Vũ khí mới của Hezbollah thách thức hệ thống phòng thủ Israel

Một khu dân cư tại Tel Aviv, Israel bị trúng tên lửa của Iran ngày 24/3/2026. (Ảnh: CNN/Getty Images)

Loại vũ khí có khả năng vượt qua các hệ thống tác chiến điện tử

Sự xuất hiện của loại UAV cáp quang điều khiển trực tiếp đang đặt ra thách thức mới đối với năng lực phòng thủ của quân đội Israel, đồng thời phản ánh xu hướng thay đổi chiến thuật tác chiến phi đối xứng tại Trung Đông.

Theo các nguồn tin quân sự và chuyên gia an ninh, Hezbollah gần đây tăng cường sử dụng UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) kết nối bằng cáp quang trong các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Israel tại miền Nam Lebanon và khu vực Bắc Israel.

Khác với UAV truyền thống hoạt động bằng sóng vô tuyến hoặc tín hiệu vệ tinh, UAV cáp quang được kết nối trực tiếp với người điều khiển thông qua sợi cáp quang siêu mảnh, cho phép truyền hình ảnh độ phân giải cao theo thời gian thực mà không phát tín hiệu điện tử ra bên ngoài. Chính đặc điểm này khiến các thiết bị gần như "miễn nhiễm" trước các hệ thống gây nhiễu điện tử vốn là một trong những ưu thế quan trọng của quân đội Israel trong đối phó chiến tranh UAV.

Trong một đoạn video do lực lượng Hezbollah công bố cuối tháng 4, UAV cáp quang mang thuốc nổ được ghi nhận bay thấp qua các khu vực đổ nát ở miền Nam Lebanon, tiếp cận chính xác mục tiêu là xe tăng Israel cùng các binh sĩ đứng gần đó trước khi phát nổ. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), vụ tấn công khiến một binh sĩ Israel 19 tuổi thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Hezbollah sau đó tiếp tục phóng thêm UAV nhằm vào trực thăng cứu hộ tới sơ tán thương binh.

Giới phân tích cho rằng hiệu quả của UAV cáp quang nằm ở chính sự đơn giản trong cấu tạo. Thay vì điều khiển từ xa bằng sóng vô tuyến, toàn bộ dữ liệu và tín hiệu điều khiển được truyền qua dây cáp quang mảnh, nhẹ và khó quan sát bằng mắt thường. Nguồn tin quân sự Israel cho biết chiều dài cáp có thể đạt từ 10-30 km, cho phép người điều khiển đứng ở khoảng cách an toàn trong khi vẫn theo dõi trực tiếp mục tiêu với độ chính xác cao.

Nhà nghiên cứu Yehoshua Kalisky thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel nhận định UAV cáp quang "không thể bị gây nhiễu điện tử và cũng rất khó xác định vị trí phóng do không phát ra tín hiệu điện tử". Hệ thống phòng thủ hiện nay của Israel chủ yếu dựa trên năng lực phát hiện và gây nhiễu sóng điều khiển UAV. Tuy nhiên, đối với UAV cáp quang, các biện pháp này hầu như mất tác dụng.

Một quan chức quân sự Israel thừa nhận hiện "không có nhiều giải pháp hiệu quả" ngoài việc sử dụng lưới chắn hoặc các vật cản vật lý nhằm ngăn UAV tiếp cận mục tiêu. Trong một số hình ảnh được công bố gần đây, nhiều đơn vị Israel tại miền Bắc nước này và khu vực giáp Lebanon đã dựng lưới bảo vệ quanh xe bọc thép, vị trí đóng quân và cửa sổ doanh trại nhằm đối phó nguy cơ UAV tấn công từ trên cao. Tuy nhiên, giới chức quân đội Israel cũng thừa nhận đây chỉ là giải pháp tạm thời và chưa thể xử lý triệt để mối đe dọa mới.

Chiến thuật phi đối xứng

Việc Hezbollah sử dụng UAV cáp quang phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong chiến thuật tác chiến phi đối xứng của lực lượng này sau nhiều tháng giao tranh với Israel. Trước khi xung đột tại Gaza bùng phát, Israel ước tính Hezbollah sở hữu khoảng 150.000 rocket và tên lửa, bao gồm nhiều loại đạn tầm xa và vũ khí dẫn đường chính xác. Tuy nhiên, sau các chiến dịch không kích kéo dài của Israel cùng việc Hezbollah liên tục khai hỏa, giới chức Israel cho rằng kho tên lửa của lực lượng này hiện chỉ còn khoảng 10% so với trước chiến tranh.

Trong bối cảnh khó có khả năng cạnh tranh trực diện với ưu thế công nghệ và không quân của Israel, Hezbollah được cho là chuyển mạnh sang các phương thức tác chiến chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Theo các chuyên gia quốc phòng, UAV cáp quang có giá thành tương đối thấp, dễ lắp ráp từ các thiết bị thương mại dân dụng nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc Iran, sau đó được gắn đầu đạn chống tăng hoặc thuốc nổ cỡ nhỏ để thực hiện các cuộc tấn công chính xác.

Chuyên gia Samuel Bendett thuộc Trung tâm An ninh Mỹ mới nhận định Hezbollah hiện sở hữu lực lượng vận hành UAV có nhiều kinh nghiệm, đồng thời có khả năng thích ứng nhanh với các xu hướng chiến tranh hiện đại. Ông cho rằng ngay cả khi đối phương đã biết trước nguy cơ, UAV cáp quang vẫn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng nếu được sử dụng bởi các kíp vận hành có kinh nghiệm. Chiến thuật này được cho là chịu ảnh hưởng đáng kể từ chiến trường Ukraine, nơi UAV cáp quang từng được Nga sử dụng rộng rãi để vượt qua môi trường tác chiến điện tử dày đặc.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng dây cáp giúp UAV duy trì kết nối ổn định và tránh bị phát hiện, đồng thời cho phép tấn công chính xác vào các điểm yếu như tháp pháo hoặc bánh xích xe tăng. Một số báo cáo cho biết UAV cáp quang của Hezbollah thậm chí đã vượt qua được hệ thống phòng vệ chủ động Trophy lắp trên xe tăng Merkava của Israel - hệ thống vốn được thiết kế để phát hiện và đánh chặn tên lửa chống tăng.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý công nghệ này vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Thân UAV bằng sợi thủy tinh nhẹ khiến thiết bị dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết xấu như mưa lớn hoặc gió mạnh. Ngoài ra, dây cáp quang có thể bị đứt nếu UAV va chạm cây cối hoặc vật cản trên đường bay. Dù vậy, sự xuất hiện của UAV cáp quang đang tạo ra sức ép đáng kể đối với quân đội Israel và cho thấy xu hướng chiến tranh hiện đại ngày càng phụ thuộc vào các thiết bị chi phí thấp nhưng có khả năng gây tác động lớn.