Trong giới khoa học vũ trụ, sai số luôn là điều tối kỵ, nhưng một sai lầm ngớ ngẩn đến mức khó tin đã khiến Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) phải trả giá bằng cả một sứ mệnh tham vọng. Sự cố của tàu thăm dò Mars Climate Orbiter vào năm 1999 vẫn luôn được nhắc lại như một lời cảnh tỉnh về sự cẩn trọng trong từng chi tiết nhỏ nhất.
Sai lầm ngớ ngẩn từ đơn vị đo lường
Mars Climate Orbiter được phóng lên với sứ mệnh nghiên cứu khí hậu và bầu khí quyển của hành tinh đỏ. Tuy nhiên, thay vì đi vào quỹ đạo ổn định, con tàu này đã biến mất vĩnh viễn khi vừa tiếp cận đích đến. Nguyên nhân sau đó được xác định không phải do lỗi động cơ hay bão mặt trời, mà xuất phát từ sự thiếu đồng bộ giữa hai đội ngũ kỹ sư.
Cụ thể, hệ thống phần mềm dưới mặt đất do tập đoàn Lockheed Martin phát triển đã sử dụng hệ đo lường Anh (pound-giây) để tính toán lực đẩy. Trong khi đó, đội ngũ vận hành tại NASA lại mặc định các dữ liệu này theo hệ mét (Newton-giây) theo tiêu chuẩn quốc tế. Chính sự vênh nhau về đơn vị đo lường đã khiến các thông số điều hướng bị sai lệch hoàn toàn.
Cú va chạm thiêu rụi 125 triệu USD (khoảng 3.125 tỷ VNĐ).
Hệ quả của sự nhầm lẫn này là con tàu đã tiến quá gần sát bề mặt Sao Hỏa hơn so với dự kiến ban đầu. Theo tính toán, Mars Climate Orbiter lẽ ra phải di chuyển ở độ cao an toàn, nhưng thực tế nó đã lao xuống độ cao chỉ khoảng 57 km, nơi bầu khí quyển mỏng manh của hành tinh đỏ đủ sức tạo ra ma sát cực lớn.
Chỉ trong tích tắc, con tàu trị giá 125 triệu USD (khoảng 3.125 tỷ VNĐ) đã bị thiêu rụi và vỡ vụn do áp lực nhiệt. Toàn bộ công sức chuẩn bị trong nhiều năm cùng khoản ngân sách khổng lồ đã tan thành mây khói chỉ vì không ai kiểm tra lại các đơn vị đo lường cơ bản nhất.
Lời cảnh tỉnh cho sự chuyên nghiệp
Vụ việc Mars Climate Orbiter sau đó đã trở thành một trong những thất bại muối mặt nhất trong lịch sử NASA. Cơ quan này thừa nhận rằng lỗi không chỉ nằm ở phần mềm mà còn ở quy trình kiểm soát chất lượng lỏng lẻo khi không phát hiện ra sự bất nhất giữa hai hệ thống đo lường.
Sự cố này đã thay đổi hoàn toàn cách NASA và các tổ chức khoa học quốc tế làm việc sau này. Nó chứng minh một sự thật nghiệt ngã rằng ngay cả những bộ não thiên tài nhất thế giới cũng có thể thất bại thảm hại trước một sai lầm mà ngay cả học sinh tiểu học cũng được dạy phải tránh: Nhầm lẫn giữa mét và inch.
