Nông dân và thương lái sắn ở Campuchia đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do cuộc xung đột biên giới với Thái Lan đang đóng băng một trong những huyết mạch xuất khẩu nông sản quan trọng của Phnom Penh. Từng là một ngành kinh doanh siêu lợi nhờ cung cấp nguyên liệu cho các công ty chế biến Thái Lan, ngành sắn Campuchia này hiện đang phải vật lộn vì giao thương xuyên biên giới giảm mạnh.
Sắn là một trong những sinh kế quan trọng ở các tỉnh như Battambang và Pursat, vốn chiếm một phần lớn trong xuất khẩu nông sản của Campuchia. Phần lớn sắn tươi thu hoạch trong nước trước đây được xuất sang Việt Nam và Thái Lan, sau đó được chế biến thành tinh bột, khoai tây chiên, thức ăn chăn nuôi và nhiên liệu sinh học ethanol. Kể từ khi căng thẳng leo thang với Thái Lan, các thương nhân đã gặp khó về vấn đề hậu cần và giá cả sụt giảm.
Sau khi các cửa khẩu đường bộ bị đóng, xuất khẩu sắn của Campuchia, bao gồm cả sắn vận chuyển bằng đường thủy sang Thái Lan, đã giảm xuống còn 1.728 tấn với tổng giá trị 5,8 triệu USD từ 24/6 đến 30/9/2025. Theo ước tính chính thức, hơn 50% sản lượng được xuất khẩu sang Việt Nam, từ 35 đến 40% sang Thái Lan và chỉ 10% được bán trong nước. Năm 2024, Campuchia xuất khẩu 685 triệu USD sắn, trở thành một trong những nước xuất khẩu sắn hàng đầu thế giới.
Nông dân địa phương cho biết các hạn chế về vận chuyển đã kìm hãm nhu cầu tại biên giới với Thái Lan, buộc nhiều người phải bán phá giá hoặc tốn nhiều chi phí để tích trữ nông sản. “Nếu không có khách Thái Lan đến thu mua, chúng tôi không thể bán sắn”, một nông dân ở Battambang nói, đồng thời cho biết thêm: “Giá đã giảm và nhiều thương lái không thể chờ đợi thêm nữa”.
Do thị phần từ Thái Lan bị thu hẹp, xuất khẩu sắn của Campuchia chỉ đạt khoảng 1,1 triệu tấn trong quý 1/2025, thấp hơn kỳ vọng.
Tình trạng suy giảm này xảy ra vào thời điểm khó khăn đối với nông dân, những người vốn đã phải chịu áp lực từ chi phí đầu vào tăng cao, đặc biệt là phân bón và nhiên liệu đắt đỏ.
Nhiều thương nhân cũng đang cảm thấy khó khăn. Các chợ biên giới từng nhộn nhịp buôn bán sắn, cùng với các sản phẩm nông nghiệp khác của Campuchia, nay chứng kiến sự ảm đạm kéo dài. Một số người bán lặng lẽ đóng cửa hàng sau nhiều tháng không bán được. Trong khi đó, nhiều nhà xuất khẩu chuyển hướng sang các điểm đến thay thế như Việt Nam, quốc gia gần đây đã ký kết một thỏa thuận mua sắn dài hạn dự kiến sẽ hấp thụ một phần sản lượng thu hoạch của Campuchia.
Tuy nhiên, chỉ riêng Việt Nam khó có thể bù đắp hoàn toàn thị trường Thái Lan. Ngoài ra, việc tái cấu trúc hệ thống hậu cần, bao gồm tăng vận tải đường sông và đường biển, vẫn tốn kém và diễn ra chậm chạp. Năng lực chế biến trong nước vẫn còn hạn chế so với các nước láng giềng, cũng là một trở ngại khác.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu bế tắc biên giới kéo dài, hiệu ứng domino có thể lan rộng ra ngoài phạm vi nông trại và chợ, đến toàn bộ nền kinh tế nông thôn, nơi nghề trồng sắn hỗ trợ sinh kế cho hàng chục nghìn hộ gia đình.
Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh rằng việc giải quyết vấn đề không chỉ đơn thuần là khôi phục thương mại mà còn là bảo vệ sinh kế của hàng triệu người phụ thuộc vào nông nghiệp. Trong bối cảnh Campuchia đang đối mặt với những thách thức này, ngành sắn đã trở thành biểu tượng rõ nét cho thấy căng thẳng địa chính trị có thể gây xáo trộn đời sống kinh tế thường nhật ở vùng nông thôn quốc gia Đông Nam Á này như thế nào.
Theo Khmertimes