Hội nghị thượng đỉnh Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) tại Astana bắt đầu từ ngày 29/5, bất ngờ trở thành diễn đàn để chính quyền Nga gửi một tín hiệu chính trị mạnh mẽ tới Armenia.
Tại đây, Tổng thống Nga Vladimir Putin không chỉ cảnh báo Armenia về hậu quả của việc rút khỏi EAEU, mà còn nêu bật sự cần thiết của nước này trước hai ngã rẽ: Lựa chọn nhanh chóng hội nhập châu Âu hay tiếp tục ở lại Liên minh Á-Âu.
Chủ đề chính trong cuộc họp báo của ông Vladimir Putin là quan hệ giữa Armenia và Liên minh châu Âu (EU).
Theo tổng thống Nga, những diễn biến đang diễn ra xung quanh nước cộng hòa này hiện nay gợi nhớ đến những sự kiện đã xảy ra trước cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2013-2014 và ông không muốn thảm kịch đó tái hiện ở Armenia.
“Cuộc khủng hoảng ở Ukraine năm đó bắt đầu với một tình huống tương tự như những gì đang xảy ra ở Armenia hiện nay”, nhà lãnh đạo Nga tuyên bố.
Ông chủ Điện Kremlin nhấn mạnh việc tham gia đồng thời vào hai dự án hội nhập là điều không thể.
“Nếu Armenia bắt đầu áp dụng các tiêu chuẩn của EU, thì quá trình hội nhập với EU chắc chắn sẽ bị hạn chế”, người đứng đầu nhà nước Nga nhắc nhở điều này.
Ông Putin đã đặc biệt đề cập đến những hậu quả kinh tế tiềm tàng nếu Armenia rút khỏi liên minh. Trong trường hợp đó, công dân Armenia sẽ phải xin giấy phép lao động để làm việc tại Nga, giống như những người nhập cư từ các nước không thuộc Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU).
Đây không phải là lần đầu tiên Nga sử dụng các lập luận kinh tế trong cuộc thảo luận về việc Armenia ở lại Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) trong tương lai.
Các đại diện của Nga đã nhiều lần nhấn mạnh nước cộng hòa này sẽ được tiếp cận thị trường lao động chung, các điều khoản ưu đãi về cung cấp điện và khí đốt, thương mại miễn thuế trong liên minh.
Chủ đề này cũng được các nhà lãnh đạo khác của liên minh nhắc lại, sau cuộc họp, Nga, Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan đã ra tuyên bố chung nhấn mạnh rằng việc chuẩn bị gia nhập EU tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng đối với các cam kết hiện có của Armenia trong Liên minh Kinh tế Á-Âu.
Văn kiện một lần nữa yêu cầu Armenia nhanh chóng đưa ra quyết định, đồng thời kêu gọi Armenia tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về chính sách đối ngoại tương lai càng sớm càng tốt.
Theo đó, cuộc trưng cầu dân ý này sẽ đưa ra phương án cho người dân nước này lựa chọn giữa việc gia nhập Liên minh châu Âu và ở lại EAEU.
Điều này đánh dấu lần đầu tiên vấn đề lựa chọn hướng đi hội nhập châu Âu của Armenia được chính thức hóa thành lập trường chung của các quốc gia thành viên Liên minh Kinh tế Á-Âu.
Cuộc tranh luận leo thang có liên quan đến đường lối xích lại gần hơn với Liên minh châu Âu của chính quyền Armenia bắt đầu vào mùa Xuân năm nay, khi Quốc hội Armenia đã ủng hộ các sáng kiến lập pháp liên quan đến việc bắt đầu quá trình hội nhập châu Âu.
Sau đó, chính quyền Nga tuyên bố tư cách thành viên EU và việc tham gia Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) là không tương thích.
Ngay từ đầu tháng 5, ông Putin đã đề xuất tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý ở Armenia về việc lựa chọn giữa con đường phát triển châu Âu và Á-Âu.
Vào thời điểm đó, Thủ tướng Nikol Pashinyan trả lời rằng vấn đề rời khỏi EAEU không nằm trong chương trình nghị sự và hiện tại không có cơ sở nào cho quyết định như vậy.
Điều đáng chú ý là ông Pashinyan đã không tham dự Hội nghị thượng đỉnh hiện tại ở Astana, mà phái đoàn Armenia được đại diện bởi các quan chức khác.
Nhiều nhà quan sát cho rằng, mặc dù phía Armenia tiếp tục khẳng định rằng vấn đề rời khỏi EAEU không được xem xét chính thức, nhưng sự vắng mặt của Thủ tướng nước này tại Hội nghị thượng đỉnh Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) là dấu hiệu của căng thẳng đang tiếp diễn giữa Nga và Armenia.
