Nga ra cảnh báo 'rắn', Armenia có dấu hiệu 'quay xe'

Y Vân
|

Armenia đang đứng trước lựa chọn khó.

Không thể thuyết phục Armenia từ bỏ nỗ lực gia nhập Liên minh châu Âu (EU), Nga đang phát đi tín hiệu cho thấy nước này sẽ áp dụng lập trường cứng rắn hơn với Yerevan. 

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan dường như đang nghiêm túc nhìn nhận những tuyên bố mang tính đe dọa gần đây từ Moscow. 

Để tạm thời tránh đối đầu với Điện Kremlin, chính phủ Armenia có vẻ đã phải đình chỉ thỏa thuận hợp tác hạt nhân với Mỹ, đồng thời cam kết để Rosatom, tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc doanh của Nga, xây dựng lò phản ứng thế hệ mới cho nước này. 

Trong 2 năm qua, Armenia ngày càng thể hiện lập trường cứng rắn hơn với Nga. Chính phủ của ông Pashinyan đã hạ cấp quan hệ an ninh với Moscow, đồng thời từng bước định hướng lại nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) do Nga dẫn dắt để tiến gần hơn tới EU.Nga hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Armenia và không muốn đánh mất ảnh hưởng tại Nam Kavkaz. 

Các quan chức Moscow nhiều lần khẳng định Armenia không thể đồng thời là thành viên của cả EAEU và EU. Moscow đã áp đặt lệnh cấm đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Armenia. 

Song song với đó, các quan chức Nga từng có thời gian ngắn tìm cách cải thiện hình ảnh và quan hệ với Yerevan. Tuy nhiên, cho đến gần đây, những nỗ lực này vẫn không khiến ông Pashinyan từ bỏ mục tiêu gia nhập EU. 

Một chiến dịch gây sức ép bằng những tuyên bố cứng rắn từ các quan chức cấp cao Nga trong mùa thu dường như đã khiến nhà lãnh đạo Armenia phải cân nhắc lại. 

Ngày 4/10, ông Dmitry Medvedev, cựu Tổng thống Nga và hiện là thành viên Hội đồng An ninh Nga, đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng Moscow có thể cân nhắc sử dụng vũ lực nếu không thể đạt được mục tiêu bằng biện pháp hòa bình. 

Phát biểu của ông Medvedev có thể nhằm củng cố thông điệp mà người đứng đầu Rosatom, Alexei Likhachev, đưa ra trong chuyến thăm Yerevan cuối tháng 9. 

Chuyến đi được cho là nhằm thúc đẩy cơ hội giành hợp đồng xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới thay thế cơ sở Metsamor đã cũ. 

Dẫn nguy cơ thiếu điện tại Armenia trong những năm tới, ông Likhachev khẳng định một lò phản ứng công suất lớn của Rosatom là lựa chọn tốt nhất để đáp ứng nhu cầu.Một cơ quan truyền thông Nga cũng nhận định việc Armenia lựa chọn Rosatom “có thể góp phần cải thiện quan hệ Nga – Armenia”. 

Sau khi ký thỏa thuận hợp tác hạt nhân với Mỹ trong chuyến thăm Armenia hồi tháng 2 của Phó Tổng thống JD Vance, chính phủ ông Pashinyan từng nghiêng về phương án thay thế Metsamor bằng một hoặc nhiều lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) do Mỹ xây dựng. 

Tuy nhiên, đề xuất của ông Likhachev dường như đã đưa ra những điều kiện khó từ chối. Chỉ một ngày sau khi lãnh đạo Rosatom rời Yerevan, lập trường của ông Pashinyan về dự án điện hạt nhân đã thay đổi đột ngột. 

Ngày 1/10, ông Pashinyan dường như lặp lại quan điểm của ông Likhachev khi cho rằng các lò phản ứng SMR sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh của Armenia. 

Chính phủ nước này đang tham vọng biến Armenia thành trung tâm kỹ thuật số của khu vực Nam Kavkaz. Ông Pashinyan nói thêm rằng một nhà máy sử dụng công nghệ VVER-1000 của Nga, với công suất 1.000 MW, có thể là giải pháp phù hợp hơn. Theo ông, quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra trong những tháng tới. 

Lựa chọn này có thể khiến vị thế chính trị của ông Pashinyan thêm phức tạp. Nhà lãnh đạo Armenia phải tìm cách duy trì quan hệ đủ tốt với Nga, đồng thời theo đuổi mục tiêu gia nhập EU và thúc đẩy một nền hòa bình lâu dài với Azerbaijan. 

Ngày 7/10, Ủy viên EU phụ trách mở rộng Marta Kos phát tín hiệu ủng hộ nỗ lực gia nhập khối của Armenia. Phát biểu với các phóng viên tại Brussels, bà cho biết: “Armenia đang tiến rất nhanh về phía Liên minh châu Âu. Hiện nay, đây là quốc gia duy nhất mà chúng tôi đang đàm phán về tự do hóa thị thực”. 

Nếu chính phủ của ông Yerevan trao hợp đồng xây dựng nhà máy điện hạt nhân cho Rosatom, phản ứng của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ khó dự đoán. 


Một trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế của Armenia là TRIPP, dự án hành lang vận tải được Mỹ hậu thuẫn, đồng thời giữ vai trò trung tâm trong tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan.Việc không giành được hợp đồng hạt nhân có thể làm giảm sự quan tâm của Washington đối với TRIPP, nhưng cũng có khả năng thúc đẩy Mỹ đẩy nhanh việc phát triển tuyến vận tải này. 

Trong khi đó, cả Nga và Iran đều phản đối dự án.Ngày 1/10, Alexey Shevtsov, một thành viên khác của Hội đồng An ninh Nga, chỉ trích TRIPP là sáng kiến nhằm thiết lập sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Armenia.

Theo Bne Intellinews

Đường dây nóng: 0943 113 999

Soha
Báo lỗi cho Soha

*Vui lòng nhập đủ thông tin email hoặc số điện thoại