Thêm SOHA trên Google
Ảnh minh họa.
Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm thay đổi đáng kể cục diện an ninh Trung Đông kể từ khi các cuộc không kích đầu tiên diễn ra vào ngày 28/2/2026.
Theo phân tích của Al Jazeera, ưu thế quân sự vượt trội của Mỹ vẫn chưa chuyển hóa thành kết quả chiến lược như kỳ vọng.
Trước chiến tranh, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran chủ yếu xoay quanh chương trình hạt nhân của Iran và vai trò của các lực lượng đồng minh Iran trong khu vực, còn sau nhiều tháng giao tranh, phạm vi xung đột đã mở rộng, kéo theo những rủi ro an ninh và kinh tế ngày càng lớn.
Iran chưa sụp đổ sau các đòn tấn công
Một trong những mục tiêu ban đầu của Mỹ và Israel trong cuộc chiến tranh này là làm suy yếu, thậm chí lật đổ chính quyền Iran.
Chuyên gia Urban Coningham thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI) cho rằng việc không xảy ra các cuộc biểu tình quy mô lớn ở Iran trong thời chiến không có nghĩa là người dân đã chuyển sang ủng hộ chính quyền.
Khi đất nước bị tấn công từ bên ngoài, người dân có thể tạm gác những bất mãn trong nước để đoàn kết trước mối đe dọa chung; nhưng sự đoàn kết trong thời chiến không đồng nghĩa với việc chính quyền Iran đã củng cố được quyền lực hay nâng cao được sức mạnh quốc gia.
Tuy nhiên, mặc dù các cuộc không kích đã khiến nhiều nhân vật cấp cao thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei; nhưng hệ thống chính trị Iran vẫn tồn tại và quyền lực trong nước có dấu hiệu tập trung hơn vào các lực lượng theo đường lối cứng rắn.
Ưu thế quân sự chưa mang lại thắng lợi chiến lược
Mỹ đã chứng minh khả năng tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, sức mạnh không quân và hỏa lực vượt trội chưa đủ để vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực đáp trả của Iran.
Iran sử dụng chiến tranh bất đối xứng, trong đó có các máy bay không người lái giá rẻ được sản xuất hàng loạt, để gây sức ép lên đối phương.
Cấu trúc chỉ huy phân tán trong cái gọi là “Học thuyết Phòng thủ khảm” (“Mosaic Defense”, còn được gọi là “Học thuyết Phòng thủ Phân tán”) cũng giúp lực lượng vũ trang Iran tiếp tục hoạt động ngay cả khi hệ thống liên lạc bị gián đoạn hoặc các chỉ huy cấp cao bị loại khỏi vòng chiến.
Trong khi đó, Mỹ phải đối mặt với áp lực về kho vũ khí, đặc biệt là các loại tên lửa phòng không đắt tiền được sử dụng để đánh chặn những phương tiện tấn công có chi phí thấp hơn nhiều.
Mỹ cũng đang cân nhắc điều chỉnh lực lượng trong khu vực, qua đó mở rộng các lựa chọn quân sự nếu chiến sự tái diễn.
Cả hai bên đều chịu sức ép kinh tế
Iran vốn đã gặp khó khăn do các lệnh trừng phạt và những vấn đề kinh tế kéo dài và cuộc chiến tranh hiện nay, cùng với sức ép từ Mỹ khiến tình hình thêm nghiêm trọng.
Iran ước tính thiệt hại trực tiếp và gián tiếp do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel lên tới 270 tỷ USD.
Tuy nhiên, Mỹ cũng phải gánh chi phí đáng kể. Theo công bố của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ ước tính đến ngày 1/8, cuộc chiến đã khiến Bộ Quốc phòng nước này tiêu tốn khoảng 38 tỷ USD; các chiến dịch tiếp diễn có thể tiêu tốn thêm 2-3 tỷ USD mỗi tháng, tùy cường độ giao tranh.
Theo Al Jazeera, bài toán lớn nhất của Mỹ hiện nay là làm thế nào chuyển ưu thế quân sự thành kết quả chính trị cụ thể; trong khi đó, Iran vẫn duy trì được bộ máy cầm quyền và năng lực phản công.
Nếu các cuộc tấn công tiếp tục, cả hai bên có thể phải đối mặt với những tổn thất lớn hơn mà chưa chắc đã đạt được mục tiêu chiến lược của mình.
