Vì sao đến lúc này Su-57 vẫn không tiến sâu vào Ukraine?
Trang tin quân sự Militarnyi của Ukraine thừa nhận Nga đang đẩy mạnh tần suất thực chiến của các chiến đấu cơ tàng hình Su-57 tại chiến trường Ukraine. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các lô tiêm kích xuất xưởng mới liên tục được bàn giao, đồng thời Moscow cũng cần thử nghiệm các dòng tên lửa tiên tiến nhất của mình trong điều kiện tác chiến thực tế.
Đáng chú ý, nguồn tin này chỉ ra rằng, thay vì hoạt động đơn lẻ và vô cùng thận trọng như giai đoạn đầu, Không quân Vũ trụ Nga (VKS) hiện đã tổ chức cho Su-57 tác chiến theo các biên đội phối hợp chặt chẽ.
Ở chiều ngược lại, các quan chức thuộc Bộ Tư lệnh Không quân Ukraine lại quả quyết rằng Su-57 rất hiếm khi trực tiếp xâm nhập không phận nước này. Theo họ, các tiêm kích Nga chủ yếu khai hỏa từ sâu trong hậu phương nhằm né tránh các hệ thống phòng không tối tân mà NATO viện trợ cho Kyiv, điển hình là tổ hợp MIM-104 Patriot.
Cựu phát ngôn viên Không quân Ukraine, Đại tá Yuriy Ihnat nhận định, Su-57 thực chất đang đóng vai trò như một "bệ phóng bay" để triển khai các dòng tên lửa hành trình dẫn đường chính xác cao, đặc biệt là Kh-59 và Kh-69. Khả năng tích hợp này cho phép chiếc tiêm kích thế hệ năm của Nga dội hỏa lực phá hủy các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ukraine từ khoảng cách xa hàng trăm kilomet.
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng việc Nga "giữ kẽ" Su-57 không phải vì e ngại phòng không Ukraine. Bản chất là do Bộ chỉ huy Nga chỉ coi cuộc xung đột hiện tại mang tính cục bộ và muốn để dành dòng tiêm kích thế hệ năm này cho kịch bản đối đầu trực diện với NATO.
Đồng tình với quan điểm này, ông Vijender K. Thakur — cựu phi công Không quân Ấn Độ, chuyên gia phân tích quân sự — nhận định Su-57 được thiết kế để đối đầu với một đối thủ có đẳng cấp tương đương về công nghệ. Do đó, Nga phải bảo toàn lực lượng này đề phòng xung đột với khối liên minh leo thang.
Theo ông Thakur, VKS Nga đang sử dụng Su-57 như một mắt xích trung tâm trong chiến tranh mạng trinh sát-tấn công và như một "phòng thí nghiệm bay". Chiếc tiêm kích thực hiện nhiệm vụ trinh sát radar và tung ra các đòn tấn công phẫu thuật từ sâu trong không phận Nga, triệt tiêu hoàn toàn rủi ro bị đối phương đánh chặn.
Cặp bài trùng
Trong bối cảnh đó, các hình ảnh rò rỉ về một phiên bản Su-57 hai chỗ ngồi hoàn toàn mới trên mạng xã hội Nga (Runet) đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chuyên môn.
Khác biệt cốt lõi của biến thể này so với nguyên mẫu Su-57 một chỗ ngồi nguyên bản nằm ở phần mũi được kéo dài để bố trí buồng lái hai phi công cấu hình trước – sau. Thay đổi này biến chiếc tiêm kích từ một máy bay phản lực chiến đấu thông thường trở thành một trung tâm chỉ huy trên không đúng nghĩa.
Về mặt tác chiến, phi công thứ hai ngồi sau sẽ chịu trách nhiệm điều phối hoạt động của các máy bay không người lái (UAV) chiến đấu hạng nặng bay kèm — chẳng hạn như S-70 "Okhotnik" của Nga hay CATS Warrior của Ấn Độ. Lúc này, Su-57D sẽ đóng vai trò như một "chiến hạm mẹ" chỉ huy các drone trinh sát và UAV tự sát.
