Cuộc xung đột Mỹ-Iran đã làm dấy lên những tranh luận nảy lửa về các cam kết quốc tế khác của Washington. Trong đó, vấn đề quan trọng bậc nhất là: Trung Quốc sẽ rút ra bài học gì từ căng thẳng này?
Tại Đông Á, các đồng minh của Mỹ trải dài trên một ranh giới hàng hải rộng lớn — từ Nhật Bản đến Australia. Tuy nhiên, họ lại thiếu sự tổ chức chặt chẽ như các đồng minh châu Âu.
Thêm vào đó, đối thủ chính của họ là Trung Quốc, sở hữu sức mạnh vượt trội so với Nga — thách thức lớn nhất tại châu Âu. Nói ngắn gọn, những gì Bắc Kinh học được từ xung đột này còn quan trọng hơn nhiều so với những gì Moscow thu hoạch được, giáo sư Robert E. Kelly có bài nhận định trên 19fortyfive.
Ban đầu, có ý kiến cho rằng Trung Quốc có thể sẽ "chùn bước" trước độ chính xác tuyệt đối của các cuộc không kích mà Mỹ nhắm vào Iran.
Thế nhưng, những đòn đánh đó dựa trên mạng lưới tình báo Israel cực kỳ thâm sâu tại Iran — một lợi thế khó có thể lặp lại trong một cuộc đối đầu với Trung Quốc.
Ngoài yếu tố đó ra, các bài học rút ra dường như ngày càng mang chiều hướng bất lợi cho phía Hoa Kỳ.
Kho dự trữ vũ khí
Chỉ trong vòng hai tuần kể từ khi xung đột bắt đầu, những lo ngại về kho dự trữ tên lửa và tên lửa đánh chặn của Mỹ đã lập tức lộ diện. Đây là những nguồn dự trữ sống còn.
Chúng ta rõ ràng đang sống trong "kỷ nguyên tên lửa", điều mà cuộc xung đột tại Ukraine đã chứng minh trước đó. Cả Nga và Ukraine đều chuyển sang sử dụng ồ ạt các phương tiện không quân giá rẻ và phổ biến, bao gồm drone (thiết bị bay không người lái) và tên lửa chi phí thấp. Xu hướng này đang cách mạng hóa chiến tranh, và xung đột Iran cũng đang đi theo quỹ đạo tương tự.
Trên thực tế, giữa Mỹ và Iran có rất ít các cuộc đối đầu động năng trực tiếp. Thay vào đó, hai bên sử dụng sức mạnh không quân để tung đòn đánh từ xa. Trong khi Mỹ đang khai thác ưu thế trên không để thực hiện các đợt ném bom truyền thống bằng máy bay, thì trong một cuộc xung đột tại Đông Á, Mỹ khó lòng duy trì được sự áp đảo này trước Trung Quốc.
Tác chiến trong một không phận tranh chấp gay gắt như vậy sẽ đòi hỏi rất nhiều tên lửa và phương tiện bay không người lái. Và có vẻ như Trung Quốc vừa nhận ra rằng: kho dự trữ các phương tiện bay giá rẻ, sản xuất hàng loạt của họ lớn hơn nhiều so với Mỹ.
Hệ thống phòng không
Gắn liền với vấn đề kho dự trữ là việc Mỹ đang lạm dụng các khí tài phòng không đắt đỏ để đối phó với hỏa lực giá rẻ của Iran. Một thực tế đã định hình từ lâu là Mỹ rất ưa chuộng các hệ thống "tinh xảo" — tức là những nền tảng cực kỳ hiện đại, đắt tiền nhưng lại rất khó để sản xuất hàng loạt.
Điều này dẫn đến sự chênh lệch chi phí giữa tên lửa đánh chặn của Mỹ và các phương tiện giá rẻ của Iran. Các tên lửa đánh chặn của Mỹ có giá "cắt cổ", và không ngạc nhiên khi số lượng của chúng rất hạn chế. Ví dụ, một quả tên lửa đánh chặn Patriot-3 có giá gần 4 triệu USD, trong khi các drone hiện đại thường có giá chưa tới 100.000 USD.
