Những nước láng giềng "ngủ quên"
Khi các đối thủ như Indonesia và Philippines cạnh tranh quyết liệt để thu hút dự án mới, Việt Nam đang nỗ lực vươn lên các phân khúc sản xuất có giá trị cao hơn và mở rộng thị trường xuất khẩu nhằm duy trì động lực tăng trưởng. Nỗ lực này thể hiện rõ tại Bắc Ninh.
Làn sóng đầu tư nước ngoài, tiếp nối làn sóng đầu tư từ Nhật Bản và Hàn Quốc những năm trước, đưa Việt Nam trở thành một trung tâm sản xuất toàn cầu.
Bắc Ninh từng được biết đến với những cánh đồng lúa và làn điệu quan họ hàng trăm năm tuổi và bắt đầu bước vào giai đoạn bùng nổ khoảng năm 2008 khi Samsung xây dựng nhà máy sản xuất điện thoại đầu tiên tại đây, biến Việt Nam trở thành cứ điểm sản xuất lớn nhất ở nước ngoài của tập đoàn này.
Sau khi bình thường hóa quan hệ vào thập niên 1990, dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc cũng bắt đầu gia tăng vào thập niên 90 thế kỷ trước, khi các doanh nghiệp Trung Quốc tận dụng chuỗi cung ứng điện tử, lực lượng lao động và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương.
Đến nay, những quốc gia như Indonesia và Philippines, vốn bỏ lỡ các lợi thế ban đầu mà Việt Nam nắm bắt được, đang tích cực quảng bá. Tại Philippines, một đạo luật mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thuê đất tư nhân lên tới 99 năm nhằm thu hút đầu tư công nghiệp và thương mại dài hạn.
Việt Nam bứt tốc
Tuy nhiên, chi phí lao động tăng, tình trạng thiếu hụt nhân công và hạ tầng chưa đáp ứng đang bộc lộ những giới hạn của đà tăng trưởng nhanh này.
Việt Nam đang đầu tư mạnh vào hạ tầng để thu hút đầu tư, trong đó có tuyến cao tốc nối tới biên giới Trung Quốc, giúp rút ngắn thời gian di chuyển hơn một giờ. Một tuyến đường sắt cũng sẽ kết nối Hà Nội với Hải Phòng, cảng biển lớn nhất Việt Nam, rồi tiếp tục tới Lào Cai.
Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 và hướng tới trở thành "con hổ kinh tế" tiếp theo của châu Á, nối bước các cường quốc xuất khẩu như Hàn Quốc và Đài Loan, bằng cách chuyển từ lắp ráp chi phí thấp sang sản xuất các sản phẩm có giá trị cao hơn như điện tử và thiết bị năng lượng sạch.
Chính phủ đang đưa ra các ưu đãi như miễn giảm thuế đối với máy móc nhập khẩu và giảm tiền thuê đất để giúp các nhà cung ứng nâng cấp và hiện đại hóa. Hiện vẫn còn khoảng một phần ba doanh nghiệp sử dụng thiết bị chưa tự động hóa và chỉ khoảng 10% áp dụng robot trên dây chuyền sản xuất.
Việt Nam cũng đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ bằng cách mở rộng xuất khẩu sang Trung Đông, Mỹ Latin, châu Phi và Ấn Độ. Các cơ quan thương vụ ở nước ngoài được yêu cầu chia sẻ thông tin thị trường và quảng bá sản phẩm sản xuất tại Việt Nam.
Việt Nam hiểu rằng chi phí gia tăng và cạnh tranh khốc liệt hơn sẽ là phép thử đối với mức độ vươn lên cả ở tầm quốc gia và địa phương như Bắc Ninh, như khi Thủ tướng Phạm Minh Chính đã phát biểu trước thềm ngày Doanh nhân 13/10/2025: "vươn xa ra biển, tiến sâu vào lòng đất, bay cao trên bầu trời".