Tờ The Times (Anh) ngày 21/1 đưa tin, Ukraine đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng đa tầng nghiêm trọng, từ nguy cơ thảm họa nhân đạo tại thủ đô Kiev cho tới tình trạng giao tranh ngày càng khốc liệt trên nhiều hướng chiến tuyến.
Những diễn biến mới nhất cho thấy sức ép đang gia tăng đồng thời cả ở hậu phương lẫn tiền tuyến, trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Khủng hoảng lớn, Kiev khẩn cấp triển khai lực lượng cứu hộ
Theo The Times, Kiev đang tiến sát một khủng hoảng nhân đạo thực sự khi tình trạng mất điện diện rộng kéo dài trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt.
Thị trưởng Kiev Vitaliy Klitschko thừa nhận thành phố đang "đứng trước nguy cơ thảm họa", khi chỉ riêng trong tháng 1 đã có khoảng 600.000 người rời bỏ thủ đô. Nhiều khu dân cư rơi vào cảnh thiếu điện, thiếu sưởi, thậm chí nước sinh hoạt bị đóng băng ngay trong các căn hộ.
Những cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh nội bộ chính quyền Ukraine xuất hiện căng thẳng công khai, khi ông Klitschko chỉ trích việc chính quyền trung ương bổ nhiệm lãnh đạo các quận hành chính mà không tham vấn chính quyền thành phố.

Kiev đang rơi vào khủng hoảng sau các cuộc tấn công của Nga vào hạ tầng năng lượng. Ảnh: Kyiv Post
Truyền thông phương Tây nhận định, các mâu thuẫn chính trị nội bộ đang làm gia tăng áp lực lên năng lực điều hành trong giai đoạn khủng hoảng.
Dù chưa ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn thủ đô, chính phủ Ukraine đã phải triển khai lực lượng cứu hộ và bếp dã chiến để cung cấp thực phẩm nóng cho người dân.
Hàng chục điểm hỗ trợ tạm thời được thiết lập, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc tập trung vào cứu trợ khẩn cấp, thay vì nhanh chóng khôi phục hệ thống năng lượng, phản ánh những hạn chế lớn trong khả năng ứng phó dài hạn của Kiev trước các đòn tấn công nhằm vào hạ tầng thiết yếu.
Căng thẳng trên chiến tuyến
Song song với những khó khăn ở hậu phương, tình hình trên các mặt trận vẫn hết sức căng thẳng.
Tại khu vực phía bắc và đông bắc Ukraine, giao tranh diễn ra liên tục với cường độ cao. Nhiều khu vực ghi nhận các đợt tiến công – phản công đan xen, khiến ranh giới kiểm soát thay đổi nhanh chóng và khó đoán định.
Ở một số hướng trọng điểm, các đơn vị Nga được cho là đang gia tăng sức ép bằng hỏa lực pháo binh và không kích, trong khi lực lượng Ukraine tiếp tục cố giữ các vị trí then chốt, tận dụng hệ thống phòng thủ chiều sâu và tác chiến trong đô thị.
Truyền thông khu vực mô tả chiến tuyến rơi vào trạng thái "xen cài", nơi các bên thâm nhập lẫn nhau, khiến nguy cơ tổn thất gia tăng và làm phức tạp mọi nỗ lực tạo đột phá nhanh.

Tình hình trên chiến tuyến cũng rất căng thẳng với Ukraine. Ảnh: TST
Tại miền đông và đông nam Ukraine, các cuộc giao tranh quanh các trục giao thông và cơ sở hạ tầng quan trọng tiếp tục diễn ra ác liệt. Chính quyền địa phương ở một số vùng đã phải mở các điểm sưởi ấm và hỗ trợ khẩn cấp cho dân thường, trong bối cảnh pháo kích khiến thương vong ngoài chiến trường vẫn được ghi nhận.
Giới quan sát cho rằng, sự kết hợp giữa khủng hoảng nhân đạo trong nước và áp lực quân sự ngày càng lớn trên chiến tuyến đang đặt Ukraine trước một giai đoạn đặc biệt khó khăn. Khi cả hậu phương lẫn tiền tuyến đều chịu sức ép nặng nề, khả năng duy trì ổn định lâu dài của Kiev sẽ tiếp tục là dấu hỏi lớn trong những tuần tới.
Quân Nga tràn qua biên giới chọc thủng phòng tuyến Ukraine
Quân đội Nga đã vượt qua biên giới và chọc thủng một khu vực phòng tuyến của Ukraine, đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng trên chiến trường trong những ngày cuối tháng 1.
Theo các nguồn tin quân sự Nga, lực lượng Nga tiến qua khu vực giáp ranh tỉnh Belgorod, tiến sâu vào địa bàn tỉnh Kharkov và phá vỡ hệ thống phòng thủ mà Ukraine duy trì trong thời gian dài.
