Khu chợ lâu đời giữa phố cổ Hà Nội vừa giải tỏa: Từng bán nhiều đặc sản, ngay sát nhiều điểm nổi tiếng

Giữa khu phố cổ đông đúc của Hà Nội, từng có một khu chợ nhỏ được ví như “chợ quê trong lòng phố thị”, nơi bán đủ món dân dã và nằm chỉ cách nhiều điểm tham quan nổi tiếng vài bước chân. Đó là chợ Thanh Hà, phường Hoàn Kiếm. Cũng có thể nói đây là một trong những khu chợ lâu đời nhất giữa phố cổ thủ đô.

Mới đây nhất, chợ Thanh Hà được nhắc đến trong thông tin về việc thành phố xử lý các chợ cóc, chợ tạm, điểm kinh doanh tự phát. Theo Tiền Phong, tại hội nghị giao ban của Công an TP Hà Nội chiều 23/4, đại diện phường Hoàn Kiếm cho biết chợ Thanh Hà đã cơ bản được giải tỏa, góp phần lập lại trật tự đô thị, trả lại không gian thông thoáng cho tuyến phố.

Thông tin này khiến nhiều người chú ý, bởi Thanh Hà không chỉ là một điểm mua bán dân sinh. Trong ký ức của nhiều người Hà Nội, đây từng là một khu chợ rất đặc biệt: nhỏ, hẹp, nằm sâu trong phố cổ nhưng lại mang dáng dấp của một phiên chợ quê buổi sớm. Ở đó có rau đồng, cua ốc, cá nhỏ, những hàng quà bình dân và cả nhịp sống rất đời thường của người dân khu phố cũ.

Khu chợ nhỏ mang ký ức phố cổ

Khu chợ nằm trong khu vực phố cổ Hà Nội, gần Ô Quan Chưởng, chợ Đồng Xuân, Hàng Chiếu và Nguyễn Thiện Thuật. Theo VietnamPlus, ngõ Thanh Hà dài khoảng 150m, bắt đầu từ khu vực sát Ô Quan Chưởng và kết thúc ở phố Nguyễn Thiện Thuật. Không gian này từng được chia thành hai đoạn: đoạn đầu có nhiều hàng ăn uống, phần còn lại là khu chợ dân sinh.

Điểm thú vị là Thanh Hà không chỉ có giá trị ở hiện tại mà còn gắn với nhiều lớp ký ức của Hà Nội xưa. Theo VietnamPlus, cuối thế kỷ XIX, khu vực này từng được ghi trên bản đồ là ngõ Củ Nâu, bởi nơi đây có nhiều người bán củ nâu, một loại lâm sản dùng để nhuộm vải màu nâu. Những mặt hàng này được đưa từ thuyền bè mạn ngược xuôi về Thăng Long, cho thấy Thanh Hà từng nằm trong mạch giao thương ven sông rất sôi động của Kẻ Chợ xưa.

Sức hút của chợ Thanh Hà không nằm ở quy mô. Khu chợ này không rộng lớn, không có kiến trúc bề thế như chợ Đồng Xuân, nhưng lại gợi cảm giác gần gũi: một con ngõ nhỏ, những gánh hàng san sát, người mua người bán quen mặt, tiếng gọi nhau giữa buổi sáng phố cổ.

Trước khi được giải tỏa, chợ Thanh Hà từng được nhiều người biết đến như một nơi bán nhiều mặt hàng dân dã. Theo VietnamPlus, vào sáng sớm, những gánh hàng từ ngoại thành thường mang đến đây cua đồng, ốc mít, ốc nhồi, ếch, lươn, cá trạch, cá rô ron, nhộng tằm, cùng các loại rau củ quả đồng vườn.

Đây chính là lý do chợ Thanh Hà thường được ví như “chợ quê” giữa phố cổ. Giữa khu vực vốn nổi tiếng với các phố nghề, cửa hàng san sát và lượng du khách đông đúc, người ta vẫn có thể bắt gặp những mẹt rau, rổ ốc, mớ cua đồng, con cá nhỏ hay những món theo mùa vốn quen thuộc với bữa cơm gia đình Bắc Bộ.

