Dù bị không kích hằng ngày bởi 2 trong số những quân đội tinh vi nhất thế giới, Iran vẫn cho thấy họ có thể tiếp tục gây áp lực lên các nước Ả Rập vùng Vịnh và Israel bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).
Lợi thế chiến lược lớn nhất của Tehran
Ngoài ra, Tehran còn duy trì "gọng kìm" siết chặt nền kinh tế toàn cầu, chủ yếu thông qua các mối đe dọa. Khả năng kiểm soát lưu lượng tàu thuyền và dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz chính là lợi thế chiến lược lớn nhất của Tehran.
Trong khi đó, nền kinh tế Iran - vốn đã bị tách khỏi thị trường toàn cầu từ lâu do các lệnh trừng phạt - lại phần nào "miễn nhiễm" với những thiệt hại mà họ đang gây ra cho các nước khác.
Việc siết chặt eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng vọt, thị trường chứng khoán lao dốc và giá nhiều mặt hàng thiết yếu tăng cao, gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Dù Iran đã đạt được một số thành công trong việc kiểm soát eo biển Hormuz, họ vẫn đối mặt nhiều vấn đề trong nước mà Mỹ và Israel có thể khai thác nếu cuộc chiến kéo dài.
"Iran hiểu rằng họ không thể đánh bại Mỹ về mặt quân sự. Thay vào đó, mục tiêu của họ đơn giản nhưng mang tính chiến lược hơn: Cầm cự đủ lâu để tuyên bố chiến thắng" - nhà phân tích an ninh Trung Đông Shukriya Bradost nói với hãng tin AP.
Khói lửa bốc lên sau khi mảnh vỡ từ UAV Iran rơi trúng một cơ sở dầu mỏ tại TP Fujairah - Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 14-3. Ảnh: AP
Thách thức then chốt đối với Mỹ
Eo biển Hormuz, nơi từng có khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua, hiện gần như không còn tàu thuyền qua lại. Iran chỉ cho phép những chuyến hàng mà họ muốn đi qua, với mức giá do họ quyết định.
Ngay cả khi gần như toàn bộ hải quân bị phá hủy, Iran vẫn có thể "bắt con tin" tuyến đường thủy này bằng kho tên lửa và UAV được tích lũy suốt nhiều thập kỷ.
Giá dầu tăng không chỉ khiến giá xăng tăng, mà còn khiến giá nhiều mặt hàng khác leo thang. Đây là tin xấu đối với Tổng thống Donald Trump, người vốn đã gặp khó khăn trong việc chứng minh có thể giảm chi phí sinh hoạt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Việc chấm dứt thế đối đầu này không hề dễ. Một cách là đàm phán ngừng bắn. Tổng thống Donald Trump nói rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển, song Iran phủ nhận điều này.
Ông chủ Nhà Trắng đã ra lệnh điều thêm hàng ngàn binh sĩ đến khu vực. Ông cũng đặt ra thời hạn mới (vốn đã bị trì hoãn hai lần) là 20 giờ (giờ miền Đông Mỹ) ngày 6-4 để Iran mở lại eo biển. Nếu không, ông đe dọa sẽ bắt đầu ném bom các nhà máy điện của Iran.
"Mỹ đang triển khai thêm tàu chiến và lực lượng mặt đất đến khu vực. Họ sẵn sàng hơn cho việc leo thang vào giữa tháng 4" - Công ty Tư vấn rủi ro Eurasia Group (Mỹ) nhận định.
Tuy nhiên, Iran đã cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trước các đòn tấn công cho đến nay.
Tàu chở dầu và tàu hàng xếp hàng dài tại eo biển Hormuz ngày 11-3. Ảnh: AP
Iran vẫn còn "lực"
Tổng thống Donald Trump mới đây cho rằng khoảng 9% kho tên lửa của Iran vẫn còn. Không có cách nào xác minh độc lập con số này nhưng ngay cả khi chính xác, Tehran vẫn còn nhiều cách để gây khó khăn cho đối thủ.
Dù lực lượng không quân gần như bị phá hủy và hệ thống phòng không suy yếu, Iran vẫn duy trì một mạng lưới rộng lớn các căn cứ không quân và hải quân, với nhiều căn cứ được xây dựng từ hàng chục năm trước.
Ngoài ra, Iran còn xây dựng các căn cứ ngầm gần đây, cùng với các bệ phóng tên lửa được ngụy trang thành xe tải dân sự, cho phép che giấu vị trí phóng đến phút cuối.
Việc các bệ phóng di động liên tục di chuyển giúp tránh bị không kích. Với tên gọi "đánh rồi rút", chiến thuật này là điểm đặc trưng của nhiều nhóm vũ trang, bao gồm cả Houthi ở Yemen, lực lượng từng làm gián đoạn vận tải biển quốc tế ở biển Đỏ. Các lực lượng dân quân Shiite tại Iraq cũng đã sử dụng chiến thuật tương tự để chống lại quân đội Mỹ. Cả hai đều tồn tại, thậm chí phát triển, dù liên tục bị tấn công.
Địa hình và vị trí địa lý của Iran, một quốc gia nhiều núi, cũng giúp họ có không gian và điều kiện để "ẩn mình" như một lực lượng du kích.
Người dân trú ẩn trong hầm tránh bom khi tên lửa Iran trút xuống TP Bnei Brak - Israel ngày 25-3. Ảnh: AP
Iran cũng đối mặt nhiều vấn đề nội bộ
Mỹ và Israel hy vọng những người dân Iran từng biểu tình hồi tháng 1 sẽ lại gây sức ép lên chính quyền. Tuy nhiên, chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều đó xảy ra.
Một dấu hiệu cho thấy Iran đang chịu áp lực là họ bắt đầu tuyển quân ồ ạt hơn vào Lực lượng Basij thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Quan chức Rahim Nade-Ali cho rằng động thái này là để đáp ứng nhu cầu xã hội, song cũng là cách bổ sung lực lượng khi các chốt kiểm soát bị tấn công.
Ngoài ra, còn nhiều câu hỏi về lãnh đạo Iran. Lãnh tụ Tối cao mới Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện công khai kể từ khi lên nắm quyền, khiến giới chức Mỹ tin rằng ông đã bị thương nặng trong các cuộc tấn công.
IRGC và các đơn vị quân sự khác dường như đang hoạt động mà không có chỉ huy trung tâm rõ ràng.
Ngoài ra, bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào không đáp ứng yêu cầu của phe cứng rắn tại Iran cũng có thể làm rạn nứt nội bộ chính trị.
Một tòa nhà dân cư bị trúng đòn không kích trước đó của Mỹ - Israel tại Tehran - Iran ngày 27-3. Ảnh: AP
