Cùng Nhật Bản, Việt Nam lập nhóm công tác khai thác “mỏ vàng nghìn tỷ USD”, 4 ĐH trọng điểm là thành viên

Ngày 13/8, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Nhật Bản được tổ chức tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC, Bộ Tài chính) Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, với chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái mới sáng tạo Quốc gia: Từ nền tảng công nghệ chiến lược đến hợp tác thực chất doanh nghiệp, viện trường".

Chương trình nằm trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC)”, do Chính phủ Nhật Bản tài trợ và UNDP phối hợp cùng NIC triển khai. Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức công nghệ Việt Nam – Nhật Bản.

Một trong những điểm nhấn hợp tác tại Diễn đàn là việc công bố thành lập Nhóm công tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn Việt Nam – Nhật Bản ,nhằm hướng tới tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu của hai nước trong phát triển nguồn nhân lực cho ngành bán dẫn.

Trên thực tế, công nghiệp bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, được xác định là ưu tiên trong định hướng hợp tác phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Nhóm công tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn Việt Nam – Nhật Bản có sự tham gia của Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cùng các doanh nghiệp bán dẫn Nhật Bản và 4 trường đại học kỹ thuật trọng điểm của Việt Nam, bao gồm: Đại học Bách khoa Hà Nội; Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM; và Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng.

Nhóm công tác sẽ tập trung làm rõ khoảng cách cung – cầu nhân lực trong ngành bán dẫn, kết nối nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với năng lực đào tạo và nghiên cứu của các trường đại học, qua đó thúc đẩy các chương trình hợp tác đào tạo, phát triển và kết nối nhân tài bán dẫn giữa Việt Nam và Nhật Bản. Đây cũng được kỳ vọng sẽ là nền tảng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.

Theo dự báo của Gartner, ngành công nghiệp bán dẫn có thể mang lại doanh thu tăng mạnh lên 1.000 tỷ USD vào năm 2030. Đây là ngành được xem là có vai trò chủ chốt, quan trọng và là tiêu điểm, đồng thời thu hút nhiều ngành công nghiệp trên thế giới.

Tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản

Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) chia sẻ về định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và vai trò của NIC trong kết nối doanh nghiệp, viện trường, các mạng lưới công nghệ chiến lược và đối tác quốc tế.

Ông Hoàng Trung Hiếu khẳng định: “Với sứ mệnh được giao, NIC cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đối tác Nhật Bản, từ cơ quan Chính phủ, tổ chức, viện nghiên cứu, trường đại học đến cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, để kết nối nguồn lực, thúc đẩy hợp tác và tạo ra những giá trị mới”.

Bên cạnh đó, NIC mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ và đồng hành của Chính phủ Nhật Bản, ĐSQ Nhật Bản tại Việt Nam, để ngày càng có nhiều chương trình, dự án hợp tác thiết thực, có ý nghĩa giữa Việt Nam và Nhật Bản được triển khai tại NIC, qua đó góp phần đưa những cam kết hợp tác thành những kết quả cụ thể, lâu dài và có sức lan tỏa.

Về phía UNDP, bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Thường trú của UNDP tại Việt Nam, đánh giá cao Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Việt Nam và Nhật Bản, và định hướng của Việt Nam đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Bà Ramla Khalidi nhấn mạnh: “Để Việt Nam duy trì tăng trưởng nhanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong một nền kinh tế toàn cầu ngày càng dựa trên công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo cần trở thành những động lực mạnh mẽ hơn trong tăng năng suất và tạo ra giá trị. Điều đó đòi hỏi đầu tư, kỹ năng, thể chế vững mạnh, và trên hết là các quan hệ đối tác...".

Đại diện của UNDP khuyến khích các startup, nhà nghiên cứu, nhà đầu tư, trường đại học và doanh nghiệp của hai nước tận dụng tối đa cơ hội này, mang đến những ý tưởng mới, thử nghiệm và kiểm chứng, tìm kiếm đối tác, cũng như biến những công nghệ đầy tiềm năng thành các giải pháp tạo ra giá trị kinh tế, xã hội và môi trường.

Trong khi đó, từ góc nhìn Nhật Bản, ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, nhấn mạnh nền tảng hợp tác lâu dài giữa Nhật Bản và Việt Nam trong phát triển Hòa Lạc, từ việc JICA xây dựng quy hoạch tổng thể Khu Công nghệ cao Hòa Lạc gần 30 năm trước đến những bước phát triển mới của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện nay.

Theo ông, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chủ đề “Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương” của Diễn đàn đặc biệt phù hợp, mở ra cơ hội tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, Chính phủ và viện trường hai nước.

Phó Đại sứ Ishikawa Isamu khẳng định Chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hợp tác cụ thể nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển đổi mới sáng tạo, trong đó có dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC)”. Ông kỳ vọng rằng những kết nối được hình thành tại Diễn đàn sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo kết nối Việt Nam – Nhật Bản, qua đó thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ, bán dẫn, AI và mở rộng cơ hội để doanh nghiệp hai nước phát triển tại Việt Nam, Nhật Bản và thị trường quốc tế.

Ngoài ra, tại Diễn đàn, các chuyên gia đã đưa ra những tham luận về kinh nghiệm quốc tế được đặt cạnh nhu cầu và định hướng phát triển của Việt Nam.

Đáng chú ý, những chia sẻ tại Diễn đàn cho thấy một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thành công không hình thành trong thời gian ngắn, mà cần được xây dựng qua nhiều năm trên nền tảng nhân lực, mạng lưới hợp tác, nghiên cứu và nguồn vốn dài hạn.

Theo đó, hệ sinh thái của The University of Tokyo là một ví dụ tiêu biểu, với hơn 700 startup được hình thành cùng nhiều trường hợp phát hành lần đầu ra công chúng (Initial Public Offering - IPO) và mua bán - sáp nhập (Mergers and Acquisitions - M&A). Thành quả này thực tế được xây dựng trên nền tảng hợp tác lâu dài giữa đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và Chính phủ.

Kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy những lợi thế của hai quốc gia có thể bổ trợ cho nhau. Theo các chuyên gia, Việt Nam có thế mạnh về nguồn nhân lực phần mềm, năng lực sản xuất và lực lượng lao động trẻ, năng động, trong khi Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, công nghiệp, mạng lưới doanh nghiệp, kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái và nguồn vốn dài hạn. Chính sự bổ trợ này mở ra dư địa hợp tác trong nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, khởi nghiệp công nghệ, thử nghiệm giải pháp, sản xuất tiên tiến và mở rộng thị trường.

(Ảnh: MH/NIC)

Tại Diễn đàn, Mạng lưới Công nghệ Chiến lược của NIC đã kỷ niệm 1 năm hình thành. Trong một năm qua, mạng lưới đã triển khai các chương trình đào tạo an ninh mạng, phát triển đội ngũ kỹ sư an ninh mạng, góp phần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao; tổ chức thành công Hackathon Quốc tế về Tính toán lượng tử vì Mục tiêu Phát triển Xã hội 2026 (QC4SG 2026).

Ngoài ra, mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia ngành hàng không, vũ trụ, thiết bị bay không người lái đang mở rộng kết nối giữa doanh nghiệp, trường đại học và các đối tác công nghệ.