cơ chế bù đắp cho rủi ro khách trúng thưởng nhiều nói trên. Hiện tượng khách hàng trúng thưởng liên tục trong nhiều năm mà doanh số cải thiện không nhiều dẫn đến tình trạng doanh nghiệp chỉ giảm lỗ chứ chưa có lãi cũng cần xem xét thấu đáo.
“Nhìn vào bức tranh chung của ngành xổ số kiến thiết, rõ ràng, doanh nghiệp nào cũng phải chịu sức ép cạnh tranh từ loại hình xổ số điện toán Vietlott và bị ảnh hưởng bởi nạn cờ bạc, cá độ, lô đề. Nhưng các doanh nghiệp xổ số đều có lãi, thậm chí còn lãi lớn”, vị luật sư chỉ rõ.
Theo LS Trương Xuân Tám, trước những khó khăn này, doanh nghiệp nên tự rà soát lại các khoản mục chi tiêu, xem xét mức chi phí cố định có đang ở mức hợp lý hay không? Nếu doanh thu từ bán vé giảm, nhân sự phải giảm đi tương ứng, mức lương của người lao động cũng phải điều chỉnh, để cân đối hiệu quả kinh doanh với chi phí vận hành, tránh tình trạng phát sinh lỗ.
Thứ hai, công tác truyền thông phải được chấn chỉnh lại. Thông điệp “ích nước lợi nhà” của xố số kiến thiết, sự đồng cảm tự nhiên với những người bán vé số hiện vẫn là lý do khiến người dân vẫn quan tâm tới sản phẩm xổ số kiến thiết. Đặc biệt, nếu số lượng người trúng thưởng nhiều lên mà số lượng vé số không tăng thì đó là thiếu sót của công tác quản trị, marketing.
Cuối cùng, theo vị chuyên gia, vẫn cần phải rà soát lại quy trình quay thưởng vì trên thế giới, đã từng ghi nhận hành vi "móc ngoặc quay số" (gian lận kết quả).