Người đàn ông giương cờ Iran trước tấm áp phích chống Mỹ tại trung tâm Tehran, Iran. (Ảnh: AP)
Ước tính, Iran có hơn 100 tỷ USD tài sản bị phong tỏa ở nhiều quốc gia, trở thành vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột hiện nay. Theo các báo cáo và chuyên gia, tổng giá trị tài sản của Iran bị đóng băng ở nước ngoài ước tính vượt 100 tỷ USD, tương đương khoảng 4 lần doanh thu hàng năm từ xuất khẩu năng lượng của nước này.
Các tài sản bị phong tỏa chủ yếu là nguồn thu từ dầu mỏ được giữ tại ngân hàng nước ngoài, do các lệnh trừng phạt kéo dài từ năm 1979 đến nay, liên quan đến khủng hoảng con tin, chương trình hạt nhân và tên lửa của Tehran.
Trong các cuộc đàm phán gần đây, Iran yêu cầu giải phóng ít nhất 6 tỷ USD tài sản như một bước xây dựng lòng tin. Tuy nhiên, phía Mỹ khẳng định các khoản tiền này vẫn đang bị đóng băng.
Tài sản của Iran hiện được nắm giữ tại nhiều quốc gia. Truyền thông Iran cho biết Trung Quốc giữ ít nhất 20 tỷ USD, Ấn Độ khoảng 7 tỷ USD, Iraq khoảng 6 tỷ USD và Qatar khoảng 6 tỷ USD. Ngoài ra, Mỹ trực tiếp nắm giữ khoảng 2 tỷ USD, trong khi một số nước châu Âu như Luxembourg giữ khoảng 1,6 tỷ USD.
Việc phong tỏa tài sản xảy ra khi một quốc gia hoặc tổ chức giữ lại tiền, tài sản hoặc chứng khoán của bên khác do lệnh trừng phạt, quyết định pháp lý hoặc quy định quốc tế, khiến chủ sở hữu không thể sử dụng hoặc chuyển nhượng.
(Ảnh minh họa: Bloomberg)
Các lệnh trừng phạt đối với Iran được tăng cường sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015, còn gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), vào năm 2018 và tái áp đặt các biện pháp hạn chế.
Năm 2023, Mỹ và Iran từng đạt thỏa thuận trao đổi tù nhân, đổi lại Iran được tiếp cận khoảng 6 tỷ USD từ nguồn thu dầu mỏ bị phong tỏa tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, khoản tiền này sau đó được chuyển sang Qatar và tiếp tục bị hạn chế sử dụng.
Việc giải phóng các tài sản này có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế Iran, vốn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lạm phát cao, đồng nội tệ mất giá và thiếu đầu tư.
Giới chuyên gia nhận định nếu được tiếp cận nguồn tiền này, Iran có thể tái thiết cơ sở hạ tầng, ổn định kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời cải thiện đời sống người dân.
Tuy nhiên, quyết định của Mỹ về việc có nới lỏng phong tỏa tài sản hay không cũng được xem là tín hiệu quan trọng về chính sách đối ngoại và mức độ giảm áp lực đối với Iran.
