Trung Quốc ra mắt lực lượng mới
Cuộc duyệt binh tại Bắc Kinh ngày 3/9 đã phô diễn sức mạnh quân sự và mức độ hiện đại hóa, đồng thời giới thiệu những vũ khí, trang thiết bị tiên tiến nhất của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cùng những cải cách mới nhất trong hệ thống chỉ huy.
Không chỉ có sự tham gia của các lực lượng truyền thống như Lục quân, Hải quân, Không quân, Lực lượng Hỗ trợ Hậu cần Liên hợp và Lực lượng Tên lửa, cuộc duyệt binh còn chứng kiến sự góp mặt của ba binh chủng mới thành lập: Lực lượng Hỗ trợ Thông tin, Lực lượng Không gian Vũ trụ và Lực lượng Không gian mạng.
Theo giới quan sát, việc ra mắt các binh chủng mới này cho thấy nỗ lực của Bắc Kinh trong việc định hình lại học thuyết tác chiến, cũng như tích hợp công nghệ tiên tiến vào các hoạt động liên quân.
Lực lượng hỗ trợ thông tin đóng vai trò trung tâm trong tham vọng xây dựng quân đội hiện đại của Chủ tịch Tập Cận Bình. Ảnh: Tân Hoa Xã
Timothy Heath, nhà nghiên cứu quốc phòng quốc tế cấp cao tại RAND, nhận định sự xuất hiện của các binh chủng mới và vũ khí liên quan chứng minh PLA đã “trở thành một lực lượng có khả năng hoạt động trên mọi lĩnh vực”.
“PLA cũng đang tìm cách cải thiện khả năng phối hợp giữa các quân chủng khác nhau, điều này sẽ làm tăng sức mạnh sát thương và hiệu quả chiến đấu của quân đội”, Heath nói.
“Khi PLA mở rộng sang nhiều lĩnh vực tác chiến, cơ cấu chỉ huy sẽ phải điều chỉnh, bao gồm sự tham gia của các chỉ huy từ nhiều binh chủng khác nhau và đòi hỏi họ phải am hiểu năng lực tác chiến liên ngành.”
Mark Cozad, một chuyên gia quốc phòng khác của RAND, cho rằng PLA muốn trình diễn “nhiều hơn là chỉ vũ khí”, bao gồm cả đội hình tác chiến liên hợp và “các đơn vị tác chiến mới”.
“Kết quả là, một số đơn vị được tổ chức theo chức năng liên hợp. Điều này nhằm chứng minh sự tiến bộ của PLA trong các hoạt động tác chiến chung, đặc biệt với những đơn vị mới được thảo luận trong suốt 15 năm qua”, Cozad nói.
Quân đội Trung Quốc cải tổ mạnh mẽ
Năm 2015, Bắc Kinh lần đầu tổ chức duyệt binh mừng chiến thắng Thế chiến II. Vài ngày sau, PLA bắt đầu cải cách cơ cấu lớn, thành lập Lực lượng Hỗ trợ Chiến lược (SSF) vào cuối năm.
Động thái này hợp nhất toàn bộ các năng lực tác chiến không gian vũ trụ, tác chiến không gian mạng, điện tử và thông tin – vốn phân tán về một đơn vị chỉ huy thống nhất, song song với Lục quân, Hải quân, Không quân và Lực lượng Tên lửa.
Đến năm 2016, các đơn vị hậu cần trên toàn quốc được hợp nhất thành Lực lượng Hỗ trợ Hậu cần Liên hợp (JLSF).
Cựu Đại tá, nhà bình luận quân sự Yue Gang cho rằng động lực chính của cải cách này đến từ cuộc cách mạng công nghệ và kỷ nguyên thông tin, vốn đã làm thay đổi đáng kể hình thức và mô hình chiến tranh.
“Cơ cấu tổ chức quân đội là yếu tố cốt lõi, đóng vai trò bản thiết kế cho sự phát triển”, ông nói. “Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo, nền tảng không người lái và các hệ thống tác chiến tích hợp đang buộc PLA phải tái cấu trúc chiến lược, chiến thuật và tổ chức.”
Tuy nhiên, vào tháng 4 năm ngoái, PLA giải thể SSF và chia thành ba binh chủng độc lập: Lực lượng Hỗ trợ Thông tin, Lực lượng Không gian Vũ trụ và Lực lượng Không gian mạng.
Cả ba đều trực thuộc Quân ủy Trung ương (CMC), cơ quan chỉ huy cao nhất của PLA do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đứng đầu.
Cuộc duyệt binh tại Bắc Kinh ngày 3/9 đã phô diễn sức mạnh quân sự và mức độ hiện đại hóa của quân đội Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
Yue Gang cho rằng việc hợp nhất quá nhiều chức năng vào một đơn vị chỉ huy duy nhất trước đây khiến phạm vi quản lý trở nên quá rộng, khó tập trung nguồn lực và thiếu tính chuyên môn hóa.
Theo ông, các lĩnh vực không gian, mạng và thông tin đều có đặc thù riêng, cần học thuyết và nguồn lực chuyên biệt, vì vậy việc tách thành các binh chủng độc lập là bước đi hợp lý.
“Việc trở thành binh chủng độc lập đã giúp nâng cao chuyên môn, cải thiện hiệu quả hoạt động và phản ứng nhanh hơn với tiến bộ công nghệ”, Yue Gang nói. “Đặc biệt, việc báo cáo trực tiếp lên Quân ủy Trung ương giúp lực lượng được xây dựng và sử dụng hiệu quả hơn.”
Đối chiếu với quân đội Mỹ
Cả ba binh chủng mới đều dựa trên công nghệ cao và tình báo, thể hiện rằng PLA không chỉ tập trung phát triển vũ khí riêng lẻ, mà còn hướng tới tích hợp năng lực toàn diện – từ giám sát không gian, tác chiến mạng đến trí tuệ nhân tạo – thành một hệ thống thống nhất.
Sự tái tổ chức này cũng phản ánh xu thế quân sự toàn cầu, như việc Mỹ thành lập Lực lượng Không gian năm 2019, một phần nhằm đối phó với các năng lực không gian ngày càng lớn của Trung Quốc.
Yue nhấn mạnh: “Trung Quốc và Mỹ rõ ràng là đối thủ cạnh tranh quân sự, thậm chí tiềm tàng đối đầu. Hai bên đều theo dõi sát diễn biến của nhau.”
Heath cũng nhận xét lực lượng không gian của Trung Quốc và Mỹ có nhiều điểm tương đồng, khi cả hai là binh chủng độc lập – điều hiếm thấy trên thế giới.
“Về năng lực, cả hai đều có trung tâm điều khiển và hệ thống không gian, thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ hoạt động quân sự từ không gian và sẵn sàng tác chiến khi cần thiết”, Heath cho biết.
“Lực lượng Hỗ trợ Thông tin của PLA được thiết kế để tích hợp năng lực không gian, không gian mạng và tác chiến thông thường, đóng vai trò chủ chốt trong các hoạt động liên hợp.”
Trong khi đó, Cozad lưu ý rằng dù PLA đang phát triển năng lực đẳng cấp thế giới, vẫn còn nhiều câu hỏi về cách các binh chủng này sẽ phối hợp trong tác chiến chung.
Ông nói: “Lợi thế của Mỹ nằm ở kinh nghiệm tác chiến liên hợp qua hàng thập kỷ, điều mà PLA vẫn còn thiếu”.
(Theo SCMP)