Các đơn vị Nga đánh bật lực lượng phòng thủ Ukraine và kiểm soát làng Degtyarnoye, đồng thời nhanh chóng mở rộng mũi tiến công sang các khu vực lân cận. Trong thời gian ngắn, diện tích khu vực tiến quân đạt khoảng 14 km², cho thấy đây là một đòn xuyên phá có tổ chức, không phải hoạt động thăm dò hay đột kích nhỏ lẻ.
Đáng chú ý, mũi tiến công này được triển khai trực tiếp qua đường biên giới, thay vì mở rộng từ các khu vực giao tranh hiện hữu. Điều này làm thay đổi đáng kể cục diện tại mặt trận đông bắc, nơi phòng tuyến biên giới được xem là lớp phòng thủ then chốt.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov. Ảnh: Bộ Ngoại giao Nga
Việc tuyến này bị xuyên thủng buộc Ukraine phải đối mặt với sức ép mới trong bố trí lực lượng, khi các đơn vị dự bị phải nhanh chóng điều động để bịt lỗ hổng vừa hình thành.
Giới phân tích quân sự Nga nhận định, mục tiêu của chiến dịch không chỉ là chiếm giữ các điểm dân cư cụ thể, mà còn nhằm phá vỡ cấu trúc phòng thủ theo chiều sâu của Ukraine.
Việc mở hướng tiến công qua Kharkov buộc đối phương phải kéo giãn lực lượng trên toàn tuyến, làm suy yếu khả năng giữ vững các khu vực trọng yếu khác.
Cùng thời điểm, Lực lượng Vũ trang Ukraine đối mặt với áp lực gia tăng trên nhiều hướng, trong khi nguồn lực dự bị bị tiêu hao nhanh chóng. Việc phòng tuyến bị xuyên thủng qua biên giới tạo ra nguy cơ lan rộng của các mũi tiến công, khiến khả năng kiểm soát tình hình của Kiev trở nên khó khăn hơn.
Kremlin tuyên bố về những gì sắp diễn ra
Trong bối cảnh cục diện chiến sự trên thực địa đang chuyển động theo hướng leo thang, Điện Kremlin đã công khai định hình lập trường cho giai đoạn tiếp theo của cuộc khủng hoảng Ukraine.
Tổng kết hoạt động ngoại giao trong năm qua, Sergey Lavrov nhấn mạnh rằng Moscow sẽ không chấp nhận bất kỳ kịch bản nào mang tính tạm thời, đặc biệt là các đề xuất ngừng bắn không giải quyết tận gốc xung đột.
Theo Ngoại trưởng Nga, Nga chưa từng từ chối con đường ngoại giao, cả trong các mốc quan trọng năm 2014 lẫn năm 2022. Tuy nhiên, Moscow cho rằng mỗi cơ hội đàm phán đều bị phương Tây phá vỡ hoặc làm chệch hướng.
Ông Lavrov viện dẫn việc châu Âu không buộc phe đối lập Ukraine thực thi thỏa thuận năm 2014, bỏ qua các đề xuất an ninh vào cuối năm 2021, và không phản đối việc can thiệp khiến thỏa thuận Istanbul năm 2022 không thể được ký kết.
Trên cơ sở đó, Điện Kremlin khẳng định Nga sẽ không đồng ý với bất kỳ lệnh ngừng bắn nào cho phép Ukraine tái vũ trang, phục hồi lực lượng và tiếp tục đối đầu quân sự.
Theo Moscow, các sáng kiến hiện nay của phương Tây chủ yếu nhằm bảo đảm an ninh cho chính quyền Kiev, trong khi né tránh hoàn toàn những vấn đề cốt lõi như quyền của cộng đồng nói tiếng Nga, việc dỡ bỏ các lệnh cấm ngôn ngữ và tương lai của Giáo hội Chính thống Ukraine.
Thông điệp này cho thấy Nga coi ngoại giao chỉ là hệ quả của thực tế chiến trường, không phải công cụ để đóng băng xung đột trong thế cân bằng.
Điện Kremlin nhấn mạnh rằng đàm phán chỉ có thể diễn ra khi các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột được giải quyết bằng những thay đổi mang tính cấu trúc, chứ không phải các cam kết chính trị mang tính hình thức.
Nói một cách trực diện, Kremlin đang phát tín hiệu rằng chiến dịch quân sự sẽ tiếp tục cho tới khi Moscow đạt được các điều kiện chiến lược của mình, và chỉ khi đó, tiến trình chính trị mới được kích hoạt – theo những khuôn khổ do Nga định hình, không phải do phương Tây áp đặt.