Không chỉ có thực phẩm tươi sống, chợ Thanh Hà còn từng nổi tiếng với nhiều nguyên liệu, món ăn dân dã. Một số tư liệu nhắc đến các món theo mùa như rươi, cá mòi, dưa gang muối, tinh dầu cà cuống, sợi hủ tiếu tươi, bún Mạch Tràng. Bên cạnh đó là các hàng quà bình dân như bánh chưng rán, nộm bò khô, bánh bột lọc, nem cuốn, canh bún, bún riêu, miến ngan, cháo trai, bánh gai, bánh dày, xôi cốm, bánh cốm, chè đỗ đen.

Với nhiều người Hà Nội, đi chợ Thanh Hà không chỉ là chuyện mua đồ ăn. Đó còn là một thói quen sinh hoạt. Người mua quen giờ nào hàng quê lên, hàng nào bán đồ tươi, món nào nên chọn buổi sớm. Những điều nhỏ ấy tạo nên một kiểu “văn hóa đi chợ” rất riêng, thứ văn hóa được truyền qua thói quen hằng ngày hơn là qua bảng chỉ dẫn hay các sản phẩm du lịch được sắp đặt.

Ngay sát nhiều điểm nổi tiếng của Hà Nội

Nếu nhìn từ góc độ du lịch, khu vực chợ Thanh Hà có vị trí rất đặc biệt. Dù khu chợ đã cơ bản được giải tỏa, khu vực này vẫn nằm trong một tuyến đi bộ giàu trải nghiệm của phố cổ Hà Nội.

Điểm gần nhất là Ô Quan Chưởng, một trong những dấu tích cửa ô nổi bật của Thăng Long xưa. Từ đây, du khách có thể hình dung rõ hơn về cấu trúc phố cổ: một bên là những con phố buôn bán dày đặc, một bên từng gắn với hướng giao thương ven sông.

Chỉ vài phút đi bộ từ Thanh Hà là chợ Đồng Xuân, một trong những biểu tượng thương mại lâu đời của Hà Nội. Nếu Thanh Hà từng gợi cảm giác chợ quê nhỏ hẹp, dân dã, thì Đồng Xuân lại mang dáng dấp của một trung tâm giao thương lớn, sầm uất, gắn với ký ức buôn bán của nhiều thế hệ người Hà Nội.

Từ khu vực này, du khách cũng có thể tiếp tục đi bộ sang đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm, một trong những di tích quan trọng của khu phố cổ; ghé nhà cổ 87 Mã Mây để tìm hiểu không gian sống của người Hà Nội xưa; sau đó kết thúc hành trình ở hồ Hoàn Kiếm, đền Ngọc Sơn hoặc phố bích họa Phùng Hưng.

Một tuyến tham quan phù hợp có thể bắt đầu từ Ô Quan Chưởng, đi qua khu vực Thanh Hà, sang chợ Đồng Xuân, tiếp tục đến Hàng Buồm, đền Bạch Mã, nhà cổ Mã Mây rồi trở về hồ Hoàn Kiếm. Đây là hành trình không quá dài, phù hợp với du khách muốn dành nửa ngày để cảm nhận phố cổ qua cả di tích, chợ, nhà cổ, hàng quán và đời sống cư dân địa phương.

Tuy nhiên, du khách hiện không nên kỳ vọng sẽ thấy nguyên vẹn không khí chợ Thanh Hà như trước. Việc chợ đã cơ bản được giải tỏa đồng nghĩa trải nghiệm tại đây có thể khác nhiều so với những hình ảnh, bài viết cũ. Dù vậy, nếu đi qua khu vực Ô Quan Chưởng hay chợ Đồng Xuân, Thanh Hà vẫn là một điểm đáng dừng lại, như một lát cắt ký ức của phố cổ Hà Nội.