Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ và Israel đã nhất trí tạm dừng các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, với điều kiện các bên nhanh chóng đạt được một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết Mỹ "đã sẵn sàng chiến đấu chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran", nhưng Tehran cùng một số quốc gia Trung Đông đã đề nghị Washington tạm dừng các đợt không kích mới để tạo cơ hội cho đàm phán.
"Dựa trên yêu cầu này, vì lợi ích của thế giới và vì sự tồn tại của một Iran thịnh vượng, tôi đã đồng ý hủy bỏ cuộc tấn công, với điều kiện có thể nhanh chóng đạt được một thỏa thuận", ông Trump viết.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, thỏa thuận này sẽ bao gồm việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran. Tuy nhiên, Nhà Trắng không công bố thêm chi tiết về nội dung thỏa thuận cũng như quốc gia sẽ đóng vai trò trung gian.
Ba yếu tố khiến Washington thay đổi quyết định
Áp lực ngoại giao từ các đồng minh Trung Đông
Theo Axios , Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã điện đàm với ông Trump hôm thứ Bảy (1/8), bày tỏ lo ngại về kế hoạch mở rộng chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Nguồn tin cho biết Thái tử đã đề nghị Tổng thống Mỹ kiềm chế, tránh để xung đột leo thang thành một cuộc chiến quy mô lớn có thể gây bất ổn toàn bộ khu vực.
Song song đó, Pakistan, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ cùng nhiều quốc gia vùng Vịnh cũng tích cực thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm đưa Washington và Tehran trở lại bàn đàm phán.
Kho tên lửa Patriot của Mỹ suy giảm
Một vấn đề khác đang gây khó khăn cho Washington là nguồn cung cấp đạn dược đang cạn kiệt, và quan trọng hơn, là các tên lửa đánh chặn Patriot.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính số lượng tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ đã giảm từ khoảng 2.300 trước chiến tranh với Iran xuống còn chưa đến 827.
Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Van Hollen cảnh báo Washington đang tiêu hao lượng lớn tên lửa đánh chặn vốn cần thiết để bảo vệ lực lượng Mỹ, trong khi nước này vẫn phải chuẩn bị cho các nguy cơ xung đột khác.
Ảnh minh hoạ.
"Chúng ta đã làm cạn kiệt nguồn tên lửa đánh chặn… vốn rất cần thiết để bảo vệ binh sĩ Mỹ. Chúng ta đang làm cạn kiệt chúng mỗi ngày, bất chấp thực tế là chúng ta có thể phải đối mặt với các cuộc xung đột tiềm tàng khác trên khắp thế giới", ông nói.
Một số hãng truyền thông Mỹ cũng cho biết Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, tướng Dan Caine, đã bày tỏ lo ngại về tốc độ suy giảm kho tên lửa đánh chặn, mặc dù ông Trump công khai bác bỏ những cảnh báo này.
Nguy cơ xung đột lan rộng
Bên cạnh sức ép quân sự, Washington còn phải đối mặt với nguy cơ chiến sự lan rộng trên toàn khu vực.
Eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, gây gián đoạn hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu, trong khi lực lượng Houthi tại Yemen tiếp tục đe dọa tuyến hàng hải qua Biển Đỏ.
Iran cũng nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả mạnh nếu Mỹ mở thêm các cuộc tấn công.
Tehran giữ lập trường cứng rắn
Đến nay, giới chức Iran chưa phản hồi chính thức về tuyên bố tạm dừng tấn công của ông Trump, cũng như chưa lên tiếng về các cuộc đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận.
Bộ trưởng Quốc phòng Iran Majid Ibn al-Reza khẳng định Tehran sẽ tiếp tục nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và năng lực răn đe.
"Chúng tôi sẽ không bị bất ngờ cũng như không thụ động... Iran sẽ xem các mối đe dọa làm cơ sở để tăng cường khả năng sẵn sàng quân sự, củng cố khả năng răn đe và nâng cao năng lực quân sự của mình", ông nói.
Tuần trước, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có các cuộc điện đàm riêng với Tư lệnh quân đội Pakistan, ông Asim Munir; Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan và Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út Faisal bin Farhan Al Saud để thảo luận về những rủi ro do việc Mỹ leo thang căng thẳng.
Thỏa thuận vẫn còn nhiều dấu hỏi
Cho đến nay, cả Mỹ, Iran và các quốc gia trung gian đều chưa công bố nội dung cụ thể của thỏa thuận mà Tổng thống Trump đề cập.
Theo các nguồn tin từ Pakistan, Islamabad và Doha đang duy trì liên lạc với cả Washington và Tehran nhằm nối lại các cuộc đàm phán trong thời gian tới. Các nhà trung gian cho biết họ "thận trọng" về khả năng đạt được những tiến triển mới.
"Các nhà trung gian hòa giải Pakistan và Qatar cùng với các đối tác khu vực đang liên lạc với Washington và Tehran để nối lại các cuộc đàm phán sau khi thuyết phục được ông Trump tạm dừng các cuộc tấn công mới vào Iran", hãng tin Anadolu cho biết.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz. Trong khi ông Trump yêu cầu tuyến hàng hải này phải được mở lại hoàn toàn, Tehran vẫn chưa phát tín hiệu thay đổi lập trường và tiếp tục khẳng định sẽ không quay trở lại hiện trạng trước chiến tranh.
Bất đồng này được đánh giá sẽ là phép thử lớn nhất đối với bất kỳ thỏa thuận nào nếu các cuộc đàm phán Mỹ - Iran được nối lại trong những ngày tới.
Thêm SOHA trên Google
