Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, chiều 20/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn Thái Nguyên).
Nêu ý kiến thảo luận liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn Thái Nguyên) đánh giá, qua 1 năm thực hiện có thể khẳng định mô hình chính quyền mới đã đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ tốt cho người dân.
Đại biểu nhất trí cao trước chỉ đạo của Chính phủ về việc tận dụng hiệu quả công năng sử dụng các trụ sở làm việc hiện có, hạn chế tối đa xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới. Tuy nhiên qua rà soát ở địa phương, theo đại biểu tỉnh Thái Nguyên, còn nhiều xã ở khu vực miền núi được hợp nhất từ 2-3 đơn vị hành chính. Việc thực hiện sắp xếp trụ sở làm việc chưa thực sự hiệu quả.
" Hiện nay có những trụ sở xã của Đảng ủy, HĐND, UBND được bố trí ở 2-3 nơi làm việc cách nhau hơn 10km. Do đó đề nghị Chính phủ có cơ chế riêng, đặc thù để các xã khu vực miền núi được bố trí xây dựng trụ sở làm việc phù hợp với quy hoạch, đảm bảo để hệ thống bộ máy hoạt động có hiệu quả hơn ", ông Huân nêu vấn đề.
Sau khi kết thúc hoạt động cấp huyện, đội ngũ cán bộ công chức cấp xã là lực lượng chủ đạo trong việc thực hiện hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở. Cấp xã là cấp trực tiếp giải quyết công việc cho người dân, mọi quyết định đều tác động trực tiếp đến quyền lợi và lợi ích của người dân.
Ông Hà Sỹ Huân cho rằng, công chức cấp xã không chỉ làm việc theo mô hình chuyên sâu một lĩnh vực mà chuyển sang làm đa lĩnh vực, đa nhiệm vụ.
" Một trưởng phòng kinh tế - hạ tầng, trưởng phòng đô thị, hạ tầng đô thị hoặc trưởng phòng văn hóa - xã hội phải tham mưu nhiều việc, nhiều nhiệm vụ của 6 hoặc 7 sở, ngành, lĩnh vực. Điều này làm gia tăng áp lực khá lớn về trách nhiệm pháp lý đòi hỏi công chức, lãnh đạo phải đáp ứng năng lực chuyên môn nghiệp vụ toàn diện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ", đại biểu nói.
Song, đại biểu dẫn thực tế, mức phụ cấp chức vụ của cán bộ, công chức cấp xã hiện nay còn thấp, chưa xứng đáng với tính chất công việc của họ đang đảm nhiệm và có khoảng cách khá xa so với mức phụ cấp của công chức quản lý cấp tỉnh.
Đại biểu Huân nêu ví dụ, trưởng phòng cấp xã, phường được hưởng phụ cấp là 0,25, cấp phó phòng là 0,15. Với cấp tỉnh thì trưởng phòng là phụ cấp là 0,5, phó phòng là 0,3 lần mức lương cơ sở.
" Tôi đề nghị Chính phủ có đánh giá tổng thể về chế độ chính sách tiền lương, phụ cấp đối với đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường và sớm có giải pháp đồng bộ để họ yên tâm công tác, góp phần nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở trong giai đoạn tới ", ông Hà Sỹ Huân kiến nghị.
Cần hỗ trợ các tỉnh "hy sinh tăng trưởng" để làm nhiệm vụ chiến lược
Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ nhận định, khả năng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số ở các địa phương là không giống nhau. Với các địa phương có điều kiện thuận lợi, tiềm lực kinh tế mạnh như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, TP.HCM, mục tiêu này có tính khả thi cao.
Còn với những địa phương có điều kiện khó khăn, đồng thời phải đảm nhận các nhiệm vụ chiến lược quốc gia, việc đạt được mục tiêu tăng trưởng tương đương là thách thức lớn.
Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh.
Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh chỉ ra nhóm các địa phương này gồm những nơi có vị trí biên giới, hải đảo (như miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ); địa phương phải duy trì tỷ lệ che phủ rừng cao trên 60% (như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Lào Cai, Tuyên Quang, Quảng Trị và các tỉnh Tây Nguyên); và địa phương phải bảo đảm diện tích đất trồng lúa theo yêu cầu về an ninh lương thực (như vùng đồng bằng sông Cửu Long cần duy trì khoảng 1,8-1,9 triệu ha đất lúa đến năm 2030).
Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ cho biết trong phiên thảo luận tổ về nội dung này, các đại biểu Quốc hội cũng đặt nhiều câu hỏi: "Có cần thiết phải ban hành cơ chế, chính sách để hỗ trợ và bù đắp cho các địa phương này hay không? Có nên thiết kế các công cụ điều chỉnh, như cộng thêm hệ số K hỗ trợ trong đánh giá tăng trưởng GDP để phản ánh đầy đủ hơn những đóng góp của các địa phương? Và có nên xây dựng cơ chế tài chính phù hợp để bảo đảm các địa phương này vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc gia, vừa duy trì được động lực phát triển kinh tế?".
Chia sẻ quan điểm, ông Nguyễn Tuấn Anh cho rằng cần có giải pháp hỗ trợ đối với các địa phương thực hiện nhiệm vụ chiến lược quốc gia, bởi những địa phương này đang "hy sinh" tăng trưởng GDP để bảo đảm an ninh lương thực, môi trường cho cả nước.
" Cần phải hiểu việc hỗ trợ ở đây không phải cho thêm, mà là bù đắp sự đóng góp ", đại biểu Tuấn Anh nhấn mạnh.
Theo đại biểu, việc đề xuất một hệ số K cộng trực tiếp vào tăng trưởng GDP là chưa phù hợp, do GDP là chỉ tiêu thống nhất và có tính so sánh quốc tế, việc điều chỉnh trực tiếp sẽ làm sai lệch bản chất và độ tin cậy của chỉ tiêu này.
Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về cơ chế hỗ trợ, bù đắp cho các địa phương có điều kiện khó khăn, giữ vị trí trọng yếu và thực hiện nhiệm vụ chiến lược quốc gia. Trên cơ sở đó, Chính phủ đề xuất giải pháp khả thi, phù hợp với thực tiễn Việt Nam để ban hành cơ chế, chính sách hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành.
Đại biểu TP Cần Thơ cũng kiến nghị đưa nội dung đề xuất trên vào nghị quyết của kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, đẩy nhanh việc thể chế hóa, ban hành chính sách liên quan nhằm bảo đảm triển khai thống nhất, đồng bộ trên phạm vi cả nước.
" Việc nghiên cứu, xây dựng cơ chế hỗ trợ, bù đắp cho các địa phương là hết sức cần thiết để bảo đảm đánh giá công bằng hơn đối với những địa phương có điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý và vai trò chiến lược khác nhau trong đóng góp vào tăng trưởng GDP ", ông Tuấn Anh nhấn mạnh đây là hướng đi khả thi, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững ở các địa phương và cả nước.
