Nga đột kích hướng bất ngờ, giành khu vực lớn gấp 10 lần Kiev – Chiến thuật “cắt đuôi” và Tướng Surovikin trở lại

Chiến sự Ukraine đang bước vào một giai đoạn mới khi các cuộc tấn công ngày càng tập trung vào hậu cần, đường sắt, cầu và những tuyến kết nối Kiev với phương Tây. Trong lúc Ukraine tìm cách duy trì sức ép lên hạ tầng năng lượng Nga, Moscow đồng thời mở rộng năng lực UAV và liên tục đặt những “mạch máu” vận tải của Kiev vào tầm ngắm.

Nhưng ngay giữa thời điểm mọi sự chú ý đều dồn về mặt trận Ukraine, Nga bất ngờ ghi nhận một diễn biến đáng chú ý ở một hướng hoàn toàn khác.

Một chiến dịch ở cách Ukraine hàng nghìn kilomet tưởng như không liên quan. Tuy nhiên, nó lại xuất hiện đúng lúc câu hỏi đang được đặt ra ngày càng nhiều: Nga còn bao nhiêu dư địa để vừa duy trì chiến dịch tại Ukraine, vừa tiếp tục mở rộng ảnh hưởng quân sự ở những khu vực khác?

Nga đột kích bất ngờ, giành khu vực lớn gấp 10 lần Kiev

Trong khi chiến trường Ukraine tiếp tục căng thẳng, từ ngày 1 đến 7/10, quân đội Mali cùng lực lượng thuộc Quân đoàn châu Phi của Nga đã tiến hơn 450 km từ Gao tới Kidal.

Đoàn quân phải vượt qua địa hình sa mạc phức tạp, những khu vực bị gài mìn và nhiều vị trí do các nhóm vũ trang kiểm soát.

Các đợt tấn công được phối hợp giữa lực lượng mặt đất, Không quân Mali và các đơn vị liên quan tới Quân đoàn châu Phi.

Những mục tiêu quanh Abeibara, Tin-Essako, Talhandak, Tinzaouaten và Tessalit lần lượt chịu sức ép trước khi lực lượng liên quân tiến vào Kidal từ nhiều hướng.

Kidal có ý nghĩa đặc biệt đối với miền bắc Mali.

Đây không chỉ là một thành phố mà còn là một trung tâm chính trị, quân sự quan trọng của các lực lượng Tuareg và nhiều nhóm vũ trang hoạt động tại khu vực Sahel.

Nếu tính theo phạm vi đơn vị hành chính, Kidal có diện tích gần 10.000 km², tức lớn hơn khoảng 10 lần diện tích hành chính của Kiev.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn con số diện tích là tốc độ của chiến dịch.

Chỉ trong 7 ngày, lực lượng Mali và các đơn vị Nga đã thực hiện một cuộc hành quân hơn 450 km và đưa Kidal trở lại dưới quyền kiểm soát của chính quyền trung ương.

Đối với Bamako, đây là một thắng lợi có ý nghĩa biểu tượng.

Nhưng đối với cuộc đối đầu rộng hơn giữa Nga và phương Tây, Kidal còn gửi đi một tín hiệu khác.

Moscow đang tiến hành chiến dịch quân sự lớn tại Ukraine, duy trì hàng nghìn kilomet chiến tuyến, liên tục sử dụng tên lửa và UAV với quy mô lớn, nhưng đồng thời vẫn có khả năng hỗ trợ một chiến dịch đáng kể ở châu Phi.

Điều đó không có nghĩa chiến thắng tại Kidal sẽ trực tiếp thay đổi cục diện chiến trường Ukraine.

Ảnh hưởng của nó mang tính gián tiếp hơn.

Trước hết, diễn biến này cho thấy Moscow chưa buộc phải thu hẹp hoàn toàn các hoạt động quân sự bên ngoài Ukraine để tập trung cho mặt trận chính.

Thứ hai, nó cho thấy Nga vẫn đang giữ được những công cụ ảnh hưởng tại Sahel trong lúc phương Tây phải đồng thời phân bổ nguồn lực cho Ukraine và nhiều điểm nóng khác.

Và cuối cùng, chiến dịch Kidal xuất hiện đúng thời điểm những thông tin về Sergei Surovikin – người từng được giao nhiệm vụ liên quan tới hoạt động của Nga tại châu Phi – bắt đầu xuất hiện trở lại.

Nhưng trước khi cái tên Surovikin được nhắc đến, trên chính chiến trường Ukraine đang xuất hiện một xu hướng khác đáng chú ý hơn: Moscow dường như muốn “cắt đuôi” Kiev.

Chiến thuật “cắt đuôi”

Nếu tại Mali, Nga cùng lực lượng địa phương tiến sâu hàng trăm kilomet để giành lại một trung tâm chiến lược, thì tại Ukraine, vấn đề hiện nay lại là làm thế nào cắt những tuyến nối tiền tuyến với hậu phương.

Các cây cầu tại Kiev, tuyến đường sắt, đầu máy, depot và những hành lang vận chuyển từ phía tây đang ngày càng được giới phân tích Nga nhắc tới.

Nhà phân tích Yuri Baranchik cho rằng những đòn đánh gần đây nhằm vào cầu và cơ sở giao thông đã cho thấy một điểm yếu rõ ràng: chỉ cần một vài nút vận tải bị gián đoạn, hậu cần Ukraine lập tức chịu ảnh hưởng.

Theo ông, các đòn đánh như vậy cần được tiến hành có hệ thống thay vì chỉ xuất hiện riêng lẻ.

