Ông Trump bất ngờ yêu cầu Tổng thống Ukraine “dừng tay” trước một mục tiêu Nga: Điều gì khiến Mỹ lo lắng?

CNN đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky ngừng nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng nhiên liệu diesel của Nga trong các cuộc không kích, cho rằng điều đó đang "gây tổn hại cho thế giới", trong bối cảnh xung đột ở Iran tiếp tục đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt.

Ukraine đã liên tục tấn công cơ sở hạ tầng nhiên liệu của Nga trong nhiều tháng, làm giảm nghiêm trọng năng lực lọc dầu của Moscow và gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung trên diện rộng. Để đáp trả, Nga - nhà xuất khẩu dầu diesel lớn thứ hai thế giới sau Mỹ - đã cấm bán dầu diesel ra nước ngoài.

"Ông Zelensky phải làm một việc. Ông ấy phải ngừng việc loại bỏ nhiên liệu diesel khỏi Nga… bởi vì ông ấy đang gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu diesel", Tổng thống Trump nói trong chuyến thăm chính thức tới Ireland hôm 13/9.

Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá dầu diesel - một loại nhiên liệu quan trọng cung cấp năng lượng cho xe tải, tàu hỏa, máy kéo và tàu thuyền - đã vượt mốc 6 USD/gallon (tương đương khoảng 3,785 lít) tại Mỹ vào ngày 11/9 lần đầu tiên trong lịch sử, khi giá dầu toàn cầu vượt quá 108 USD/thùng trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông.

Nguồn cung cũng bị hạn chế do căng thẳng ở eo biển Hormuz - nơi trước đây vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới, khi Mỹ và Iran tranh giành quyền kiểm soát tuyến đường thủy quan trọng này. Trong khi đó, đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Saudi Arabia - tuyến đường thay thế quan trọng để xuất khẩu dầu của vương quốc giàu dầu mỏ này qua Biển Đỏ - đã bị tạm dừng vào ngày 11/9, sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) phóng từ Iraq, làm phức tạp thêm tình hình.

Nhưng ông Trump nói rằng việc giá dầu diesel tăng không phải "do Trung Đông gây ra", mà là do "những gì đang xảy ra ở Nga và Ukraine".

Theo nền tảng phân tích dữ liệu thị trường năng lượng và vận tải biển toàn cầu Vortexa, hồi tháng 8, Nga đã xuất khẩu khoảng 150.000 thùng dầu diesel mỗi ngày, giảm 81% so với mức trung bình 5 năm kể từ khi lệnh cấm xuất khẩu có hiệu lực.

Ukraine - quốc gia cũng nhiều lần bị Nga nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng - tuyên bố các nhà máy lọc dầu của Nga là mục tiêu hợp pháp để cắt đứt nguồn tài trợ cho Moscow và giảm sự ủng hộ bên trong nước Nga đối với cuộc xung đột.

Giá dầu diesel đạt mức cao kỷ lục

Giá dầu diesel đã tăng hơn 55% kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột tại Trung Đông, vượt xa mức tăng 40% của giá xăng. Trên thực tế, theo một phân tích của CNN dựa trên dữ liệu của AAA, giá dầu diesel đang trên đà ghi nhận mức tăng phần trăm hàng năm lớn nhất từ trước đến nay.

Mặc dù việc tăng giá có thể ít được các tài xế nhận thấy, nhưng giá dầu diesel tăng cao thường dẫn đến chi phí gia tăng cho các doanh nghiệp, và sau đó chi phí này được chuyển sang người tiêu dùng.

Bên cạnh giá dầu thô tăng vọt, một phần nguyên nhân khiến giá dầu diesel tăng cao là do các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông và Nga - nơi đảm nhiệm việc chuyển hóa dầu thô thành nhiên liệu - đã bị hư hại trong các cuộc chiến.

"Các nhà máy lọc dầu đã và đang tối đa hóa sản lượng dầu diesel. Chúng ta đơn giản là không thể sản xuất thêm được lượng dầu diesel nào nữa từ hệ thống hiện tại", Andy Lipow - chủ tịch của công ty xăng dầu Lipow Oil Associates (Mỹ) - nói với CNN hồi tuần trước.

Ngoài ra, các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc cũng góp phần làm tăng giá cả.

Theo phân tích của CNN hồi tháng 7, Ukraine đã tấn công các cơ sở dầu mỏ của Nga hơn 300 lần kể từ khi xung đột bắt đầu vào năm 2022, gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung trên khắp nước Nga và buộc các trạm xăng phải phân phối nhiên liệu theo định mức.

Vài giờ trước khi ông Trump đưa ra phát biểu, quân đội Ukraine cho biết họ đã tấn công một nhà máy lọc dầu ở nước cộng hòa Tatarstan của Nga vào rạng sáng 13/9.

Các quan chức Tatarstan cho biết 2 thường dân đã thiệt mạng và một số người khác bị thương trong vụ tấn công của Ukraine.