Sự chênh lệch này đã khiến những người Ukraine — vốn được mời đến để hỗ trợ các quốc gia vùng Vịnh phòng thủ trước đòn đánh từ Iran — phải kinh ngạc. Sự mất cân đối về chi phí này là không thể duy trì trong dài hạn. Trong một tình huống khẩn cấp đối đầu với Trung Quốc, nó sẽ là một thảm họa. Chiến lược hiển nhiên để chống lại các hệ thống đắt tiền này đơn giản là tràn ngập chiến trường bằng hỏa lực không quân giá rẻ.
Phần lớn trong số đó có thể bị tiêu diệt, nhưng một vài chiếc sẽ lọt lưới. Các mục tiêu có thể bị "bủa vây" bởi số đông. Thực tế, Trung Quốc dường như đang nghiên cứu chính xác cách thực hiện điều đó, ngay cả khi Iran chưa thể huy động mật độ hỏa lực giá rẻ cao bên ngoài eo biển Hormuz.
Tình trạng quá tải
Một tác dụng phụ khác của sự "tinh xảo" chính là tình trạng quá tải: quá ít phương tiện nhưng phải gánh vác quá nhiều nhiệm vụ. Tàu chiến và máy bay Mỹ có thể vượt trội hơn Trung Quốc về chất lượng, nhưng nếu số lượng không đủ, Trung Quốc có thể giành chiến thắng bằng ưu thế áp đảo về quy mô.
Cuộc xung đột Iran đang minh họa sắc nét vấn đề quy mô nhỏ của quân đội Mỹ. Các đơn vị lục quân và phòng không đã bị rút khỏi các vị trí của Mỹ trên khắp thế giới để dồn về vùng Vịnh. Kho dự trữ tên lửa và tên lửa đánh chặn đang ở mức thấp. Lực lượng tàu sân bay của Mỹ rõ ràng đang bị kéo căng quá mức.
Hiện nay có một sự đồng thuận rộng rãi rằng Hải quân Mỹ đang quá nhỏ bé so với khối lượng công việc khổng lồ. Và những vấn đề này nảy sinh ngay cả trong các cuộc xung đột với những cường quốc tầm trung như Venezuela hay Iran.
Ngược lại, một cuộc xung đột với Trung Quốc sẽ là một cuộc đối đầu trực diện giữa các đối thủ ngang hàng, điều mà Mỹ chưa từng trải qua kể từ Thế chiến II. Nó sẽ hút hầu hết các khí tài chủ lực của Mỹ từ khắp nơi trên thế giới vào một chiến trường duy nhất, làm tê liệt khả năng thực hiện các cam kết quân sự khác của Washington.
Tệ hơn nữa, Trung Quốc có thể tiêu diệt một số khí tài "tinh xảo" của Mỹ. Mỗi chiếc tàu sân bay bị chìm hay một chiếc F-22 bị bắn rơi sẽ cực kỳ khó khăn và tốn kém để thay thế. Tổn thất của Trung Quốc có thể lớn hơn Mỹ, nhưng nếu họ triển khai một lượng lớn drone đường không và đường biển giá rẻ, Trung Quốc có thể chấp nhận một "tỷ lệ trao đổi" không cân bằng mà vẫn giành chiến thắng chung cuộc.
Kết luận
Nước Mỹ quyền lực, nhưng quyền lực đó lại có bề ngang rất hẹp. Nó dựa trên một lực lượng nhỏ các siêu vũ khí đắt đỏ, khiến các tổn thất trở nên khó thay thế và khó duy trì cuộc đấu tiêu hao với các loại đạn dược và phương tiện giá rẻ của đối phương. Iran đang dạy cho Trung Quốc thấy rằng: sử dụng số đông với chất lượng trung bình để chống lại chất lượng tinh hoa nhưng ít ỏi của Mỹ là một chiến lược hoàn toàn khả thi.