Đáng chú ý nhất là đường hầm Beskyd ở miền tây Ukraine.

Đây là một trong những tuyến đường sắt quan trọng kết nối Ukraine với Trung Âu. Một lượng lớn hàng hóa đi từ hướng Ba Lan, Slovakia và các nước châu Âu vào Ukraine phụ thuộc vào mạng lưới đường sắt phía tây.

Nếu các cây cầu ở Kiev chịu sức ép từ phía đông, còn các tuyến đường sắt ở miền tây bị gián đoạn, bài toán của Ukraine sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều.

Đó chính là logic của cái gọi là “cắt đuôi”: không nhất thiết phải phá hủy toàn bộ hệ thống, mà liên tục đánh vào những điểm nối khiến dòng vận chuyển bị chậm, buộc Ukraine phải phân tán phòng không và dành nguồn lực sửa chữa.

Cùng lúc, một vấn đề khác xuất hiện.

Eric Schmidt, cựu CEO Google và là người liên quan tới doanh nghiệp cung cấp UAV Hornet cho Ukraine, thừa nhận rằng lợi thế công nghệ UAV của Kiev đang bị thu hẹp.

Theo ông, trước đây phương Tây tin rằng Ukraine đổi mới nhanh hơn, trong khi Nga sở hữu một bộ máy lớn nhưng chậm.

Giả định đó đang thay đổi.

Nga hiện cải tiến UAV với tốc độ gần tương đương Ukraine nhưng có nguồn lực sản xuất lớn hơn. Geran sử dụng động cơ phản lực là một ví dụ.

Schmidt thừa nhận đây là một “vấn đề nghiêm trọng”, đặc biệt khi Nga đồng thời phát triển những phương thức liên lạc mới giữa các UAV.

Như vậy, câu chuyện Kidal tưởng như rất xa Ukraine lại đặt vào đúng một bối cảnh đáng chú ý.

Nga không chỉ duy trì được hoạt động ở nhiều hướng, mà tại mặt trận chính, Moscow còn đang tìm cách chuyển từ việc đánh từng mục tiêu sang gây sức ép lên cả hệ thống hậu cần.

Và chính ở thời điểm này, Surovikin xuất hiện.

Ông Putin đưa Tướng Surovikin trở lại?

Sergei Surovikin từng là một trong những nhân vật đáng chú ý nhất trong giai đoạn Nga thay đổi cách tiến hành chiến dịch tại Ukraine.

Ông từng chỉ huy lực lượng Nga tại chiến trường này trước khi được thay thế, sau đó xuất hiện trong các hoạt động liên quan tới châu Phi.

Giờ đây, giữa lúc Kidal vừa được giành lại và chiến thuật đánh vào hạ tầng Ukraine ngày càng được nhắc tới, tên của Tướng Surovikin lại xuất hiện.

Nhà báo Anh Hamish de Bretton-Gordon viết trên The Telegraph rằng Tổng thống Vladimir Putin đã đưa Tướng Surovikin trở lại và cho rằng nhiệm vụ của ông có thể liên quan tới việc phá hủy các cây cầu ở Kiev, làm gián đoạn hệ thống hậu cần của Ukraine.

Thông tin này hiện chưa được Moscow chính thức xác nhận. Tuy nhiên, thời điểm nó xuất hiện khiến dư luận đặc biệt chú ý.

Một số nguồn Nga cho biết ông Surovikin đã rời Algeria và có mặt tại Moscow. Các nguồn khác nói ông đang trải qua kiểm tra y tế quân sự trước khi có quyết định nhân sự tiếp theo.

Câu hỏi đặt ra vì thế không chỉ là ông Surovikin có trở lại hay không.

Quan trọng hơn là nếu trở lại, ông sẽ được sử dụng vào nhiệm vụ nào?

Trong giai đoạn Tướng Surovikin chỉ huy lực lượng Nga tại Ukraine, Moscow từng mở chiến dịch tấn công quy mô lớn vào hệ thống năng lượng và hạ tầng phía sau chiến tuyến.

Hiện nay, một mô hình tương tự nhưng rộng hơn đang được giới phân tích Nga đề cập: cầu, đường sắt, depot, đầu máy, cửa khẩu và các tuyến hậu cần từ phương Tây.

Đó là lý do việc ông Surovikin xuất hiện đúng lúc này lập tức tạo ra liên tưởng.

Kidal vì thế không phải một câu chuyện tách rời khỏi Ukraine.

Nó cho thấy Nga vẫn có khả năng duy trì hoạt động ở một hướng khác trong khi mặt trận chính tiếp tục tiêu tốn nguồn lực rất lớn.

Việc chiến dịch tại Mali kết thúc bằng việc tái kiểm soát Kidal cũng xuất hiện đúng lúc một nhân vật từng gắn với hoạt động của Nga tại châu Phi có thể đang trở về Moscow.

Nếu Tướng Surovikin thực sự được đưa trở lại hệ thống chỉ huy, điều đó sẽ càng khiến giới quan sát chú ý tới bước đi tiếp theo của Nga tại Ukraine.

Trong lúc Kiev phải bảo vệ ngày càng nhiều mắt xích – từ cầu, đường sắt tới các hành lang tiếp nhận viện trợ – Moscow dường như đang tìm cách thực hiện đúng một điều: buộc Ukraine phải căng mình trên nhiều hướng, còn Nga cố gắng giữ khả năng chủ động cả bên trong lẫn bên ngoài chiến trường chính.