Bên cạnh đó, việc tái thiết kế thân máy bay để đặt buồng lái đôi cũng giúp tăng không gian chứa nhiên liệu bên trong, từ đó kéo dài tầm bay và thời gian bám vùng. Dĩ nhiên, Su-57D cũng sẽ là nền tảng huấn luyện chiến đấu hoàn hảo để đào tạo các phi công chuyển loại lên thế hệ năm — một năng lực tự thân nó đã mang giá trị chiến lược rất lớn.
Sẽ là một sai lầm nếu cho rằng biến thể Su-57D chỉ nhằm phục vụ mục đích xuất khẩu. Khi được biên chế số lượng lớn và thiết lập mạng lưới tác chiến cùng UAV tàng hình hạng nặng S-70 "Okhotnik", cặp bài trùng này chắc chắn sẽ bức tử hệ thống phòng không Ukraine (và của cả NATO). Lý do vô cùng đơn giản:
Một chiếc Su-57D hai chỗ ngồi có thể chỉ huy cùng lúc một biên đội gồm 4 chiếc UAV "Okhotnik". Đối với lưới radar phòng không của Kyiv, cục diện này đồng nghĩa với việc số lượng mục tiêu bộc lộ radar thấp, vận tốc cao xuất hiện đột biến trên các hướng phòng thủ mang tính sống còn.
Để đánh chặn thành công một chiếc drone tàng hình, đối phương sẽ phải tiêu tốn ít nhất 10 quả đạn tên lửa. Việc cố gắng bắn hạ toàn bộ phi đội drone này sẽ nhanh chóng vắt kiệt kho tên lửa đánh chặn vô cùng đắt đỏ của các hệ thống Patriot, NASAMS hay IRIS-T.
Kịch bản tác chiến này đã được mô phỏng chi tiết: Các UAV "Okhotnik" sẽ đi ở đội hình tiền phong, đóng vai trò "mồi nhử" bóc trần vị trí các đài radar Ukraine và thu hút hỏa lực phòng không.
Trong khi đó, "máy bay mẹ" Su-57D với hai phi công vẫn thong dong nằm ngoài tầm bắn của các tổ hợp tên lửa bờ biển hay phòng không Ukraine. Sĩ quan điều khiển vũ khí ngồi sau sẽ lập tức cập nhật tọa độ radar đối phương theo thời gian thực, ra lệnh cho UAV phóng tên lửa chống bức xạ kiểu Kh-58USHk để quét sạch các trận địa phòng không vừa lộ diện.
Lâm vào tình cảnh đó, để sống sót, các tổ hợp tên lửa phòng không Ukraine buộc phải tắt radar cảnh giới vòng tròn, chấp nhận phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu chỉ thị mục tiêu từ bên ngoài do các máy bay trinh sát của NATO cung cấp.
Một khi lưới radar mặt đất bị vô hiệu hóa, hiệu suất đánh phá của các dòng drone giá rẻ như "Geran" sẽ tiệm cận mức tuyệt đối 100%. Khi ấy, lực lượng lục quân Ukraine tại tiền tuyến sẽ hoàn toàn "phơi mình" trước các đòn oanh tạc từ bóng ma bầu trời của Nga.
Xét một cách toàn diện, sự xuất hiện của Su-57D là bước chuẩn bị dài hơi cho các cuộc xung đột tương lai. Thế nhưng, trong bối cảnh tốc độ chạy đua và áp dụng vũ khí mới đang diễn ra khẩn trương chưa từng có như hiện nay, không loại trừ khả năng chính biến thể tiêm kích hai chỗ ngồi thế hệ năm này của Nga sẽ là vũ khí tung đòn định đoạt cục diện trên chiến trường Ukraine.
