Lý do Đức bất ngờ hủy siêu dự án tàu chiến trị giá hơn 18 tỷ euro

Đức đã chấm dứt dự án đóng tàu chiến lớn nhất của nước này kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2, hủy bỏ kế hoạch xây dựng hạm đội gồm 6 khinh hạm F126 được đặt hàng từ thời bà Ursula von der Leyen còn giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng.

Thông tin về kế hoạch hủy dự án được Der Spiegel đưa ra ngày 24/6. Tạp chí này cho biết chương trình đã vướng phải nhiều vấn đề trong thời gian dài.

Bộ Quốc phòng Đức xác nhận quyết định trên vào ngày hôm sau, cho biết nguyên nhân là “những sự chậm trễ đáng kể, chi phí gia tăng khổng lồ và các rủi ro không thể tính toán”.

Bộ này cũng cho biết tổng chi phí hoàn thành sáu khinh hạm F126 sẽ vượt 18 tỷ euro (20,3 tỷ USD), trong khi dự toán ban đầu chỉ là 5,27 tỷ euro cho 4 tàu.

Chương trình F126 được khởi động năm 2020 dưới thời bà Ursula von der Leyen và được quảng bá là dự án tàu chiến lớn nhất trong lịch sử hiện đại của Hải quân Đức.

Mỗi tàu có lượng giãn nước 10.500 tấn, chiều dài 166m, đủ khả năng hoạt động trên biển liên tục trong 2 năm với các kíp thủy thủ luân phiên. Khinh hạm được thiết kế đa năng, có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ, từ săn ngầm đến hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm và triển khai hoạt động bằng UAV.

Hợp đồng ban đầu được trao cho công ty đóng tàu Hà Lan Damen Schelde Naval Shipbuilding (DSNS). Tuy nhiên, dự án nhanh chóng bị đình trệ khi doanh nghiệp này gặp khó khăn trong việc chuyển dữ liệu thiết kế tàu sang các hệ thống sản xuất được sử dụng tại các nhà máy đóng tàu và các nhà cung cấp của Đức do phần mềm không tương thích.

Chi phí dự án đã bắt đầu tăng mạnh từ năm 2019, thậm chí trước khi hợp đồng được trao cho DSNS. Khi đó, nghị sĩ đảng Cánh tả Matthias Hohn gọi dự án là một “hố đốt tiền”.

Cùng thời điểm, quy trình đấu thầu của Bộ Quốc phòng Đức cũng gây tranh cãi. Văn phòng của bà Ursula von der Leyen bị cáo buộc dung túng cho chủ nghĩa thân hữu khi trao các hợp đồng béo bở với mức cạnh tranh thấp cho hãng tư vấn McKinsey.

Các nhà phê bình chỉ ra rằng bà Katrin Suder, Quốc vụ khanh Bộ Quốc phòng Đức khi đó, từng là nhân viên của McKinsey. Một cuộc kiểm toán liên bang sau đó kết luận trong phần lớn trường hợp, bộ này không giải thích được lý do cần thuê các đơn vị tư vấn bên ngoài.

Đức chuyển sang mua khinh hạm nhỏ hơn

Theo Der Spiegel, khi DSNS tiếp tục gặp khó khăn, các quan chức quốc phòng Đức đã cân nhắc chuyển hợp đồng sang công ty đóng tàu Đức Naval Vessels Lurssen, hiện thuộc sở hữu của Rheinmetall - tập đoàn sản xuất vũ khí lớn nhất nước này.

Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Đức cuối cùng bác bỏ phương án đó vì cho rằng làm như vậy đồng nghĩa với việc từ bỏ quyền khởi kiện DSNS để đòi bồi thường thiệt hại.

Việc hủy dự án đã giáng đòn mạnh vào Rheinmetall, khiến cổ phiếu công ty có lúc giảm tới 17%, mức giảm trong 1 ngày mạnh nhất trong nhiều năm.

Thay thế F126, Bộ Quốc phòng Đức dự kiến mua 8 khinh hạm MEKO A-200-DEU, vốn ban đầu được đề xuất như một giải pháp tạm thời.

Do tập đoàn đóng tàu TKMS chế tạo, MEKO A-200 có kích thước nhỏ hơn nhiều so với F126, với chiều dài khoảng 120m và lượng giãn nước 4.200 tấn.

4 tàu đầu tiên có giá khoảng 6,3 tỷ euro. Đức có quyền mua thêm 4 tàu với giá khoảng 5,3 tỷ euro nếu được Ủy ban Ngân sách Quốc hội Đức phê chuẩn trước cuối năm 2026.

Việc chấm dứt dự án gây tranh cãi diễn ra trong bối cảnh Đức đang thực hiện chiến dịch quân sự hóa lớn nhất trong nhiều thập kỷ, với ngân sách quốc phòng năm 2026 đạt 108 tỷ euro.

Đức và nhiều quốc gia châu Âu khác viện dẫn “mối đe dọa từ Nga” để biện minh cho việc tăng cường quân sự. Nga đã bác bỏ các suy đoán về khả năng tấn công NATO, gọi những nhận định đó là “vô nghĩa”.