Theo nguồn tin giấu tên, quỹ này được thiết kế nhằm tạo động lực kinh tế cho cả Washington và Tehran hoàn tất một thỏa thuận cuối cùng. Thông tin chưa được công bố chính thức trong bối cảnh hai bên chuẩn bị ký kết biên bản ghi nhớ vào ngày 19/6.
Trước đó, giới chức Mỹ và Iran cho biết hai nước đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột - bắt đầu sau khi lực lượng Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2 - đồng thời hướng tới dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với Iran và mở lại eo biển Hormuz , tuyến vận tải chiến lược đối với nguồn cung dầu khí toàn cầu.
(Ảnh minh hoạ)
Nguồn tin cho biết quỹ mới là một cơ chế đầu tư tư nhân, không phải chương trình tái thiết hay bồi thường chiến sự và sẽ không sử dụng ngân sách chính phủ hoặc các khoản viện trợ. Các doanh nghiệp đến từ Mỹ, các nước Arab vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi đã đồng ý tham gia tài trợ cho quỹ.
Các khoản đầu tư cam kết tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng, logistics, sản xuất công nghiệp và giao thông vận tải.
Một nguồn tin cấp cao của Iran cho biết Tehran ban đầu yêu cầu Mỹ bồi thường 400 tỷ USD cho những thiệt hại do chiến sự gây ra, nhưng Washington từ chối. Sau đó, ý tưởng thành lập quỹ đầu tư này, dự kiến mang tên Quỹ Tái thiết và Phát triển (Reconstruction and Development Fund), được đưa ra.
Theo nguồn tin Iran, cơ chế này dự kiến huy động sự đóng góp của các nước trong khu vực thông qua nhiều hình thức như bảo lãnh các khoản vay, thiết lập hạn mức tín dụng hoặc trực tiếp tài trợ cho việc khôi phục các cơ sở bị hư hại trong chiến sự.
Các dự án có thể bao gồm việc sửa chữa các nhà máy công nghiệp như tổ hợp thép Mobarakeh, các nhà máy lọc dầu, sân bay và nhiều hạng mục hạ tầng khác bị ảnh hưởng bởi xung đột.
Là một trong những nền kinh tế lớn nhất Trung Đông, Iran gần như không thu hút được dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đáng kể nào trong suốt bốn thập kỷ qua do các vòng trừng phạt liên tiếp của Mỹ và cộng đồng quốc tế. Iran hiện sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên đã được chứng minh lớn thứ hai thế giới và trữ lượng dầu mỏ lớn thứ tư thế giới.
Quốc gia này cũng có dân số hơn 92 triệu người, lực lượng lao động trẻ và có trình độ học vấn tương đối cao, cùng nền tảng công nghiệp đa dạng và nhiều tiềm năng chưa được khai thác trong các lĩnh vực như hóa dầu, khai khoáng, du lịch và nông nghiệp.
Nguồn tin cho biết quỹ đầu tư 300 tỷ USD hoàn toàn tách biệt với tiến trình đàm phán về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và giải phóng các tài sản quốc gia của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Đây là hai cơ chế tài chính khác nhau, có mục đích và lộ trình riêng biệt.
Quỹ sẽ chỉ được thành lập và đi vào hoạt động khi một thỏa thuận cuối cùng được ký kết thành công. Bản ghi nhớ dự kiến ký trong tuần này chỉ nhằm tạo khuôn khổ cho quá trình đàm phán kéo dài 60 ngày tiếp theo.
"Quỹ chỉ được thành lập sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết. Trong 60 ngày này, ban quản lý quỹ sẽ phối hợp với phía Iran và các nhà đầu tư để xây dựng và xác định phạm vi các dự án", nguồn tin cho biết.
Người phát ngôn Nhà Trắng dẫn lại cuộc phỏng vấn của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trên CBS hôm 15/6, trong đó ông cho biết Iran có thể tiếp cận quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD được các nước vùng Vịnh hậu thuẫn nếu nước này tuân thủ thỏa thuận với Washington, bao gồm việc từ bỏ chương trình hạt nhân, loại bỏ lượng vật liệu hạt nhân đã làm giàu và chấp nhận cơ chế thanh sát quốc tế nghiêm ngặt.
Nguồn tin từ chối tiết lộ cơ chế quản lý quỹ hoặc đơn vị điều hành quỹ, cho biết nhiều chi tiết quan trọng vẫn đang được đàm phán.
Nguồn tin cũng cho biết các doanh nghiệp từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Malaysia và Mỹ nằm trong số những đơn vị đã cam kết tham gia, nhưng không công bố danh sách đầy đủ.
Biên bản ghi nhớ kéo dài 60 ngày được mô tả là một khuôn khổ đàm phán, chưa phải thỏa thuận cuối cùng. Trong thời gian này, các nhà đàm phán Mỹ và Iran sẽ tiếp tục làm việc trên nhiều lĩnh vực, bao gồm chương trình hạt nhân, các biện pháp trừng phạt và các vấn đề an ninh khu vực.
Thêm SOHA trên Google
